Frelichia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Frelichia
Ilustracja
Frelichia teksańska
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

goździkopodobne

Rząd

goździkowce

Rodzina

szarłatowate

Rodzaj

frelichia

Nazwa systematyczna
Froelichia Moench
Suppl. Meth.: 50 (1802)[3]
Typ nomenklatoryczny

F. lanata Moench[4]

Synonimy
  • Aplotheca Mart. ex Cham.
  • Hoplotheca Spreng.
  • Lophocarpus Link
  • Oplotheca Nutt.[3]

Frelichia[5] (Froelichia Moench) – rodzaj roślin z rodziny szarłatowatych. Obejmuje ok. 15[3]–16[6][7] gatunków. Rośliny te występują w strefie tropikalnej i umiarkowanej obu kontynentów amerykańskich – od środkowej i wschodniej części Stanów Zjednoczonych po północną Argentynę[3]. Najbardziej zróżnicowane są na pustynnych terenach południowo-wschodnich Stanów Zjednoczonych, na Florydzie oraz w formacjach trawiastych w rejonie Paragwaju i południowej Brazylii[6]. Dwa gatunki są endemitami wysp Galapagos[6]. Jako rośliny introdukowane przedstawiciele rodzaju obecni są w Kalifornii i Kanadzie, w Japonii, Australii i zachodniej Afryce, gdzie bywają uciążliwymi gatunkami inwazyjnymi[3][7]. Jako rośliny pionierskie często rosną na siedliskach przekształconych przez człowieka – na przydrożach i terenach ruderalnych, są chwastami w uprawach[6]. W Polsce uprawiana bywa frelichia teksańska Froelichia floridana[5].

Nazwa rodzaju upamiętnia niemieckiego lekarza i botanika – Josepha Aloysa von Froelicha (1766–1841)[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne (jednoroczne i byliny), rzadko krzewy. Łodygi są prosto wzniesione lub płożące, rozgałęzione lub nie, czasem rozgałęzione gęsto, miotlasto. Pędy zazwyczaj omszone[6].
Liście
Naprzeciwległe, siedzące lub ogonkowe. Blaszka liściowa równowąska do okrągławej, całobrzega, owłosiona[6].
Kwiaty
Skupione w wyrastające na szczycie pędu kłosowate, gęste, często rozgałęzione, czasem kulistawo skupione kwiatostany, zwykle wsparte przez owłosione podsadki. Kwiaty są obupłciowe. Pięć listków okwiatu zrośniętych jest w rurki do przynajmniej połowy swej długości. Łatki na ich końcach są lancetowate. Listki okwiatu są owłosione[6]. Boczne kwiaty w kwiatostanach są sterylne i ich okwiat rozrasta się w skrzydełka ułatwiające rozprzestrzenianie owoców[7], u niektórych gatunków bywa zmodyfikowany do cierni lub grzebieni[7]. Pręcików jest 5 o nitkach zrośniętych u nasady w rurkę. Zalążnia jest pojedyncza z szyjką krótką lub długą, krótszą od rurki tworzonej przez zrośnięte pręciki, zakończoną bardzo płytko rozwidlonym lub główkowatym znamieniem[6].
Owoce
Jednonasienne niełupki zamknięte trwałym okwiatem. Nasiona gładkie, jajowate lub soczewkowate[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj z rodziny szarłatowatych Amaranthaceae[2][8], klasyfikowany do podrodziny Gomphrenoideae i plemienia Gomphreneae[7]. Plemię Gomphreneae włączane jest też do podrodziny Amaranthoideae[2].

Wykaz gatunków[3]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2022-08-05] (ang.).
  2. a b c Peter F. Stevens, Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2022-08-05] (ang.).
  3. a b c d e f Froelichia Moench. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-08-05].
  4. Froelichia Moench. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2022-08-05].
  5. a b Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008, s. 86. ISBN 978-83-925110-5-2.
  6. a b c d e f g h i j Ross A. McCauley: Froelichia Moench. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-08-05].
  7. a b c d e David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 373. ISBN 978-1-107-11502-6.
  8. Genus: Gomphrena L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-01-25].