Gąska zielonożółta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gąska zielonożółta
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj gąska
Gatunek gąska zielonożółta
Nazwa systematyczna
Tricholoma sejunctum (Sowerby) Quél.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 76 (1872)
Gąska zielonożółta: drugie zdjęcie
Tricholoma sejunctum-494602.jpg
Tricholoma sejunctum a1 (3).JPG

Gąska zielonożółta (Tricholoma sejunctum (Sowerby) Quél.) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1799 r. James Sowerby nadając mu nazwę Agaricus sejunctus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1872 r. Lucien Quélet, przenosząc go do rodzaju Tricholoma[1]. Synonimy łacińskie[2]:

  • Agaricus leucoxanthus var. sejunctus (Sowerby) Pers. 1828
  • Agaricus sejunctus Sowerby 1799
  • Gyrophila sejuncta (Sowerby) Quél. 1896
  • Gyrophila sejuncta (Sowerby) Quél. 1896 var. sejuncta
  • Melanoleuca sejuncta (Sowerby) Murrill 1914

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r., dawniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten miał nazwę gąska oddzielona lub bedłka oddzielona[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 3-8 cm, kształt początkowo półkolistołukowaty podwiniętym brzegiem, później płaskołukowaty z wyprostowanym brzegiem. Często posiada na środku wybrzuszenie. Powierzchnia pokryta przylegającymi włókienkami. Ma barwę żółtawą, zieloną, oliwkową, czasami z brązowym lub szarym odcieniem. W warunkach wilgotnych jest lepki[4]. Szczyt kapelusza zazwyczaj bywa ciemniejszy[5].

Blaszki

Dość gęste, szerokie, wykrojone ząbkiem, białe z żółtawymi ostrzami[4].

Trzon

Wysokość 4-9 cm, grubość 1-3 cm. Jest walcowaty, często zakrzywiony, u podstawy rozszerzony. Powierzchnia pokryta przylegającymi włókienkami, biaława, czasami z żółtym lub żółtozielonym zabarwieniem[4].

Miąższ

Białawy, tylko pod skórką kapelusza żółtawy. Nie zmienia barwy po uciśnięciu. Smak i zapach ogórkowo-mączny lub gorzkawy[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki o rozmiarach 5-7.5 × 4-6 μm, elipsoidalne lub owalne, gładkie, nieamyloidalne. Cystydy nie występują, na strzępkach brak sprzążek[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Jest szeroko rozprzestrzeniony w Ameryce Północnej i Europie. W innych rejonach świata jego rozprzestrzenienie jest mało znane, podano jego występowanie tylko w Japonii, Korei i Kostaryce[7]. W Polsce częściej występuje na niżu, niż w górach[5] i jest rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[8]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Niemczech, Danii, Anglii, Holandii[3].

Rośnie głównie w lasach iglastych (pod sosnami i świerkami)[9] oraz liściastych – pod grabami, dębami, bukami. Owocniki wytwarza od sierpnia do października[4].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. W większości atlasów grzybów wymieniony jest jako grzyb trujący[4][5].

Gatunki podobne[edytuj]

  • gąska zielonka (Tricholoma equestre). Ma blaszki intensywnie żółte i rośnie głównie na piaszczystym podłożu pod sosnami,
  • gąska mydlana (Tricholoma saponaceum). Niektóre jej formy są podobne do gąski zielonożółtej, ale odróżnia się czerwonawym miąższem i zapachem mydlanym[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-30].
  2. Paul Kirk: Species fungorum (ang.). [dostęp 2015-04-30].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. MushroomExpert (ang.). [dostęp 2015-04-30].
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2015-04-08].
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  9. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 74. ISBN 8374045132.