Główny Urząd Miar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Główny Urząd Miar
Logo
Logo Głównego Urzędu Miar
Ilustracja
Siedziba Głównego Urzędu Miar przy ul. Elektoralnej 2 w Warszawie
Państwo  Polska
Data utworzenia 1 kwietnia 1919
Prezes Radosław Wiśniewski
Wiceprezes vacat
Budżet 146,89 mln zł (2017)[1]
Zatrudnienie 1548 (2017)[2]
Adres
ul. Elektoralna 2
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Główny Urząd Miar
Główny Urząd Miar
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Główny Urząd Miar
Główny Urząd Miar
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Główny Urząd Miar
Główny Urząd Miar
Ziemia52°14′30,479″N 21°00′03,189″E/52,241800 21,000886
Strona internetowa
Fragment ekspozycji zbiorów przyrządów pomiarowych na korytarzu GUM

Główny Urząd Miarinstytucja powołana 1 kwietnia 1919 podpisanym przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego 8 lutego 1919 dekretem o miarach[3] jako jedna z pierwszych instytucji administracji państwowej w odrodzonej Polsce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

Zadaniem powołanego w 1919 urzędu było ujednolicenie systemu miar, gdyż dotąd polskie ziemie podlegały trzem różnym systemom Prus, Austro-Węgier i Rosji. Równocześnie powstawały okręgowe i obwodowe urzędy miar, które obecnie tworzą rządową administrację miar.

Od 1922 siedzibą Głównego Urzędu Miar jest zabytkowy budynek przy ulicy Elektoralnej 2 w Warszawie.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Administracja miar po II wojnie światowej przechodziła szereg zmian organizacyjnych i działalność w dziedzinie metrologii była łączona z działalnością w dziedzinie jakości i normalizacji.

W 1966 jego zadania przejął Centralny Urząd Jakości i Miar (CUJiM). W 1972 połączono go z Polskim Komitetem Normalizacyjnym tworząc Polski Komitet Normalizacji i Miar, przekształcony w 1979 w Polski Komitet Normalizacji, Miar i Jakości (PKNMiJ).

Ustawa z 3 kwietnia 1993 o utworzeniu Głównego Urzędu Miar[4] przywróciła urzędowi historyczną, pierwszą nazwę oraz zakres kompetencji. Stało się to 1 stycznia 1994 w 75-lecie działalności tej instytucji.

Główny Urząd Miar sprawuje nadzór nad administracją miar i administracją probierczą w Polsce. Podstawowym jego zadaniem jest:

  • zapewnienie spójności pomiarowej,
  • utrzymanie państwowych wzorców miar,
  • zapewnienie wzajemnej zgodności i określonej dokładności wyników pomiarów przeprowadzanych w Polsce,
  • oraz ich zgodności z Międzynarodowym Układem Jednostek Miar.

Główny Urząd Miar łączy w sobie dwie funkcje: krajowego instytutu metrologicznego zajmującego się metrologią wzorców dla potrzeb przemysłu nauki i systemu laboratoriów wzorcujących oraz centralnego urzędu administracji państwowej w zakresie metrologii prawnej, obejmującej prawną kontrolę metrologiczną, system oceny zgodności i nadzór nad towarami paczkowanymi.

Czynności administracyjne muszą być poprzedzone pracami badawczymi – na odpowiednim stanowisku pomiarowym dokonywane jest badanie danego przyrządu pomiarowego i sprawdzanie, czy jego wskazania są wiarygodne i zgodne z wymaganiami prawnymi lub innymi. Sprawdzane przyrządy są często unikatowe, o wyjątkowo skomplikowanej, często jednostkowej konstrukcji i bardzo wysokiej dokładności pomiaru.

W Głównym Urzędzie Miar gromadzone są zbiory dawnych przyrządów pomiarowych, które stanowią Historyczne Zbiory Metrologiczne. Kolekcja GUM liczy ok. 3 tysięcy eksponatów. Oprócz muzealiów GUM posiada również bibliotekę fachową, gromadzącą literaturę metrologiczną, probierczą oraz z dziedzin pomocniczych (matematyka, fizyka, chemia, biologia itp.).

Główny Urząd Miar prowadzi współpracę z międzynarodowymi organizacjami metrologicznymi i podobnymi instytucjami w różnych krajach.

Prezesi urzędu[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie materiału źródłowego[6][7].

Kierownictwo[edytuj | edytuj kod]

  • Radosław Wiśniewski – prezes od 5 sierpnia 2019
  • vacat – wiceprezes
  • Karolina Gaweł – dyrektor generalny urzędu od września 2019

Struktura polskiej administracji miar[8][edytuj | edytuj kod]

W skład administracji miar wchodzą: Główny Urząd Miar, 10 Okręgowych Urzędów Miar wraz z 59 wydziałami zamiejscowymi. Organami administracji miar są: Prezes Głównego Urzędu Miar oraz dyrektorzy okręgowych urzędów miar[9].

  • Okręgowy Urząd Miar nr 1 w Warszawie – woj. mazowieckie i lubelskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 2 w Krakowie – woj. małopolskie i podkarpackie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 3 we Wrocławiu – woj. dolnośląskie i opolskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 4 w Poznaniu – woj. wielkopolskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 5 w Katowicach – woj. śląskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 6 w Gdańsku – woj. pomorskie i warmińsko-mazurskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 7 w Łodzi – woj. łódzkie i świętokrzyskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 8 w Bydgoszczy – woj. kujawsko-pomorskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 9 w Szczecinie – woj. zachodniopomorskie i lubuskie
  • Okręgowy Urząd Miar nr 10 w Białymstoku – woj. podlaskie, część woj. mazowieckiego i część woj. warmińsko-mazurskiego

Struktura polskiej administracji probierczej[8][edytuj | edytuj kod]

W skład administracji probierczej wchodzą:

  • Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie (z Wydziałami Zamiejscowymi Gdańsku, Bydgoszczy, Łodzi i Białymstoku)
  • Okręgowy Urząd Probierczy w Krakowie (z Wydziałami Zamiejscowymi w Poznaniu, we Wrocławiu, w Częstochowie i Chorzowie)

Struktura Głównego Urzędu Miar[edytuj | edytuj kod]

Organizację Głównego Urzędu Miar określa statut nadany przez ministra właściwego do spraw gospodarki (2019 - Minister Rozwoju) z dnia 11 grudnia 2019 r. w sprawie nadania statutu Głównemu Urzędowi Miar[10] oraz regulamin organizacyjny Głównego Urzędu Miar stanowiący załącznik do zarządzenia nr 3 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 31 grudnia 2019 roku[11]. Aktualna struktura wygląda następująco:

  1. Samodzielne Laboratorium Akustyki, Ultradźwięków i Drgań;
  2. Samodzielne Laboratorium Czasu i Częstotliwości;
  3. Samodzielne Laboratorium Chemii;
  4. Samodzielne Laboratorium Długości;
  5. Samodzielne Laboratorium Elektryczności i Magnetyzmu;
  6. Samodzielne Laboratorium Fotometrii i Radiometrii;
  7. Samodzielne Laboratorium Masy;
  8. Samodzielne Laboratorium Promieniowania Jonizującego;
  9. Samodzielne Laboratorium Przepływów;
  10. Samodzielne Laboratorium Termometrii;
  11. Samodzielne Laboratorium Wsparcia Przemysłu;
  12. Biuro Strategii;
  13. Biuro Certyfikacji;
  14. Biuro Nadzoru i Kontroli;
  15. Biuro Dyrektora Generalnego;
  16. Biuro Zarządzania Finansami.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj | edytuj kod]

Wydatki i dochody Głównego Urzędu Miar są realizowane w części 64 budżetu państwa[12].

W 2017 wydatki w części 64 Budżetu Państwa wyniosły 146,89 mln zł, a dochody 70,88 mln zł[1]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 1548 osoby, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 4947 zł[2].

W ustawie budżetowej na 2018 wydatki Głównego Urzędu Miar zaplanowano w wysokości 1459,70 mln zł, a dochody 66,83 mln zł[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. (druk nr 2559). Tom I. sejm.gov.pl, 29 maja 2018. s. 1/12, 2/98. [dostęp 2018-09-22].
  2. a b Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2017 r. w części 64 Główny Miar. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, maj 2018. s. 18. [dostęp 2018-09-22].
  3. Dekret o miarach z dnia 8 lutego 1919 r. (Dz.U. z 1919 r. nr 15, poz. 211).
  4. Ustawa z dnia 3 kwietnia 1993 r. o utworzeniu Głównego Urzędu Miar (Dz.U. z 1993 r. nr 55, poz. 247).
  5. Kierownictwo, Główny Urząd Miar [dostęp 2019-08-05] (pol.).
  6. Andrzej Barański, 100 lat Głównego Urzędu Miar, s. 344, Warszawa: Główny Urząd Miar, 2019, ISBN 978-83-940756-3-7 (pol.).
  7. Kierownictwo GUM od 1919 r., gum.gov.pl [dostęp 2020-06-04] (pol.).
  8. a b Strona Głównego Urzędu Miar [dostęp 2020-03-30].
  9. Rządowe Centrum Legislacji, Ustawa z dnia 23 marca 2017 r – Dziennik Ustaw, dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2018-01-06] (pol.).
  10. Internetowy Serwis Aktów Prawnych [dostęp 2020-03-30].
  11. Strona Głównego Urzędu Miar [dostęp 2020-03-30].
  12. Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1026)
  13. Ustawa budżetowa na rok 2018 z dnia 11 stycznia 2018 r.. W: Dz. U. poz. 291 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 1 lutego 2018. s. 24, 66. [dostęp 2018-09-21].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]