Gacrux

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gacrux
γ Crucis
Gacrux (u góry zdjęcia) spośród gwiazd Krzyża Południa wyróżnia czerwonawa barwa
Gacrux (u góry zdjęcia) spośród gwiazd Krzyża Południa wyróżnia czerwonawa barwa
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Krzyż Południa
Rektascensja 12h 31m 09,960s[1]
Deklinacja -57° 06′ 47,57″[1]
Paralaksa (π) 0,03683 ± 0,00018[1]
Odległość 88,56 ± 0,43 ly
27,15 ± 0,13 pc
Wielkość obserwowana 1,64[1]m
Ruch własny (RA) 28,23 ± 0,14[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −265,08 ± 0,12[1] mas/rok
Prędkość radialna 21,00 ± 0,10[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy czerwony olbrzym
Typ widmowy M3,5 III[1]
Masa ~3[2] M
Promień ~113[2] R
Wielkość absolutna -0,58[3]m
Jasność 1500[2] L
Temperatura 3400[2] K
Charakterystyka orbitalna
Odległość od Centrum Galaktyki 7422 pc[3]
Mimośród 0,1527[3]
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J12310993-5706474
Cordoba Durchmusterung: CD−56°4504
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 468
Boss General Catalogue: GC 17052
Katalog Gliesego: GJ 470
Katalog Henry’ego Drapera: HD 108903
Katalog Hipparcosa: HIP 61084
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 4763
SAO Star Catalog: SAO 240019
CPD−56°5272

Gacrux (gamma Crucis, γ Cru) – trzecia co do jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Krzyża Południa (wielkość gwiazdowa: 1,64m). Odległa od Słońca o około 89 lat świetlnych.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa własna gwiazdy Gacrux jest nowoczesnym, sztucznym tworem pochodzi z połączenia pierwszej sylaby oznaczenia Bayera „gamma” i łacińskiej nazwy gwiazdozbioru „Crux”[2][4]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Gacrux dla określenia tej gwiazdy[5].

Z terenów Polski nie można jej obserwować, należy do obiektów widocznych jedynie z południowej półkuli[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jej wielkość absolutna wynosi −0,58m[3]. Jest to czerwony olbrzym, należący do typu widmowego M3,5 III. Jego temperatura to około 3400 K, masa ok. 3 mas Słońca, a promień 113 promieni Słońca, czyli ok. 79 mln km. Jasność gwiazdy wynosi ok. 1500 jasności Słońca. Gacrux zakończył syntezę wodoru w hel w jądrze, a prawdopodobnie także helu w węgiel (wskazuje na to fakt, że jest to gwiazda zmienna półregularna) i zwiększa jasność, przekształcając się w mirydę[2].

Atmosfera tej gwiazdy jest bogata w bar, co zwykle wskazuje, że następuje przepływ materii od bardziej zaawansowanego ewolucyjnie towarzysza. Zazwyczaj ten towarzysz staje się później białym karłem[6]. Jednak taki towarzysz nie został jeszcze odkryty[2].

Gacrux jest gwiazdą wizualnie podwójną, jej optyczny towarzysz ma jasność 6,45m i typ widmowy A3 V[7], lecz znajduje się około czterokrotnie dalej od Słońca[2]. Można go dostrzec już przez lornetkę w odległości 128,9″ od składnika głównego[8]. Washington Double Star Catalog wymienia jeszcze jeden składnik optyczny, gwiazdę C o wielkości 9,74m odległą o 165,7″ od olbrzyma (pomiar z 2010 r.)[8][9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c d e f g h Gacrux w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g h i Jim Kaler: Gacrux (ang.). STARS. [dostęp 2017-12-08].
  3. a b c d Anderson E., Francis C: HIP 61084 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2017-12-08].
  4. Crux, the southern cross. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 9780718826956.
  5. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2017-12-08].
  6. A.E. Gomez, X. Luri, S. Grenier, L. Prevot i inni. Absolute magnitudes and kinematics of barium stars. „Astronomy and Astrophysics”. 319, s. 881–885, 1997. Bibcode1997A&A...319..881G (ang.). 
  7. HD 108925 w bazie SIMBAD (ang.)
  8. a b Mason et al.: WDS J12312-5707A. W: The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  9. CPD-56 5276 w bazie SIMBAD (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]