Gastryna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Gastrynahormon produkowanym przez komórki G zlokalizowane w części odźwiernikowej żołądka oraz w początkowej części dwunastnicy. Gastryna nie jest jednolitym hormonem, składa się z mieszanki różnych związków. Do głównych działań fizjologicznych zalicza się wydzielanie kwasu solnego oraz wpływ na prawidłowy stan błony śluzowej żołądka.

Historia odkrycia[edytuj]

W 1905 roku John Edkins przeprowadził doświadczenie z którego wynikało, że wyciąg z części odźwiernikowej żołądka pobudza wydzielanie żołądkowe. Hipotetyczny hormon nazwał gastryną. Wcześniej, przed odkryciem sekretyny w 1902 roku uważano, że za regulację wydzielania (żołądkowego oraz trzustkowego) odpowiadają wyłącznie odruchy nerwowe. Ponieważ uzyskany wyciąg nie zawierał tylko jednej substancji kwestionowano istnienie tego hormonu[a]. Dopiero w 1964 roku Gregory i Trace uzyskali czystą gastrynę, ustalili jej skład chemiczny oraz dokonali syntezy.

Struktura[edytuj]

W zasadzie gastryna nie jest jednolitym związkiem ale jest to mieszanina peptydów (gastryna jest produkowana jako preprohormon). Z całej gamy peptydów (preprogastryna, progastryna, gastryna-34, gastryna-17, gastryna-14) najbardziej aktywny jest związek zawierający 14 aminokwasów. Nomenklatura nazewnictwa jest następująca - liczba oznacza liczbę aminokwasów w hormonie, natomiast symbol (I) - zestryfikowana kwasem siarkowym w pozycji 6 (tyr) od C-końca lub (II) - brak estryfikacji[1].

Miejsce produkcji[edytuj]

Hormon ten jest produkowany przez komórki G zlokalizowane w śluzówce części odźwiernikowej żołądka oraz w początkowej części dwunastnicy. Stężenie hormonu w proksymalnej części dwunastnicy jest dwukrotnie mniejsze niż w dystalnej części żołądka, jednakże ze względu na stosunek wielkości (2:1), ilość hormonu w obu narządach jest porównywalna. Gastryna jest także produkowana przez komórki zlokalizowane poza przewodem pokarmowym, np. w mózgu.

Działanie fizjologiczne gastryny[edytuj]

Poza wydzielaniem kwasu solnego w żołądku, (pobudza wydzielanie soku żołądkowego) wzmaga perystaltykę przewodu pokarmowego, kurczy dolny zwieracz przełyku (sygnalizuje, że żołądek jest pełen i nie może przyjąć więcej pokarmu). Wywiera wpływ troficzny na śluzówkę żołądka, zapewniając jej prawidłowy stan. Wzmaga przepływ krwi przez trzewia. Przy nieprawidłowym leczeniu wrzodów żołądka razem z gastrofurazyną tworzy wysoce toksyczny alkaptodendron.

Wydzielanie[edytuj]

Gastryna jest uwalniana z powodu:

  • rozciągnięcia mechanoreceptorów przez masę pokarmową w części odźwiernikowej żołądka,
  • obecności produktów trawienia białek w żołądku (polipeptydy i niektóre aminokwasy),
  • obecności jonów Ca2+ (z tym że pobudzają równocześnie bezpośrednio komórki okładzinowe)

Wydzielanie gastryny jest hamowane przez:

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Wątpliwości zwiększyły się po odkryciu przez Popielskiego w 1920 roku pobudzającego działania histaminy. Doświadczeń Komarova z 1938 roku polegającym na uzyskaniu czystego ekstraktu nie wszystkim udało się powtórzyć. Fizjologia układu pokarmowego; Konturek strona 168

Przypisy

  1. informacje na temat estryfikacji według "Fizjologii człowieka", S.J. Konturek, s. 514
  2. Jan Gawęcki: Regulacja procesów trawiennych. W: Jan Gawęcki, Lech Hryniewiecki: Żywienie człowieka. T. 1: Podstawy nauki o żywieniu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003, s. 82. ISBN 8301139471.

Bibliografia[edytuj]

  • Stanisław Konturek: Fizjologia układu trawiennego. s. 168-204. ISBN 8320008972.
  • Traczyk: Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i Klinicznej. s. 757-760. ISBN 832003020X.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.