Gideon Toury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gideon Toury
Gideon Toury
Kraj działania  Izrael
Data i miejsce urodzenia 6 czerwca 1942
Hajfa
Data śmierci 4 października 2016
Specjalność: językoznawca, badacz przekładu
Uczelnia Uniwersytet Telawiwski

Gideon Toury (hebr. גדעון טורי ur. 6 czerwca 1942 w Hajfie, zmarł 4 października 2016) – izraelski kulturoznawca i badacz przekładu, profesor związany z Uniwersytetem w Tel Awiwie. Wspólnie z Itamarem Ewen-Zoharem rozwijał teorię polisystemu[1] i opisowe badania przekładu. Znany przede wszystkim z wyodrębnienia norm przekładowych.

Wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

W 1960 roku skończył prywatne liceum w Hajfie. W 1970 roku z wyróżnieniem ukończył studia licencjackie na Uniwersytecie Telawiwskim. Kontynuował studia na kierunku związanym z literaturą hebrajską i językoznawstwem do momentu uzyskania stopnia doktora w 1977 roku. W późniejszym czasie poświęcił się badaniom w dziedzinie traduktologii.

Obszary badań[edytuj | edytuj kod]

Translation Studies[edytuj | edytuj kod]

Gideon Toury wprowadził pojęcie norm przekładowych, które wpływają na decyzje podejmowane przez tłumacza w docelowym środowisku kulturowym. Zapoczątkowane przez niego pojęcie norm w przekładzie podkreśla wpływ kultury na końcowy efekt tłumaczenia. W jego podejściu to kultura definiuje co jest dopuszczalne i akceptowalne w danym środowisku, jednocześnie wpływając na strategie tłumaczeniowe. Koncept norm tłumaczeniowych opisał w trzech książkach. Pierwszą z nich była Translational Norms and Literary Translation into Hebrew, napisana w latach 1930-1945. Korzystając z narzędzi polisystemowych, wyodrębnił normy przekładowe i wpisał je w szersze ramy opisowych studiów nad przekładem[2] w książce zatytułowanej In Search of Theory of Translation, opublikowanej w 1980 roku. Jej kontynuacją i rozwinięciem jest wydana w 1995 roku książka Translation Studies and Beyond, w której opisuje teoretyczne i praktyczne zastosowanie opisowych badań przekładu w dziedzinie Translation Studies.

Gideon Toury był redaktorem dwóch międzynarodowych pism poświęconych przekładowi: Target: An International Journal of Translation Studies, oraz TRANSST: An International Newsletter of Translation Studies[3]. Ponadto był członkiem rady programowej serii wydawniczej Benjamins Translation Library. Pod jego redakcją ukazało się również wiele tomów zbiorowych, m.in.: Translation Theory: (A Reader) z 1980 roku; wspólnie z Itamarem Ewen-Zoharem: Translation Theory and Intercultural Relations z 1981 roku; Translation Across Cultures z 1987 roku; Introducing Translation Theory: Selected Articles z 1991 roku. Toury był także autorem niemal siedemdziesięciu artykułów i rozdziałów w pracach zbiorowych.

Tłumaczenia[edytuj | edytuj kod]

Toury był również aktywnym tłumaczem dzieł literackich z języka angielskiego i niemieckiego na hebrajski. Przełożył m.in. utwory: Francisa Scotta Fitzgeralda, C.S. Lewisa, Forda Madoxa Forda, Güntera Grassa, Heinricha Bölla, Petera Handkego, Thomasa Manna i Ernesta Hemingwaya.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Itamar Ewen-Zohar Teoria polisystemów.
  2. Piotr Bukowski, Magda Heydel: Współczesne teorie przekładu. Antologia. Warszawa: Wydawnictwo Znak, 2009. ​ISBN 978-83-240-1147-6​.
  3. Gideon Toury – biografia.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mona Baker, Gabriela Saldanha: Routledge Encyclopedia of Translation Studies. Londyn, Nowy Jork: Routledge, 2009. ​ISBN 978-0-415-25517-2​.
  • Piotr Bukowski, Magda Heydel: Współczesne teorie przekładu. Antologia. Warszawa: Wydawnictwo Znak, 2009. ​ISBN 978-83-240-1147-6​.
  • Piotr Kuhiwczak, Karin Littau: A Companion to Translation Studies. Bristol: Multilingual Matters, 2007. ​ISBN 978-1-85359-956-9​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]