Gniazdo Jawornika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pasmo graniczne
Ilustracja
Megaregion Region Karpacki
Prowincja Karpaty Zachodnie
Podprowincja Zewnętrzne Karpaty Zachodnie
Makroregion Beskidy Środkowe
Mezoregion Beskid Niski
Mikroregion(y) Gniazdo Jawornika
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Polska:
woj. podkarpackie

Gniazdo Jawornika (też: Grupa Jawornika) – niewielka grupa górska w Karpatach Zachodnich, we wschodniej części Beskidu Niskiego. Najwyższy szczyt: Jawornik (761 m n.p.m.).

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo Jawornika wznosi się w długim dziale wodnym, rozdzielającym dorzecze Wisłoka na wschodzie od dorzecza Jasiołki na zachodzie, a odgałęziającym się od głównego grzbietu wododziałowego Karpat w Kanasiówce, zwanej też Babą. Od wschodu grupę ogranicza głęboka, wąska dolina Wisłoka. Od południa przez niskie siodło (ok. 505 m n.p.m.) na wschód od Woli Niżnej biegnie grzbiet, którym Gniazdo Jawornika łączy się z głównym grzbietem karpackim. Od południowego zachodu gniazdo ogranicza dolina Jasiołki, zaś od zachodu – droga z Daliowej w kierunku Rymanowa. Tu przez Przełęcz Szklarską (ok. 580 m n.p.m.) łączy się ono z masywem Piotrusia w grupie Beskidu Dukielskiego. Północną granicę wyznacza dolina Wisłoczka i linia Królik Polski - WisłoczekRudawka Rymanowska. Tu z kolei przez wyraźne siodełko (605 m n.p.m.) nad źródliskami Wisłoczka Gniazdo Jawornika przechodzi we Wzgórza Rymanowskie.

Ukształtowanie[edytuj | edytuj kod]

Grupa ma charakter rozległego rozrogu górskiego z centralnie usytuowanym zwornikiem – Jawornikiem. Jawornik określany jest głównym lub centralnym szczytem całego gniazda, chociaż położona ok. 1,2 km na południe od niego Kamfiniarka jest równie rozległa oraz ma taką samą (761 m n.p.m.)[1] lub nawet o metr większą (762 m n.p.m.)[2] wysokość. Cała grupa jest mocno rozczłonkowana dolinkami licznych cieków wodnych, należących do dorzeczy Jasiołki i Wisłoka. Tworzą one plątaninę rozgałęziających się wielokrotnie grzbietów o dość stromych stokach.

Od Jawornika rozchodzi się na wszystkie strony sześć głównych grzbietów o stosunkowo wyrównanych wysokościach 650-750 m n.p.m. Oprócz trzech wspomnianych wyżej (ku południowi, zachodowi i północy) są to: w kierunku południowo-wschodnim – krótki grzbiet, za wyraźną przełęczą (659 m n.p.m.) zakończony masywnym szczytem Polańskiej (też: Horbki Sabaryniackie,737 m n.p.m.) nad dawną wsią Polany Surowiczne; w kierunku wschodnim – masywny, krótki grzbiet z Putyską (649 m n.p.m.) i odchodzącymi od niej Zawojami (556 m n.p.m.), opadającymi stromo nad dolinę Wisłoka; w kierunku północno-wschodnim – kręty grzbiet schodzący przez Dział (734 m n.p.m.) i zakończony szczytem Szczob (556 m n.p.m.) w widłach Wisłoczka i Wisłoka. Należy dodać, że grzbiet południowy rozwidla się w masywie Kamfiniarki: jego odnoga zachodnia przez Banię Szklarską (695 m n.p.m.) nad Szklarami schodzi ku Pańskiej Górze nad Jaśliskami, natomiast odnoga południowo-zachodnia kończy się Łysą Górą (557 m n.p.m.) nad Posadą Jaśliską.

Zdecydowanie większa część masywu jest zalesiona, w przeważającej części lasami bukowymi. W wielu miejscach dawniejsze polany lub wyręby porasta gąszcz młodych samosiewów z zaroślami leszczyny. Jedynie zachodnie stoki Bani Szklarskiej nad Szklarami i południowe stoki Polańskiej pokrywają łąki i pastwiska.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo Jawornika jest jednym z najrzadziej odwiedzanych zakątków Beskidu Niskiego. W całej grupie górskiej nie wyznakowano dotychczas żadnego pieszego szlaku turystycznego. O ile w południowej części grupy istnieje dość gęsta sieć dróg i ścieżek leśnych, o tyle w części północnej jest ona znacznie uboższa.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Beskid Niski. Mapa turystyczna 1:50 000, wyd. Compass, Kraków 2004, ​ISBN 83-89165-54-6​;
  • Krukar Wojciech, Kryciński Stanisław, Luboński Paweł, Olszański Tadeusz A. i in.: Beskid Niski. Przewodnik, wyd. II poprawione i aktualizowane, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 2002, ​ISBN 83-85557-98-9​;
  • Krygowski Władysław: Beskid Niski, Pogórze Ciężkowickie (część wschodnia) i Pogórze Strzyżowsko-Dynowskie (część zachodnia), wyd. II poprawione i uzupełnione, wyd. Sport i Turystyka, Warszawa 1977.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Krukar Wojciech, Kryciński Stanisław i in., op. cit., s. 143
  2. Beskid Niski. Mapa turystyczna, op. cit.