Gu Yanwu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Gu.
Gu Yanwu
Gu Yanwu
Nazwisko chińskie
Pismo uproszczone 顾炎武
Pismo tradycyjne 顧炎武
Hanyu pinyin Gù Yánwǔ
Wade-Giles Ku Yen-wu
Wymowa (IPA) [kû jɛ̌n.ù]

Gu Yanwu (ur. 1613, zm. 1682) – uczony z czasów dynastii Ming oraz Qing.

Pochodził z Jiangsu. Za młodu wstąpił do stowarzyszenia, które oponowało przeciw wszechwładzy eunuchów pałacowych. Po upadku dynastii Ming, pozostał jej lojalny, odmówił współpracy z nowymi władzami i skupił się na zrozumieniu przyczyn klęski Mingów[1]. Nie dał się zaangażować do tworzenia oficjalnej historii dynastii Ming pod patronatem cesarza Kangxi, co było zarówno sposobem wciągnięcia uczonych do współpracy z nową dynastią, jak i legitymizacją jej rządów[2] (jego macocha, w proteście przeciw nowym rządom, zagłodziła się na śmierć[3]). Był jednak cenionym autorem i kompilatorzy zbioru-encyklopedii Sikuquanshu za czasów cesarza Qianlonga włączyli w jego skład 15 dzieł Gu[4].

Wielki erudyta, zajmował się egzegezą tekstów, filozofią, historią i polityką, astronomią, uprawą roli, sztukami wojennymi literaturą i fonetyką. Jego Pięć ksiąg o fonetyce (音学五书, Yinxue wushu) było dla następców wzorem dokładnej analizy tekstu[1]. Zaangażowany badacz, osobiście przemierzył wielkie obszary Chin północnych, osobiście zbierając materiały o ziemiach i obyczajach ich mieszkańców[5], które zawarł w prywatnej geografii Tianxia junguo libing shu (天下郡国利病书)[6].

Zastanawiając się nad najlepszymi sposobami mającymi na celu reformę państwa chińskiego wykazywał konieczność zrezygnowania z ustroju opartego na pełnej centralizacji i przejścia do nowego. Ten nowy ustrój miałby realizować zasadę równowagi między władzami lokalnymi a centralnymi[7]. Postulował częściową re-feudalizację, przez wprowadzenie dziedzicznych urzędników na niższych szczeblach, twierdząc, że silniej i dłużej związani ze swym dystryktem urzędnicy bardziej będą o niego dbać[8].

Jako konfucjanista propagował powrót do nauki Han, krytykował natomiast naukę Song[9]. Głosił potrzebę powrotu do studiowania ksiąg klasycznych (których był wybitnym krytykiem) i porzucenia neokonfucjańskich koncepcji jak xin (serce-umysł), xing (natura) itp. Uważał, że próby dotarcia do wewnętrznej czystości to zbędne wysiłki, oddalające od właściwego przedmiotu studiów, jakim są klasyki[1].

Tworzył również poezje, między innymi o tematyce patriotycznej[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Ku Yen-wu. W: Rodney L. Taylor: The Illustrated Encyclopedia of Confucianism. T. 1. New York: The Rosen Publishing Group, Inc., 2005, s. 363. ISBN 0-8239-4080-2.
  2. W. Petersen, The Ch'ing Empire, s. 148
  3. W. Petersen, The Ch'ing Empire, s. 432
  4. W. Petersen, The Ch'ing Empire, s. 288
  5. F. Mote i D. Twitchett, The Ming Dynasty, s. 626
  6. F. Mote i D. Twitchett, The Ming Dynasty, s. 987
  7. Jacques Gernet: Inteligencja Chin : społeczeństwo i mentalność. Warszawa: Wydawnictwo Fu Kang, 2008, s. 61-2. ISBN 978-83-922634-2-5.
  8. W. Petersen, The Ch'ing Empire, s. 298
  9. Yao Xinzhong: Konfucjanizm. Wprowadzenie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 247. ISBN 978-83-233-2602-1.
  10. Historia nowożytna Chin. Warszawa: Wyd. „Książka i Wiedza”, 1979, s. 672-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Frederick W. Mote, Denis Twitchett: The Cambridge History of China. T. 8: The Ming Dynasty, 1368–1644, Part 2. Cambridge: Cambridge University Press, 1998. ISBN 978-0-521-24333-9.
  • Willard J. Petersen: The Cambridge History of China. T. 9: Part One: The Ch’ing Empire to 1800. Cambridge: Cambridge University Press, 2002. ISBN 0-521-24334-3.