Gwiazda heksapentalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Motyw rozety karpackiej na piecu kaflowym w podhalańskiej chałupie
Rozeta wycięta na polskim instrumencie ludowym suce z Biłgoraja.

Gwiazda heksapentalna, rozeta sześcioramienna – ornament geometryczny w formie rozety sześcioramiennej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W wielu kulturach rozeta uważana jest za symbol magiczny. Inne nazwy – kwiat życia, rozeta karpacka, rozeta podhalańska, rozeta sześcioramienna[1].

Ten motyw ornamentalny i symboliczny, znany był już w czasach prehistorycznych w różnych postaciach i na różnych kontynentach.

W Polsce gwiazda heksapentalna spotykana jest w kulturze przeworskiej jako element zdobniczy pasów i klamer. Od czasów średniowiecznych motyw ten używany był na drzwiach, belkach stropowych, krzyżach, elementach gzymsów i kapiteli, herbach, przedmiotach domowego użytku, częściach garderoby oraz na wycinankach i pisankach.

Rozeta podhalańska[edytuj | edytuj kod]

W tradycyjnej kulturze ludowej Karpat rozeta występuje na wyrobach z drewna pod trzema podstawowymi postaciami:

  • rysowanej, zubożonej, w formie sześciopromiennej gwiazdy wpisanej w okrąg;
  • rozeta w formie soczewki, na wykreśloną rozetę nakłada się kopię tej samej rozety, tym samym ornament uwypukla się i staje się bardziej efektownym;
  • rozeta wycinana dłutem – występuje na zdobionych parzenicach, kijankach i łyżnikach, wieszadełkach oraz listwach zasłaniających właściwe osadzenie łyżki.

Zdobienie rytem motywu centralnej rozety sześciopromiennej gwiazdy (słońca) – koła na drewnianych przedmiotach użytkowych spotkać do dziś można w Karpatach, szczególnie na Podhalu, Podbeskidziu i Śląsku Beskidzkim.

Rozeta podhalańska jest logiem polskiego Towarzystwa Karpackiego[2] oraz znakiem firmowych regionalnych produktów rodem z Podhala.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polska sztuka ludowa, PISz. t. 11, 1952.
  2. Karpaccy NALEŻY DOPRECYZOWAĆ ODNOŚNIK

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]