HMS Nautilus (1914)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
HMS „Nautilus”
Klasa okręt podwodny
Historia
Stocznia Vickers-Armstrongs, Barrow-in-Furness
Położenie stępki marzec 1913
Wodowanie 16 grudnia 1914
Zamówiony dla  Royal Navy
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

2026 ts
1141 ts
Długość 78,8 m
Szerokość 5,4 m
Zanurzenie testowe 61 m
Rodzaj kadłuba dwukadłubowy
Napęd
dwa silniki wysokoprężne po 1850 KM oraz dwa silniki elektryczne o mocy 500 KM każdy, dwie śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

17 w
9-10 w
Zasięg Na powierzchni: 5,300 Mm przy 11 w.
W zanurzeniu 72 Mm przy 10 w.
Uzbrojenie
armata uniwersalna 3-calowa (76,2)
Wyrzutnie torpedowe 8 wyrzutni torpedowych 457 mm
Załoga 42 oficerów i marynarzy

HMS Nautilus – doświadczalny okręt podwodny zamówiony przez Royal Navy w 1913. Zaprojektowany w zakładach Vickersa „Nautilus” był największym okrętem podwodnym Royal Navy ze wszystkich dotychczasowo zbudowanych, był prawie dwa razy większy od innych ówczesnych konstrukcji. „Nautilus” został zaprojektowany jako „pełnomorski” (ocean-going) okręt podwodny o dużej dzielności morskiej nawet w trudnych warunkach pogodowych. Miał także spełniać założenia tzw. fleet submarine – okrętu podwodnego współpracującego z głównymi siłami floty. Z powodu wybuchu I wojny światowej prace nad okrętem zakończono dopiero w 1917 i nie wziął on udziału w działaniach wojennych.

„Nautilus” był pierwszym brytyjskim okrętem podwodnym który otrzymał nazwę, a nie tylko oznaczenia, choć w późniejszym czasie został przemianowany na „N1”.

Geneza projektu[edytuj]

Na początku pierwszego dziesięciolecia XX wieku brytyjska firma Vickers miała de facto monopol na budowę okrętów podwodnych dla Royal Navy, co wywoływało pewne zaniepokojenie w Admiralicji, która obawiała się aby taki stan rzeczy nie doprowadził do stagnacji w zakresie projektowania i budowy okrętów podwodnych. Pomimo zadowolenia z osiągów budowanego w stoczni Vickersa typu E, Admiralicja zdecydowała się na budowę szeregu licencyjnych i eksperymentalnych konstrukcji w stoczniach różnych firm. W stoczniach Scotts zamówiono trzy włoskie okręty (typ S) oraz dodatkowo jeden eksperymentalny okręt o napędzie parowym (HMS „Swordfish”), a w stoczniach Armstrong-Whitworth zamówiono cztery francuskie okręty (typ W). W stoczniach Vickersa początkowo zamówiono tylko eksperymentalnego „Nautilusa”, ale po proteście firmy, która obawiała się konkurencji ze strony dwóch pozostałych firm, dodatkowo złożono u niej zamówienie na cztery „standardowe” okręty podwodne (typ V)[1].

„Nautilus” był pierwszym konstrukcją zamówioną przez Royal Navy, która miała wypełnić zapotrzebowania na duży, pełnomorski okręt podwodny, o znacznym zasięgu ale także o dużej prędkości nawodnej (fleet submarine), mogący współpracować bezpośrednio z głównymi siłami floty[2][3][4].

Opis konstrukcji[edytuj]

„Nautilus” był pierwszym brytyjskim okrętem podwodnym z podwójnym kadłubem i bez zewnętrznych zbiorników balastowych[4]. Kadłub zewnętrzny liczył prawie 79 m długości i 5,4 m szerokości, zanurzenie okrętu wynosiło prawie 8 m[2][5][6]. Wewnętrzny kadłub podzielony był poziomo i pionowo[6]. W dolnej części znajdowały się 352 akumulatory kwasowo-ołowiowe produkcji firmy Exide[4], część górna podzielona była dodatkowo na dziewięć przedziałów[6].

Napęd nawodny stanowiły dwa silniki wysokoprężne o łącznej mocy 3700 KM napędzające dwa wały śrubowe i ładujące akumulatory. Napęd podwodny stanowiły dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 1000 KM[2][5][6].

Okręt uzbrojony był w osiem 18-calowych (457 mm) wyrzutni torped, po dwie w dziobie i na rufie oraz cztery w śródokręciu, po dwie na każdej burcie, z zapasem 16 torped[2][5][6]. Oryginalnie uzbrojony był także w przeciwlotniczą armatę 3-calową (76,2 mm) umieszczoną przed kioskiem[2][5][6], według niektórych źródeł okręt został w późniejszym czasie przezbrojony w armatę 12-funtową (76,2 mm)[6][7].

Budowa i służba[edytuj]

Stępkę pod „Nautilusa” położono w marcu 1913[2][4], okręt wodowano 16 grudnia 1914[7]. Jeszcze przed jego wodowaniem został on określony jako „niezmiernie ciekawy eksperyment”, był to wówczas największy okręt podwodny na świecie, prawie dwukrotnie dłuższy od innych konstrukcji z tego okresu[4][6].

Po wodowaniu okręt nie wszedł do służby z powodu przedłużających się problemów z silnikami i większość czasu spędził w porcie, ładując akumulatory innych okrętów podwodnych[4][6]. W 1917 na życzenia Admiralicji zakończono prace nad okrętem i nigdy nie został on użyty operacyjnie[6][8].

W 1918 został przemianowany na „N1”[2][7], a 9 czerwca 1922 został sprzedany na złom[7].

Pomimo, że okręt nigdy nie wszedł do służby, co nie pozwoliło na jego długotrwałą ewaluację, uważa się, że był on ważnym ogniwem pomiędzy konstrukcją małych i dużych okrętów podwodnych. W czasie jego budowy zdobyto ważne doświadczenia, które owocowały przy konstrukcji późniejszych typów okrętów podwodnych[5][6].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. A. Preston, Royal.., s. 42
  2. a b c d e f g A. Preston, Royal.., s. 54
  3. M. P. Crocker, Observer's.., s. 12
  4. a b c d e f J. Hool, Damned.., s. 57
  5. a b c d e J. Hool, Damned.., s. 58
  6. a b c d e f g h i j k M. P. Crocker, Observer's.., s. 34-35
  7. a b c d J. J. Colledge., The complete..., s. 238
  8. A. Preston, Royal.., s. 57

Bibliografia[edytuj]

  • Jeremy Flack: 100 Years of Royal Navy Submarines. Wielka Brytania: Airlife, 2002. ISBN 1840373008. (ang.)
  • Jack Hool, Keith Nutter: Damned Un-English Machines. Charleston: Tempus Publishing, 2003. ISBN 0752427814. (ang.)
  • Anthony Preston: The Royal Navy Submarine Service. Londyn: Conway Maritime Press, 2001. ISBN 0851778917. (ang.)
  • John Parker: The Illustrated World Guide to Submarines. Londyn: Hermes House, 2007. ISBN 0681636068. (ang.)
  • JJ Colledge, Ben Warlow: The Complete Record of All Fighting Ships of the Royal Navy. 2009. ISBN 9781935149071. (ang.)
  • Maurice Cocker: Observer's directory of Royal Naval submarines, 1901-1982. Londyn: F. Warne, 1982. ISBN 0-7232-2964-3. (ang.)