Eskortowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Eskortowiec – określenie klas niewielkich lub średniej wielkości okrętów eskortowych, przeznaczonych głównie do eskortowania konwojów, nie używane obecnie.

Eskortowce nie stanowiły jednolitej i uniwersalnie wyodrębnionej klasy okrętów. Nazwa klasy eskortowców nie była nawet używana w większości państw, lecz mimo to określa się tak zbiorczo różne okręty eskortowe, nie zaliczane do innych wyodrębnionych klas (jak fregata, korweta, niszczyciel eskortowy). Okrętów tak określanych używano głównie w okresie II wojny światowej.

Przeciętne cechy większości eskortowców to wyporność w granicach 800-1300 ton, uzbrojenie w kilka dział kalibru do 105 – 120 mm i prędkość 16-20 w. Okręty te, zwłaszcza używane podczas II wojny światowej, miały też po kilka małokalibrowych działek przeciwlotniczych oraz miotacze i zrzutnie bomb głębinowych. Część mogła wypełniać zadania pomocnicze, jak np. trałowanie min.

Przegląd okrętów[edytuj | edytuj kod]

Australijski slup HMAS "Swan" podczas II wojny światowej.
Japoński eskortowiec "Shonan" z okresu II wojny światowej (typ Ukuru).

Najczęściej jako eskortowce określa się w polskiej terminologii okręty brytyjskiej klasy slupów (ang. sloop)[1], z powodu braku szerszego przyjęcia klasy "slup" w polskim nazewnictwie. Okręty te, o wyporności 1000-1300 ton, prędkości 16-20 w i uzbrojeniu głównym z 2-6 dział kalibru 102 – 120 mm, używane były w znacznej liczbie podczas obu wojen światowych w Wielkiej Brytanii, a także krajach Wspólnoty Brytyjskiej, jak Australia.

Okrętami klasyfikowanymi wprost jako eskortowce floty (Flottenbegleiter) była niemiecka seria okrętów F1 – F10 z 1935 roku (typu Flottenbegleiter 1936), o wyporności 1028 ton, prędkości 28 w i uzbrojeniu głównym 2 działa 105 mm. Szereg różnych zdobytych podczas II wojny światowej okrętów, a nawet przebudowanych statków, był również przez Niemców wykorzystywany jako eskortowce (Schnelles Geleitboot – "szybki eskortowiec", w skrócie SG).

Liczne eskortowce budowali Japończycy podczas II wojny światowej, należące do kilku typów. Oznaczane były jako kaibokan (okręt obrony wybrzeża). Okręty te miały zwykle 700-900 ton wyporności, uzbrojenie główne w 2-3 działa 120 mm, prędkość 16-19 w.

Jako eskortowce też klasyfikuje się amerykańskie okręty klasy PCE (Patrol Craft Escort, dosł. patrolowiec eskortowy) z okresu II wojny światowej (wyporność 860 ton, prędkość 15,5 w, uzbrojenie główne – armata 76 mm). Po wojnie Amerykanie wprowadzili klasę okrętów nazwaną eskortowiec oceaniczny (Ocean Escort, skrót DE/DEG), lecz były to znacznie większe okręty, o wyporności 2000-5000 ton, przeklasyfikowane po 1975 na fregaty.

Eskortowcami oznacza się czasami w polskiej klasyfikacji francuskie i włoskie okręty klasy awizo, częściej jednak większość z nich zalicza się do kanonierek. Jako eskortowce – "awiza eskortowe" (Avviso scorta) Włosi klasyfikowali np. okręty typu Orsa, odpowiadające niszczycielom eskortowym innych państw, a po wojnie – okręty typu Centauro wyporności ok. 2000 t, przeklasyfikowane później na fregaty[2]. Klasę okrętów nazwaną wprost "eskortowiec" (Escorteur) wprowadzili Francuzi po II wojnie światowej, początkowo były to niewielkie okręty, mniejsze od korwet (ok. 400 t), przeklasyfikowane później na patrolowce. W latach 50. jako "eskortowce eskadrowe" (escorteur d'escadre) Francuzi klasyfikowali natomiast okręty odpowiadające niszczycielom (np. niszczyciele typu T47), a "szybkie eskortowce" (escorteur rapide) – odpowiadające małym fregatom (wyporność ok. 1500 t.)[3].

Z eskortowcami nie należy utożsamiać niszczycieli eskortowych, gdyż stanowią nazwaną, dość spójną klasę, wyróżniającą się od ogółu eskortowców charakterystykami.


Przypisy

  1. Np. Wojciech Holicki, Brytyjskie eskortowce typu Black Swan w: nowa Technika Wojskowa nr 6/2003
  2. Marina Militare – Avvisi – Esploratori (wł.) – strona Marynarki Włoch
  3. Les escorteurs rapides – www.marine.net (fr.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roger Chesneau: Conway's All the World's Fighting Ships 1922-1946, Londyn 1992, ​ISBN 0-85177-146-7