Ilse Aichinger

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ilse Aichinger
Data i miejsce urodzenia 1 listopada 1921[1]
Wiedeń[1]
Data i miejsce śmierci 11 listopada 2016
Wiedeń
Zawód poetka, pisarka
Ilse Aichinger (signature).jpg

Ilse Aichinger (ur. 1 listopada 1921 w Wiedniu[1], zm. 11 listopada 2016 tamże[2]) – austriacka poetka i pisarka, znacząca reprezentantka niemieckiej literatury powojennej[1]. Tworzyła narracje, utwory liryczne i słuchowiska[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Była jedną z córek-bliźniaczek lekarki żydowskiego pochodzenia oraz nauczyciela, pochodzącego z Górnej Austrii. Po rozpadzie małżeństwa rodziców, córki pozostały z matką. Po Anschlussie Austrii i dojściu nazistów do władzy była represjonowana[1]. Na podstawie ustaw norymberskich Ilse Aichinger została uznana za „mieszańca (mischlinga) I stopnia”, a jej matka za Żydówkę czystej krwi. Matura w 1939 roku[1]. W lipcu 1939 roku siostra-bliźniaczka Ilse, Helga wyjechała z jednym z ostatnich Kindertransportów do Londynu. Wybuch wojny nie pozwolił pozostałym członkom rodziny na dołączenie do niej. Babka Ilse oraz młodsze rodzeństwo jej matki zostali deportowani do Mińska i zamordowani w obozie zagłady w Małym Trościeńcu. Status mieszańca pozwolił Ilse, a także jej matce (jako osobie „pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym”) na pozostanie w Wiedniu, jednak nie mogła podjąć studiów oraz została objęta nakazem pracy.

Po zakończeniu wojny Ilse Aichinger rozpoczęła studia medyczne, jednak przerwała je po pięciu semestrach[1], aby skoncentrować się na ukończeniu swojej powieści Większa nadzieja, w sposób symboliczny nawiązującej do jej przeżyć podczas wojny. Jej debiutem literackim był opublikowany w 1945 roku esej Czwarta brama (Das vierte Tor), w którym po raz pierwszy w literaturze austriackiej została poruszona tematyka obozów koncentracyjnych. W roku 1949 podjęła pracę lektora[1] w wydawnictwie S. Fischer Verlag, potem była asystentką Inge Aicher-Scholl, która zakładała Szkołę Wzornictwa w Ulm (Hochschule für Gestaltung Ulm).

W 1951 roku Hans Werner Richter zaprosił ją na zebranie Grupy 47. Opublikowane w 1952 roku opowiadanie Lustrzana historia otrzymało nagrodę literacką przyznawaną przez członków grupy. W 1953 roku wyszła za mąż za innego członka Grupy 47, Güntera Eicha[1]. Mieli dwoje dzieci: Clemensa (1954–1998) i Miriam (ur. 1957).

W późniejszym okresie Ilse Aichinger tworzyła krótkie formy poetyckie i prozatorskie, w tym surrealistyczne sceny i dialogi zebrane w tomie Zu keiner Stunde, a także słuchowiska radiowe.

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • 1945: Das vierte Tor, opowiadanie
  • 1948: Wielka nadzieja (Die größere Hoffnung), powieść,
  • 1949: Lustrzane odbicie, opowiadanie (publikacja 1953 w tomie Der Gefesselte)
  • 1953: Der Gefesselte, zbiór opowiadań (pierwotnie wydany 1952 pod tytułem Rede unter dem Galgen)
  • 1953: Knöpfe słuchowisko radiowe
  • 1957: Zu keiner Stunde. Szenen und Dialoge zbiór krótkich form
  • 1961: Besuch im Pfarrhaus, słuchowisko
  • 1963: Wo ich wohne, opowiadanie
  • 1965: Eliza, Eliza, opowiadania
  • 1969: Auckland, słuchowisko
  • 1970: Nachricht vom Tag, opowiadania
  • 1976: Schlechte Wörter, opowiadania
  • 1978: Podarowana rada (Verschenkter Rat), zbiór wierszy, przekład na język polski Ryszard Wojnakowski, 2002, ​ISBN 83-913693-4-X
  • 1978: Meine Sprache und ich, opowiadania
  • 1996: Kleist, Moos, Fasane, opowiadania
  • 2001: Film und Verhängnis. Blitzlichter auf ein Leben, autobiografia
  • 2005: Niewiarygodne podróże (Unglaubwürdige Reisen), przekład na język polski Emilia Bielicka, 2007, ​ISBN 978-83-07-03135-4
  • 2006: Subtexte, esej

Polski wybór twórczości Aichinger: Mój zielony osioł. Opowiadania, wiersze, słuchowiska w redakcji i w opracowaniu Jacka S. Burasa (2013).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Elke Schwarck, Autoren in Wort und Bild, Gütersloch: Reinhard Mohn OHG (niem.).
  2. Postwar narrator of Nazi persecution, Ilse Aichinger, dies aged 95 (ang.). W: Deutsche Welle [on-line]. www.dw.com, 11 listopada 2016. [dostęp 2016-11-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]