Józef Gielniak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grób artysty
Tablica pamiątkowa w szpitalu Bukowiec

Józef Gielniak (ur. 18 lutego 1932 w Denain we Francji, zm. 28 maja 1972 w Kowarach) – polski grafik, tworzył głównie linoryty.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przyszedł na świat w rodzinie polskich emigrantów w Danain koło Valenciennes w departamencie Nord, jako drugi syn. Ojciec był robotnikiem fabrycznym. Ukończył szkołę średnią. Przez rok studiował w słynnej École des Beaux-Arts w Valenciennes. Odrzucił stypendium na studia w Akademii Sztuk Pięknych w Paryżu, a przyjął od działaczy polonijnych propozycję studiów konsularno-dyplomatycznych w Polsce zawierających m.in. naukę języka.

Jeszcze przed wyjazdem do Polski zachorował na gruźlicę. Leczył się w sanatorium w Neufmoutiers-en-Brie. Podczas pobytu w sanatorium zdał maturę i w 1950 wyjechał z matką do Polski.

Początkowo zamieszkał z rodziną w Grudziądzu, gdzie pracował jako dekorator wystaw. Próby podjęcia studiów przerywały kolejne pobyty w szpitalach. Ostatecznie trafił w roku 1953 do sanatorium przeciwgruźliczego "Bukowiec" w Kowarach, gdzie zainteresował się nim znany grafik prof. PWSSP we Wrocławiu Stanisław Dawski i zaproponował mu studia indywidualne, które Gielniak ukończył.

Podjął pracę jako archiwista w sanatorium, w którym zmarł na gruźlicę. Został pochowany w Kowarach na starym cmentarzu.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Talenty plastyczne ujawnił wcześnie. Tworzył głównie w technice linorytu. Tematem było sanatorium "Bukowiec" w którym się leczył i pracował oraz temat choroby. Cykle prac: "Sanatorium", "Improwizacje", "Improwizacje dla Grażynki".

Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze posiada komplet prac Józefa Gielniaka, płyty miedziorytnicze, a także liczne pamiątki po artyście, w tym jego księgozbiór. Od 1977 Muzeum organizuje Konkurs Graficzny im. Józefa Gielniaka (konkurs technik druku wypukłego). Jego XIV edycja odbyła się w 2017 roku[1].

W latach 2017–2018 w Muzeum Historii Katowic zorganizowano wystawę jego prac (w Dziale Grafiki)[2].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Już w 1947 otrzymał nagrodę Union Française des Oeuvres Laїques d'Éducation Artistique za rysunki i akwarele.
  • W 1959 otrzymał I nagrodę na Ogólnopolskiej Wystawie Grafiki Artystycznej i Rysunku w Warszawie.
  • W 1963 otrzymał nagrodę na V Międzynarodowej Wystawie Grafiki w Lubljanie
  • 22 lipca 1964 z okazji 20-lecia Polski Ludowej otrzymał nagrodę państwową II stopnia[3]
  • W 1972 otrzymał jeden z 4 złotych medali na IV Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie.

Nawiązania[edytuj | edytuj kod]

Jeden z cykli grafik Gielniaka stał się inspiracją dla utworu Jacka Kaczmarskiego „Wariacje dla Grażynki[4]”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Muzeum Karkonoskie - XIV Konkurs Graficzny im. Józefa Gielniaka, www.muzeumkarkonoskie.pl [dostęp 2017-12-20].
  2. Józef Gielniak. Grafika (pol.) mhk.katowice.pl [dostęp 2017-10-27]
  3. Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 3.
  4. Jacek Kaczmarski, Wariacje dla Grażynki (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Gielniak. Słownik Biograficzny Ziemi Jeleniogórskiej. [dostęp 24 marca 2019].