Język niwchijski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Нивхгу диф
/mer nivx tif/
/ɳiɣvn duf/
(S.E. Sakhalin dialect)
Obszar

Rosja, Japonia; Sachalin

Liczba mówiących

1000

Pismo/alfabet

cyrylica

Klasyfikacja genetyczna

Języki paleoazjatyckie (dawniej), język izolowany (bardzo często), Języki algijsko-wakaskie (S. Nikołajew 2015)

Status oficjalny
UNESCO 4 poważnie zagrożony
Ethnologue 8a umierający
Kody języka
Kod ISO 639-2 mis
Kod ISO 639-3 niv
IETF niv
Glottolog gily1242
Ethnologue niv
GOST 7.75–97 нив 490
WALS niv, nvs
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język niwchijski (starsza nazwa: giliacki[1]) – język o niepewnej przynależności językowej (zaliczany tradycyjnie, aczkolwiek bez poważnych podstaw językoznawczych do grupy paleoazjatyckiej), którym posługują się Niwchowie, zamieszkujący północny i zachodni Sachalin, brzegi Amuru i część wybrzeża Morza Ochockiego. Dawniej łączono go z językiem sąsiednich Ajnów w ramach postulowanej rodziny niwchijsko-ajnuskiej. Jego badaniem zajmował się Bronisław Piłsudski, znawca kultury i języka Ajnów. W roku 1989 używało go 1089 osób. Ostatnio Sergiusz Nikołajew dowodzi w dwóch publikacjach pokrewieństwa pomiędzy językiem niwchijskim, a językami algijskimi Ameryki Północnej, a w mniejszym stopniu tych obu z językami wakaskimi z wybrzeża Kolumbii Brytyjskiej[2][3].

W latach 30. XX w. podjęto próbę stworzenia piśmiennictwa w języku niwchijskim. W 1931 r. opracowano alfabet oparty na łacince, w 1937 r. natomiast na rosyjskiej cyrylicy. Zmodyfikowany wariant alfabetu cyrylickiego wprowadzono w 1979 r. Równolegle prowadzono studia nad strukturą i specyfiką języka niwchijskiego, zbierano materiał językowy na potrzeby słowników, opracowywano gramatyki. Opracowanie alfabetu pozwoliło z kolei na wydawanie publikacji w języku niwchijskim, w tym elementarza oraz podręcznika dla szkoły podstawowej[4]. Z czasem zaczęła powstawać również niwchijska literatura pisana. Najwybitniejszym jej przedstawicielem jest Władymir Sangi, autor publikacji w języku niwchijskim i rosyjskim, tłumaczonych na inne języki, w tym także polski (m.in powieść Wesele Kewongów, która w przekładzie Marty Okołów-Podhorskiej ukazała się nakładem PIW-u w 1980 r.). Ze względu na niewielką liczbę użytkowników języka niwchijskiego w ogóle, pracą pisarską zajmuje się zaledwie kilka osób, poza Władimirem Sangi - m.in. Jewgienij Gudan, autor kilku publikacji literackich, zwykle dwujęzycznych niwchijsko-rosyjskich[5]. Poza nielicznymi tekstami oryginalnymi, produkcja literacka obejmuje spisane i opracowane m.in. przez Władymira Sagi, teksty zaczerpnięte z folkloru, legendy, pieśni, opowieści mityczne. Ze względu na bardzo ograniczony krąg twórców i odbiorców, niwchijski język literacki jest słabo rozwinięty, norma literacka po prostu nie zdążyła się ukształtować[4].

Kod ISO/DIS 639-3: niv

Przypisy[edytuj | edytuj kod]