Języki dajskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zasięg geograficzny języków dajskich

Języki dajskie, taj-kadaj, kadaj lub kra-dajrodzina językowa, obejmująca szereg używanych w południowo-wschodniej Azji i południowych Chinach.

Pochodzenie i pokrewieństwo[edytuj | edytuj kod]

Dawniej wliczano je do języków sino-tybetańskich[1], lecz obecnie przyjmuje się, że stanowią odrębną rodzinę. Czasem sugeruje się związki z językami austronezyjskimi, łącząc je w rodzinie zwanej austro-tajską albo nawet większej, nadrodzinie austrycznej. Jednak, propozycje istnienia takowej nie spełniają zasad metody porównawczej, przeto nie dają się zweryfikować.

Roger Blench wysunął hipotezę, że jeśli istnieje jakieś austro-dajskie pokrewieństwo, jest rzeczą mało prawdopodobną aby miało charakter siostrzeństwa, jak tradycjonalnie postulowano, a raczej, że języki kadaiskie mogą być częścią austronezyjskich, których użytkownicy przenieśli się z Filipin na Hajnan, a stamtąd rozprzestrzenili się na terytorium dzisiejszych Chin, gdzie daicka część języków kadaiskich uległa “radykalnej restrukturyzacji” pod wpływem języków hmong-mien i chińskiego.

Podobną hipotezę, którą mogą poprzeć badania genetyczne, wysunął Laurent Sagart [2]. Przypuszcza, mianowicie, że język pradajski był w istocie wczesnym językiem austronezyjskim, którego użytkownicy, już po osiedleniu się pra-austronezyjczyków czy raczej mieszkańców wybrzeża wschodnich Chin na wyspie Tajwan i rozwoju języka praaustronezyjskiego, tysiące lat temu przewędrowali znów z północnowschodniego Tajwanu na południowowschodnie wybrzeże Chin.

Wyraźne podobieństwa w słownictwie dajskim i austronezyjskim mogłyby być więc wyjaśnione jako współdziedziczony słownik albo jako prehistoryczne zapożyczenia z hipotetycznego i nieznanego (choć możliwe, że związanego z pramalajskopolinezyjskim) języka austronezyjskiego.

Sagart zasugerował również bardzo dalekie związki języków austronezyjskich (do których zaliczał pradajski) z sino-tybetańskimi, które miałyby sięgać swymi korzeniami neolitycznych wspólnot nadbrzeżnych regionów północnych i wschodnich Chin.

Różnorodność języków tai-kadai w południowowschodnich Chinach wskazuje, iż właśnie stamtąd pochodzą. Ludy, posługujące się językami tajskimi, zawędrowały do południowowschodniej Azji, zakładając na terytorium zajmowanym niegdyś przez grupy poslugujące się językami austroazjatyckimi, zręby państw tajskiego i laotańskiego.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Poniższa systematyka jest autorstwa Edmondsona i Solnita (z 1997). Trzeba jednak zauważyć, że nie ma zgody co do jej ostatecznego kształtu. Ogólnie przyjęta systematyka jest użyta przez Ethnologue[3].

Przypisy

  1. Majewicz, Alfred F., Języki świata i ich klasyfikacja, PWN, Warszawa, 1989
  2. Sagart, L. 2004. The higher phylogeny of Austronesian and the position of Tai-Kadai. Oceanic Linguistics 43.411-440.
  3. Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Edmondson, J.A. and D.B. Solnit eds. 1997. Comparative Kadai: the Tai branch. Dallas: Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington. ISBN 0-88312-066-6
  2. Blench, Roger. 2004. Stratification in the peopling of China: how far does the linguistic evidence match genetics and archaeology? Paper for the Symposium "Human migrations in continental East Asia and Taiwan: genetic, linguistic and archaeological evidence". Geneva June 10-13, 2004. Université de Genèv.
  3. Tai-kadai Languages. (2007). Curzon Pr. ISBN 978-0-7007-1457-5
  4. Diller, A. (2005). The Tai-Kadai languages. London [etc.]: Routledge. ISBN 0-7007-1457-X
  5. Edmondson, J. A., & Solnit, D. B. (1988). Comparative Kadai: linguistic studies beyond Tai. Summer Institute of Linguistics publications in linguistics, nr. 86. [Arlington, Tex.]: Summer Institute of Linguistics. ISBN 0-88312-066-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]