Przejdź do zawartości

Jaan Kaplinski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jaan Kaplinski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

22 stycznia 1941
Tartu

Data śmierci

8 sierpnia 2021

Narodowość

estońska

Dziedzina sztuki

literatura

Odznaczenia
Order Herbu Państwowego III Klasy (Estonia) Order Herbu Państwowego IV Klasy (Estonia) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Jaan Kaplinski (ur. 22 stycznia 1941 w Tartu, zm. 8 sierpnia 2021[1]) – estoński poeta, filozof i krytyk.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Jego matka była Estonką, a ojciec (Jerzy Kapliński) – Polakiem, wykładającym na Uniwersytecie w Tartu. Został aresztowany przez funkcjonariuszy Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych (NKWD) podczas radzieckiej okupacji Estonii w latach 19401941 i zginął w obozie pracy na terenie Związku Radzieckiego, gdy Jaan był jeszcze dzieckiem[2].

W latach 1992–1995 był członkiem estońskiego parlamentu Riigikogu, w gronie innych intelektualistów wspierał kandydaturę prezydencką Toomasa Hendrika Ilvesa, a w czasach radzieckiej aneksji Estonii był jednym z sygnatariuszy tzw. Listu 40(inne języki) (Neljakümne kiri), w którym oprotestowano zachowania ówczesnych władz.

Od 1965 roku publikował poezję, prozę, jest także eseistą; tłumaczył z różnych języków, m.in. twórczość Tomasa Tranströmera. Jego własną twórczość tłumaczono m.in. na czeski, francuski[3], fiński, szwedzki, angielski, islandzki, węgierski, litewski, rosyjski i hebrajski i polski. Tematyka jaka pojawia się w dziełach Kaplinskiego porusza zagadnienia estońskiej tożsamości i historii, ale też spraw środowiska naturalnego czy chińskiej klasycznej filozofii. Niektóre z jego utworów były oryginalnie napisane w języku angielskim, fińskim lub rosyjskim[4]. W jego twórczości widoczne są fascynacje religiami i filozofią Wschodu (taoizm, buddyzm). Studiował romanistykę i lingwistykę na Uniwersytecie w Tartu, a edukację tam ukończył w 1964 jako filolog francuski. Pracował następnie jako tłumacz, wydawca, socjolog, a także jako ekolog w tallińskim Ogrodzie Botanicznym.

Był wymieniany jako kandydat do Literackiej Nagrody Nobla. W 2014 r. był na liście nominowanych do Nagrody Europejskiego Poety Wolności[5].

Odznaczenia i wyróżnienia

[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]

Asteroida 29528 Kaplinski jest nazwana na jego cześć.

Publikacje

[edytuj | edytuj kod]

Poezja

[edytuj | edytuj kod]

Artykuły i eseje

[edytuj | edytuj kod]
  • Poliitika ja antipoliitika (1992)
  • See ja teine (1996)
  • Võimaluste võimalikkus (1997)
  • Usk on uskmatus (1998)
  • Euroopa piirid ja piirivalvurid (EE 2003)
  • Kõik on ime (Sarjast "Eesti mõttelugu") (2004)
  • Paralleele ja parallelisme. (Artiklid ja killud. Sarjast "Kaasaegne mõte.") Tartu Ülikooli Kirjastus 2009. 276 lk. ISSN 1736-3136.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Suri Jaan Kaplinski (est.)
  2. Jaan Kaplinski | Bloodaxe Books [online], bloodaxebooks.com [dostęp 2016-04-02] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-02].
  3. Sommaire alphabétique [online], www.litterature-estonienne.com [dostęp 2016-04-02] [zarchiwizowane z adresu 2013-01-04].
  4. "ОКНО" № 10 (13) [online], okno.webs.com [dostęp 2016-04-02].
  5. IKM, Europejski Poeta Wolności – Europejski Poeta Wolności: przed czwartą edycją [online], europejskipoetawolnosci.pl [dostęp 2016-04-02].
  6. Jaan Kaplinski [online], president.ee [dostęp 2025-10-30].
  7. Jaan Kaplinski [online], president.ee [dostęp 2025-10-30].
  8. Ministère des affaires Etrangères, Prantsuse aumärkidega autasustatud eestimaalased - La France en Estonie [online], www.ambafrance-ee.org [dostęp 2025-10-30] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-29] (est.).
  9. Author Jaan Kaplinski awarded the European Literature Prize [online], Estonian World [dostęp 2016-04-02] (ang.).
  10. (transl.: FIONA SAMPSON & SAM HAMILL &HILDI HAWKINS & JAAN KAPLINSKI), 2011, ISBN 978-1-85224-889-5