Jan Kanty Gumowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Kanty Gumowski
POL Krościenko nD - All Saints Church - com plaque 3.JPG
Tablica poświęcona Franciszkowi i Janowi Kantemu Gumowskim w Kościele Wszystkich Świętych w Krościenku nad Dunajcem
Data i miejsce urodzenia 20 października 1883 w Krościenku nad Dunajcem
Data i miejsce śmierci 6 listopada 1946 w Krakowie
Dziedzina sztuki malarstwo

Jan Kanty Gumowski (ur. 20 października 1883 w Krościenku nad Dunajcem, zm. 6 listopada 1946 w Krakowie) – polski malarz, grafik i rysownik.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w rodzinie lekarza Franciszka Gumowskiego i Józefy ze Stehrów. Po ukończeniu gimnazjum w Krakowie przez dwa lata uczył się w Wyższej Szkole Przemysłowej. W 1902 rozpoczął studia w Szkole Sztuk Pięknych, gdzie pod kierunkiem Józefa Mehoffera wypracował charakterystyczny sposób rysowania. Wybitne osiągnięcia podczas nauki zostały docenione przyznaniem srebrnego medalu w 1905 i nagrodzeniem rysunków wieczornych w 1906 i 1907. Równolegle do studiowania Jan Kanty Gumowski pracował w krakowskim Muzeum Narodowym i Archiwum Akt Dawnych, gdzie przeprowadzał inwentaryzację zabytków. M.in. był zaangażowany w prace rekonstrukcyjne przy insygniach królewskich. Po ukończeniu studiów na krótko wyjechał do Warszawy, gdzie znalazł zatrudnienie w pracowni witraży Władysława Skibińskiego. Po spowodowanym kłopotami finansowymi powrocie do Krakowa podjął pracę nauczyciela rysunku w Państwowej Szkole Przemysłowej. Kontynuował też naukę pod kierunkiem Konstantego Laszczki. Dzięki stypendium, które rodzina Czartoryskich przyznała w konkursie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych wyjechał w 1911 na roczne studia do Florencji, a następnie do Monachium i Paryża. Powrócił w 1914 do Krakowa, wtedy też stał się członkiem Strzeleca, gdzie przyjął pseudonim Rolicz. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich, wchodził w skład 1 Brygady. Początkowo był podoficerem żandarmerii, a następnie wachmistrzem. Walczył w bitwie pod Kostiuchnówką i podczas potyczki pod Jeziomą, w 1917 uzyskał stopień chorążego w 2 Pułku Piechoty pod dowództwem Michała Żymierskiego. Jesienią 1917 wszedł w skład Centrum Odbudowy Galicji, gdzie został referentem ds. architektury. W 1918 stanowił część załogi pociągu pancernego „Piłsudczyk”, a w późniejszym czasie walczył w grupie operacyjnej dowodzonej przez generała Aleksandra Karnickiego. Swój udział w wojnie zakończył w stopniu porucznika, od lipca 1919 był zaszeregowany do 13 Pułku Ułanów Wileńskich. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, a po jej zakończeniu osiadł w Krakowie. Podczas II wojny światowej, w październiku 1942 został aresztowany i uwięziony w KL Auschwitz, skąd po dwóch miesiącach uwolniono go dzięki interwencji u wysokiego rangą hitlerowca, którego Jan Kanty Gumowski znał z czasów studiów w Monachium. Wkrótce okazało się, że jest śmiertelnie chory, schyłek życia spędził w nędzy. Zmarł na raka płuca 6 listopada 1946 i spoczął w grobowcu zaprzyjaźnionej z nim rodziny Malinowskich na Cmentarzu Rakowickim.

Twórczość[edytuj]

Tworzył stosując malarstwo olejne, akwarelę, szkice ołówkiem, piórkiem i technikę litografii. Jego najbardziej znaną częścią twórczości są teki litograficzne, które zawierają litografię o tematyce architektonicznej. Ponadto malował pejzaże, portrety i sceny rodzajowe o tematyce wojskowej.

Życie prywatne[edytuj]

W 1907 ożenił się z Teklą Kwiek, miał z nią dwie córki. Matka i brat (Marian Gumowski) byli przeciwni temu związkowi i praktycznie zerwali z Janem Kantym relacje.

Bibliografia[edytuj]