Jan van Riebeeck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan van Riebeeck
Obraz Charlesa Davidsona Bella Przybycie Jana van Riebeecka

Jan van Riebeeck, właśc. Johan Anthoniszoon van Riebeeck (ur. 21 kwietnia 1619, zm. 18 stycznia 1677) – holenderski administrator kolonialny. Urodził się w Culemborg w Holandii jako syn chirurga. Dorastał w Schiedam, gdzie 28 marca 1649 roku poślubił Marie de la Quellerie. Maria zmarła w Malakce (dziś część Malezji) 2 października 1664 roku, w wieku 35 lat.

Dołączył do Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej w 1639 roku, pracował na wielu posterunkach na różnych stanowiskach, również jako asystent chirurga w Batawii (dzisiejsza Dżakarta w Indonezji). Następnie odwiedził Japonię. Najważniejszą funkcją jaką pełnił w tym czasie było nadzorowanie placówki handlowej w Tonkinie, w Wietnamie. Jednakże został odwołany z tego stanowiska, po odkryciu pewnych nieprawidłowości finansowych.

W 1651 roku zostało mu powierzone zadanie dowodzenia pierwszą holenderską wyprawą osadniczą w Afryce Południowej. W dniu 6 kwietnia 1652 roku wylądował wraz z trzema statkami (Reijer, Dromedaris, Goede Hoop) w miejscu zwanym obecnie Kapsztad. Oliphant i Walvisch dopłynęły później. Powstał tu ufortyfikowany punkt zaopatrzeniowy dla statków Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, na odcinku pomiędzy Holandią a Indiami Wschodnimi (Indonezja).

Jan Van Riebeeck był dowódcą placówki w Kapsztadzie przez dwie kadencje, od 1652 do 1662 roku. Podstawowym jego zadaniem i jego podwładnych, funkcjonariuszy i pracowników kontraktowych Kompanii, było zbudowania fortu, rozbudowy naturalnego portu w pobliskiej Zatoce Stołowej (ang. Table Bay), założenia plantacji owoców i warzyw oraz pozyskania żywego inwentarza od tubylczej ludności hotentockiej. Oprócz tego, w miarę możliwości i potrzeb, organizowanie wypraw rozpoznawczych w głąb lądu i wzdłuż wybrzeża. Stacja miała stanowić żywnościowe i w razie konfliktów, także obronne zaplecze dla holenderskich okrętów Kompanii Wschodnioindyjskiej.

Pierwszy fort powstał z błota, gliny i drzewa, posiadał 4 rogi lub bastiony. Fort ten nie powinien być mylony z dzisiejszym Zamkiem w Kapsztadzie, który został zbudowany pomiędzy rokiem 1666 a 1679, wiele lat po tym jak Van Riebeeck opuścił Kapsztad. Zamek posiada 5 bastionów, i został wykonany z cegły, kamienia i cementu.

Jan Van Riebeeck zmarł w 1677 roku, w Batawii (Dżakarta) na wyspie Jawa w Holenderskich Indiach Wschodnich.