Jonasz Stern

Jonasz Stern
	; Jonasz Stern, fot. Józef Rosner
Data i miejsce urodzenia	4 sierpnia 1904 ; Kałusz
Data i miejsce śmierci	2 sierpnia 1988 ; Zakopane
Narodowość	polsko-żydowska
Język	polski
Alma Mater	Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie
Dziedzina sztuki	sztuki plastyczne
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Jonasz Stern (ur. 4 sierpnia 1904 w Kałuszu, zm. 2 sierpnia 1988 w Zakopanem) – polski malarz, grafik i pedagog żydowskiego pochodzenia, członek partii komunistycznych.

Życiorys

Urodził się w rodzinie żydowskiej. Kształcił się w Szkole Przemysłowej we Lwowie i w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie mieszkał od 1928. Studia łączył z pracą zarobkową w fabryce „Tęcza” i drukarni.

W 1933 wraz z innymi artystami założył stowarzyszenie artystyczne Grupa Krakowska. Jako scenograf współpracował z teatrem Cricot. Był również aktywistą politycznym. Partie, do których należał: Komunistyczna Partia Zachodniej Ukrainy, PPS-Lewica, KZMP, MOPR, KPP i PZPR.

W 1936 uczestniczył w Kongresie Pracowników Kultury we Lwowie. Za lewicowe przekonania został usunięty ze Związku Polskich Artystów Plastyków, a w 1937 osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej. Wybuch II wojny światowej zastał go we Lwowie, gdzie, po zajęciu tego miasta w 1941 przez hitlerowców, został osadzony w getcie. Z getta został wysłany do obozu zagłady w Bełżcu, jednakże udało mu się zbiec podczas transportu i powrócić do Lwowa. 1 czerwca 1943 podczas likwidacji getta, ocalał z masakry, gdyż wydostał się spod ciał rozstrzelanych i uciekł na Węgry do Budapesztu, gdzie w dzielnicy Csillaghegy(inne języki) ukrywał się dzięki pomocy komendanta żandarmerii o nazwisku Endre Laszlo. Do Krakowa wrócił w 1945. W latach 1954–1974 pracował jako profesor w ASP. Brał udział w organizowaniu tzw. Drugiej Grupy Krakowskiej i był jej wieloletnim prezesem.

Uprawiał malarstwo sztalugowe, grafikę, monotypię i serigrafię. Jego prace wystawiane były m.in. w Nowym Jorku, Moskwie, Wenecji, Kopenhadze, Londynie, Pradze i Tokio. Wiele muzeów polskich i zagranicznych posiada w swoich zbiorach jego dzieła.

Mieszkał przy ulicy Jadwigi z Łobzowa. Pochowany w alei zasłużonych cmentarza Rakowickiego w Krakowie (kwatera LXIX pas C-1-5)^[1].

Ordery i odznaczenia

Order Sztandaru Pracy I klasy (1979)^[2]
Order Sztandaru Pracy II klasy (1964)^[3]^[4]
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Nagrody

Nagroda Miasta Krakowa (1961)
Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1969)
Nagroda im. Cypriana Kamila Norwida (1979)
Nagroda „Trybuny Ludu” (1984)^[5]

Przypisy

↑ Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Jonasz Stern. rakowice.eu. [dostęp 2019-02-22].
↑ Dziennik Polski, r. XXXV,nr 163 (10927), s. 3.
↑ Wysokie odznaczenia dla działaczy kultury. „Głos Wielkopolski”. Rok XX, Nr 110 (6298), s. 1, 10/11 maja 1964. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-07-29].
↑ Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 1250.
↑ Nagrody „Trybuny Ludu” 1984 r., „Trybuna Ludu”, nr 149, 23 czerwca 1984, s. 2.

Bibliografia

Jan Adamczewski, Mała Encyklopedia Krakowa, Kraków 1996.

Linki zewnętrzne

Sylwetka i prace artysty na stronie Galerii Sztuki Katarzyny Napiórkowskiej. napiorkowska.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
Prace Jonasza Sterna w krakowskiej Galerii Sztuki ATTIS

[Zarząd_Cmentarzy_Komunalnych-1] Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. Internetowy lokalizator grobów. Jonasz Stern. rakowice.eu. [dostęp 2019-02-22].

[Dziennik_Polski_r_XXXV_nr-2] Dziennik Polski, r. XXXV,nr 163 (10927), s. 3.

[Wysokie_odznaczenia_dla_działaczy-s1-3] Wysokie odznaczenia dla działaczy kultury. „Głos Wielkopolski”. Rok XX, Nr 110 (6298), s. 1, 10/11 maja 1964. Poznań: Poznańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-07-29].

[Kto_jest_kim_w_Polsce_1989-4] Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 1250.

[Nagrody_Trybuny_Ludu_1984-5] Nagrody „Trybuny Ludu” 1984 r., „Trybuna Ludu”, nr 149, 23 czerwca 1984, s. 2.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]