Joris-Karl Huysmans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Huysmans w 1904 roku
Joris-Karl Huysmans

Joris-Karl Huysmans (właśc. Charles-Marie-Georges Huysmans; ur. 5 lutego 1848 w Paryżu, zm. 12 maja 1907 tamże) – francuski pisarz, skandalista. Kojarzony z dekadentyzmem.

Wywodził się z rodziny pochodzenia flamandzkiego. Przez trzydzieści lat pracował jako urzędnik francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Karierę literacką rozpoczął jako naturalista, dziełami takimi jak Marthe, czyli Histoire d’une fille (1876).

Jego najsłynniejsza powieść, À rebours (Na wspak), 1884, w której występował pojedynczy bohater, diuk des Esseintes, wyłamała się z konwencji naturalizmu i stała się przykładem literatury dekadenckiej. Na wspak zyskała złą sławę podczas procesów Oscara Wilde’a w 1895, kiedy to oskarżyciel odwołał się do książki i określił ją jako „sodomiczną”. W 1891 wydanie Là-Bas wzbudziło zainteresowanie, gdyż książka opisywała zjawisko satanizmu we Francji lat 80. XIX wieku. Jego późniejsze dzieła, W drodze (1895) i La Cathédrale (1898) były inspirowane katolicyzmem. Huysmans był również znany jako krytyk sztuki, co znalazło wyraz w dziełach L’Art moderne (1883) i Certains (1889).

Przychylnie odnosił się do impresjonizmu, zwłaszcza spod znaku Moneta. Był członkiem założycielem i pierwszym prezydentem Akademii Goncourtów.

W latach 1899-1901 Huysmans mieszkał jako świecki mnich (oblat) w benedyktyńskim opactwie Ligugé, w diecezji Poitiers.

Został pochowany na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu.

Wydania polskie[edytuj]

* W drodze, tł. Karolina Bobrowska, Gdańsk ; Warszawa: Polski Instytut Wydawniczy "Sfinks", 1929.

* W drodze, tł. Zofia Milewska, Warszawa : Pax, 1960.

* Z tornistrem na plecach, [w:] Wieczory medańskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1962

* O sztuce, tł.. Halina Ostrowska-Grabska, Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1969.

* Na wspak, tł. Julian Rogoziński, Warszawa: Czytelnik, 1976.

* Na wspak, tł. Julian Rogoziński, Kraków: Zielona Sowa, 2003.

* Katedra, tł. Marcin Masny, Gliwice: Fundacja Instytut Globalizacji, 2017.

Huysmans w literaturze[edytuj]

Główny bohater powieści Uległość (powieść) autorstwa Michela Houellbecqua jest literaturoznawcą specjalizującym się w twórczości Huysmansa, którego twórczość jest często przywoływana w jej treści.

Bibliografia[edytuj]