Joris-Karl Huysmans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Huysmans w 1904 roku
Joris-Karl Huysmans

Joris-Karl Huysmans (właśc. Charles-Marie-Georges Huysmans; ur. 5 lutego 1848 w Paryżu, zm. 12 maja 1907 tamże) – francuski pisarz, skandalista. Kojarzony z dekadentyzmem.

Wywodził się z rodziny pochodzenia flamandzkiego. Urodził się w Paryżu przy ulicy Suger 11. Wszyscy w jego rodzinie z ojca na syna byli malarzami. Przez trzydzieści lat pracował jako urzędnik francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Karierę literacką rozpoczął jako naturalista, dziełami takimi jak Marthe, czyli Histoire d’une fille (1876).

Jego najsłynniejsza powieść, À rebours (Na wspak), 1884, w której występował pojedynczy bohater, diuk des Esseintes, wyłamała się z konwencji naturalizmu i stała się przykładem literatury dekadenckiej. Na wspak zyskała złą sławę podczas procesów Oscara Wilde’a w 1895, kiedy to oskarżyciel odwołał się do książki i określił ją jako „sodomiczną”. W 1891 wydanie Là-Bas wzbudziło zainteresowanie, gdyż książka opisywała zjawisko satanizmu we Francji lat 80. XIX wieku. Jego późniejsze dzieła, W drodze (1895) i La Cathédrale (1898) były inspirowane katolicyzmem. Huysmans był również znany jako krytyk sztuki, co znalazło wyraz w dziełach L’Art moderne (1883) i Certains (1889).

Przychylnie odnosił się do impresjonizmu, zwłaszcza spod znaku Moneta. Był członkiem założycielem i pierwszym prezydentem Akademii Goncourtów.

W latach 1899-1901 Huysmans mieszkał jako świecki mnich (oblat) w benedyktyńskim opactwie Ligugé, w diecezji Poitiers.

Został pochowany na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu.

Wydania polskie[edytuj | edytuj kod]

* W drodze, tł. Karolina Bobrowska, Gdańsk ; Warszawa: Polski Instytut Wydawniczy "Sfinks", 1929.

* W drodze, tł. Zofia Milewska, Warszawa : Pax, 1960.

* Z tornistrem na plecach, [w:] Wieczory medańskie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1962

* O sztuce, tł.. Halina Ostrowska-Grabska, Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1969.

* Na wspak, tł. Julian Rogoziński, Warszawa: Czytelnik, 1976.

* Na wspak, tł. Julian Rogoziński, Kraków: Zielona Sowa, 2003.

* Katedra, tł. Marcin Masny, Gliwice: Fundacja Instytut Globalizacji, 2017.

Huysmans w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Główny bohater powieści Uległość autorstwa Michela Houellbecqua jest literaturoznawcą specjalizującym się w twórczości Huysmansa, którego twórczość jest często przywoływana w jej treści.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]