Julian Kawalec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Julian Kawalec
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 października 1916
Wrzawy
Data i miejsce śmierci 30 września 2014
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła
  • Tańczący jastrząb
  • Ziemi przypisany
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Order Ecce Homo
Nagrody

nagroda „Złoty Kłos”, nagroda CRZZ (1969), nagroda państwowa II stopnia (1976), nagroda m. Krakowa (1976), nagroda Prezesa RSW Ruch I stopnia (1985), nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1986)

Julian Kawalec (ur. 11 października 1916 we Wrzawach, zm. 30 września 2014 w Krakowie)[1] – polski prozaik, publicysta i poeta, członek Rady Krajowej PRON w 1983 roku[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Wrzawy niedaleko Sandomierza. Był synem Józefa i Stanisławy z domu Bobek – małorolnych chłopów. Po ukończeniu pięciu klas wiejskiej szkoły powszechnej rozpoczął naukę w ośmioklasowym Gimnazjum Humanistycznym w Sandomierzu. Było to możliwe dzięki ogromnemu wysiłkowi rodziców oraz tzw. świadectwu ubóstwa, które uprawniało do zniżek w opłatach za naukę.

W 1935, po zdaniu matury, rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W czasie nauki utrzymywał się, udzielając korepetycji z języka łacińskiego i niemieckiego. Związał się z ruchem ludowym. Należał do Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej – PAML. W 1938 roku był członkiem zarządu tej organizacji.

Wojna zmusiła go do przerwania studiów. W czasie okupacji przebywał w rodzinnych stronach. Współpracował z ruchem oporu, organizował tajne nauczanie. Poszukiwany przez gestapo musiał się ukrywać. Po wyzwoleniu terenów na wschód od Wisły, jesienią 1944 został skierowany przez kolegów z organizacji „Wieś” do pracy w Polskiej Agencji Prasowej „Pol-Pres” w Lublinie, gdzie pełnił funkcję korespondenta wojennego.

Jesienią 1945 wrócił do Krakowa z zamiarem kontynuowania przerwanych studiów. W 1946 rozpoczął pracę dziennikarską w prasie krakowskiej, a następnie w Polskim Radiu. Ukończył studia, uzyskując absolutorium na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Pracę literacką rozpoczął w 1957 tomikiem opowiadań Ścieżki wśród ulic. Wydał 22 książki, zbiory opowiadań oraz dwa tomiki poezji. Przetłumaczono je na ponad 20 języków. Najwięcej tłumaczeń miały powieści: Ziemi przypisany, W słońcu, Tańczący jastrząb, Wezwanie, Przepłyniesz rzekę, Szara aureola. W powieści biograficznej W gąszczu bram zamieścił m.in. wspomnienia z okresu nauki w sandomierskim Gimnazjum. W 1999 wydał Harfę Gorców. Na podstawie powieści powstały filmy, sztuki teatralne i liczne słuchowiska radiowe.

Należał do Związku Literatów Polskich (od roku 1960) oraz międzynarodowej organizacji pisarzy PEN-CLUB i Stowarzyszenia Kultury Europejskiej SEC. W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. Uhonorowany licznymi nagrodami, m.in. Nagrodą Państwową I i II stopnia (1976, 1986), Nagrodami Ministerstwa Kultury i Sztuki (1967), wydawców, kilkakrotnie czytelników – „Złoty Kłos” (1968, 1971, 1973 i 1978)[3].

Zmarł 30 września 2014. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim Wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie (kwatera 7 WOJ-płd-11)[1][4].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • Ziemi przypisany (1962)
  • W słońcu (1963)
  • Tańczący jastrząb (1964)
  • Zagubiony (w odcinkach 1963-64)
  • Szukam domu (1968)
  • Wezwanie (1968)
  • Przepłyniesz rzekę (1973)
  • Oset (1977)
  • Szara aureola (1973)
  • Ukraść brata (1982)
  • W gąszczu bram (1989)
  • Harfa Gorców (1999)

Zbiory opowiadań[edytuj | edytuj kod]

  • Ścieżki wśród ulic (1957)
  • Blizny (1960)
  • Zwalony wiąz (1962)
  • Czarne światło (1965)
  • Marsz weselny (1966)
  • Opowiadania wybrane (1968)
  • Wielki festyn (1974)
  • Pierwszy białoręki (1979)
  • Nie będzie czasu na strach (1980)
  • Panie koniu... (1986) – fragmenty powieści i opowiadań
  • Gitara z rajskiej czereśni (1990)
  • Imieniny (1996)

Wiersze[edytuj | edytuj kod]

  • „Kochany smutek” (1992)
  • „Te dni moje” (1994)

Sztuki[edytuj | edytuj kod]

  • Akt oskarżenia (1965) – współautor: R. Smożewski
  • Przyjdzie taki dzień (1964) – utwór dramatyczny

Inne utwory[edytuj | edytuj kod]

  • Pochwała rąk (1969) – reportaże i szkice
  • Dom (1996) – miniatura prozatorska
  • Czerwonym szlakiem na Turbacz (2009) – wybór utworów związanych z Gorcami, zawierający m.in. powieść Harfa Gorców[11]

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Juliana Kawalca.
  • Głos ma prokurator (1965) – na podstawie powieści Ziemi przypisany, scenariusz i reżyseria W. Haupe,
  • Wezwanie (1971) – scenariusz i reżyseria W. Solarz,
  • Przepłyniesz rzekę (1976) – reżyseria T. Kijański,
  • Tańczący jastrząb (1977) – scenariusz i reżyseria G. Królikiewicz,
  • Piętno (1983) – na podstawie powieści Szara aureola, scenariusz i reżyseria R. Czekała.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b m, Bliscy i przyjaciele pożegnali Juliana Kawalca, pochodzącego z Wrzaw poetę i prozaika, echodnia.eu, 10 września 2014 [dostęp 2014-10-11] (pol.).
  2. Dziennik Polski, r. XXXIX, nr 90 (11906), Kraków 9 maja 1983 roku, s.2.
  3. a b Julian Kawalec prozaik, publicysta, poeta. krakow.pl, 2010-07-05. [dostęp 2012-09-16].
  4. Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych, www.zck-krakow.pl [dostęp 2020-02-27].
  5. a b Julian Kawalec. filmpolski.pl. [dostęp 2012-09-16].
  6. M.P. z 2000 r. nr 20, poz. 418 „w uznaniu wybitnych zasług dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy twórczej”.
  7. Uznanie dla twórców kultury /w/ Trybuna Robotnicza, nr 170, 19 lipca 1984, str. 1-2
  8. Irena Kaczmarczyk, Julian Kawalec otrzymał złoty medal GLORIA ARTIS, literaci.eu, 19 listopada 2009 [dostęp 2013-02-01] (pol.).
  9. MKiDN - Medal Zasłużony Kulturze - Gloria Artis [dostęp 2020-02-27] (pol.).
  10. Order ECCE HOMO - nadania 1999, www.ecce-homo.pl [dostęp 2020-02-27].
  11. www.rabka.pl dostęp: 15.11.2009 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, T. 4, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan. Warszawa: WSiP, 1996, s. 84. ISBN 83-02-05974-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]