Julian Kawalec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Julian Kawalec
JK1.jpg
Data i miejsce urodzenia 11 października 1916
Wrzawy
Data i miejsce śmierci 30 września 2014
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła Tańczący jastrząb, Ziemi przypisany
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Order Sztandaru Pracy I klasy Order Ecce Homo Order Sztandaru Pracy I klasy
Nagrody
nagroda "Złoty Kłos", nagroda CRZZ (1969), nagroda państwowa II stopnia (1976), nagroda m. Krakowa (1976), nagroda Prezesa RSW Ruch I stopnia (1985), nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1986)

Julian Kawalec (ur. 11 października 1916 we Wrzawach, zm. 30 września 2014 w Krakowie)[1] – polski prozaik, publicysta i poeta, członek Rady Krajowej PRON w 1983 roku[2].

Życiorys[edytuj]

Urodził się we wsi Wrzawy niedaleko Sandomierza. Był synem Józefa i Stanisławy z domu Bobek – małorolnych chłopów. Po ukończeniu pięciu klas wiejskiej szkoły powszechnej rozpoczął naukę w ośmioklasowym Gimnazjum Humanistycznym w Sandomierzu. Było to możliwe dzięki ogromnemu wysiłkowi rodziców oraz tzw. świadectwu ubóstwa, które uprawniało do zniżek w opłatach za naukę.

W 1935 roku po zdaniu matury rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W czasie nauki utrzymywał się, udzielając korepetycji z języka łacińskiego i niemieckiego. Związał się z ruchem ludowym. Należał do Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej – PAML. W 1938 roku był członkiem zarządu tej organizacji.

Wojna zmusiła go do przerwania studiów. W czasie okupacji przebywał w rodzinnych stronach. Współpracował z ruchem oporu, organizował tajne nauczanie. Poszukiwany przez gestapo musiał się ukrywać. Po wyzwoleniu terenów na wschód od Wisły, jesienią 1944 roku został skierowany przez kolegów z organizacji "Wieś" do pracy w Polskiej Agencji Prasowej "Pol-Pres" w Lublinie, gdzie pełnił funkcję korespondenta wojennego.

Jesienią 1945 roku wrócił do Krakowa z zamiarem kontynuowania przerwanych studiów. W 1946 roku rozpoczął pracę dziennikarską w prasie krakowskiej, a następnie w Polskim Radiu. Ukończył studia, uzyskując absolutorium na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Pracę literacką rozpoczął w 1957 r. tomikiem opowiadań Ścieżki wśród ulic. Wydał 22 książki, zbiory opowiadań oraz dwa tomiki poezji. Przetłumaczono je na ponad 20 języków. Najwięcej tłumaczeń miały powieści: Ziemi przypisany, W słońcu, Tańczący jastrząb, Wezwanie, Przepłyniesz rzekę, Szara aureola. W powieści biograficznej W gąszczu bram zamieścił m.in. wspomnienia z okresu nauki w sandomierskim Gimnazjum. W 1999 roku wydał utwór pt. "Harfa Gorców". Na podstawie powieści powstały filmy, sztuki teatralne i liczne słuchowiska radiowe.

Należał do Związku Literatów Polskich (od roku 1960) oraz międzynarodowej organizacji pisarzy PEN-CLUB i Stowarzyszenia Kultury Europejskiej SEC. W latach 1986-1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. Zmarł 30 września 2014 r. Został pochowany na Cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie[1].

Ordery, odznaczenia i nagrody[edytuj]

Uhonorowany licznymi nagrodami: Nagrodą Państwową I i II stopnia (1976, 1986), Nagrodami Ministerstwa Kultury i Sztuki (1967), wydawców, kilkakrotnie czytelników – "Złoty Kłos" (1968, 1971, 1973 i 1978)[3].

Odznaczony m.in. Krzyżami kolejno: Kawalerskim, Oficerskim (1964), Komandorskim (1986)[3][4] i Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski(w 2000)[5], Orderem Sztandaru Pracy I klasy (1976)[4], Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009)[6] oraz Orderem Ecce Homo przyznawanym ludziom różnych narodowości, wyznań i poglądów za ich humanistyczną postawę i pracę dla dobra bliźnich.

Twórczość[edytuj]

Powieści[edytuj]

  • Ziemi przypisany (1962)
  • W słońcu (1963)
  • Tańczący jastrząb (1964)
  • Zagubiony (w odcinkach 1963-64)
  • Szukam domu (1968)
  • Wezwanie (1968)
  • Przepłyniesz rzekę (1973)
  • Oset (1977)
  • Szara aureola (1973)
  • Ukraść brata (1982)
  • W gąszczu bram (1989)
  • Harfa Gorców (1999)

Zbiory opowiadań[edytuj]

  • Ścieżki wśród ulic (1957)
  • Blizny (1960)
  • Zwalony wiąz (1962)
  • Czarne światło (1965)
  • Marsz weselny (1966)
  • Opowiadania wybrane (1968)
  • Wielki festyn (1974)
  • Pierwszy białoręki (1979)
  • Nie będzie czasu na strach (1980)
  • Panie koniu... (1986) – fragmenty powieści i opowiadań
  • Gitara z rajskiej czereśni (1990)
  • Imieniny (1996)

Wiersze[edytuj]

  • "Kochany smutek" (1992)
  • "Te dni moje" (1994)

Sztuki[edytuj]

  • Akt oskarżenia (1965) – współautor: R. Smożewski
  • Przyjdzie taki dzień (1964) – utwór dramatyczny

Inne utwory[edytuj]

  • Pochwała rąk (1969) – reportaże i szkice
  • Dom (1996) – miniatura prozatorska
  • Czerwonym szlakiem na Turbacz (2009) – wybór utworów związanych z Gorcami, zawierający m.in. powieść Harfa Gorców[7]

Ekranizacje[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Juliana Kawalca.
  • Głos ma prokurator (1965) – na podstawie powieści Ziemi przypisany, scenariusz i reżyseria W. Haupe
  • Wezwanie (1971) – scenariusz i reżyseria W. Solarz
  • Przepłyniesz rzekę (1976) – reżyseria T. Kijański
  • Tańczący jastrząb (1977) – scenariusz i reżyseria G. Królikiewicz
  • Piętno (1983) – na podstawie powieści Szara aureola, scenariusz i reżyseria R. Czekała

Przypisy

  1. a b ram: Bliscy i przyjaciele pożegnali Juliana Kawalca, pochodzącego z Wrzaw poetę i prozaika (pol.). echodnia.eu, 2014-09-10. [dostęp 2014-10-11].
  2. Dziennik Polski, r. XXXIX, nr 90 (11906), Kraków 9 maja 1983 roku, s.2.
  3. a b Julian Kawalec prozaik, publicysta, poeta. krakow.pl, 2010-07-05. [dostęp 2012-09-16].
  4. a b Julian Kawalec. filmpolski.pl. [dostęp 2012-09-16].
  5. M.P. z 2000 r. Nr 20, poz. 418
  6. Irena Kaczmarczyk: Julian Kawalec otrzymał złoty medal GLORIA ARTIS (pol.). literaci.eu, 2009-11-19. [dostęp 2013-02-01].
  7. www.rabka.pl dostęp: 15.11.2009 r.

Bibliografia[edytuj]

  • Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, T. 4, pod red. J. Czachowskiej, A. Szałagan. Warszawa: WSiP, 1996, s. 84. ISBN 83-02-05974-9.

Linki zewnętrzne[edytuj]