Polskie Radio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polskie Radio SA
Polskie Radio SA
Polskie Radio SA
Siedziba Polskiego Radia w Warszawie
Forma prawna jednoosobowa spółka skarbu państwa
Data założenia 18 sierpnia 1925
18 kwietnia 1926 (regularnie)
Lokalizacja siedziba główna:[1]

al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa
pozostałe lokalizacje:[1]
ul. Myśliwiecka 3/5/7, 00-977 Warszawa
ul. Modzelewskiego 59, 00-977 Warszawa

Numer KRS 0000017753
Prezes Andrzej Siezieniewski
(od 26 sierpnia 2011)[2]
Branża Radiofonia
Kapitał zakładowy 83 663 000 000 [3]
Strona internetowa
Sygnał Polskiego Radia nadawany najprawdopodobniej przed 1939 rokiem

Polskie Radio (PR) – polska jednoosobowa spółka skarbu państwa z siedzibą w Warszawie, której celem działalności jest wypełnianie zadań radiofonii publicznej w Polsce[3].

Zadaniem Polskiego Radia jest nadawanie audycji radiowych o zasięgu ogólnokrajowym i międzynarodowym. Funkcjonuje także 17 spółek regionalnych Polskiego Radia, które nie są podległe Polskiemu Radiu SA.

Historia Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Zasięg rozgłośni Polskiego Radia 31 sierpnia 1939

Pierwsza audycja radiowa została nadana z rozgłośni Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego w Warszawie 1 lutego 1925 na falach średnich (385 m)[4]. Był to program próbny oraz eksperyment techniczny, który poprzedził oficjalne powstanie 18 sierpnia 1925 "Polskiego Radia" Spółki z Ograniczoną Odpowiedzialnością[4]. Założycielami stacji byli Zygmunt Chamiec i Tadeusz Sułowski. Spółka miała monopolistyczną koncesję na nadawanie programu radiowego na terenie całej Polski[4].

Polskie Radio rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926 słowami: Halo, halo Polskie Radio Warszawa, fale 480[4]. W 1927 roku Polskie Radio pierwsze na świecie rozpoczęło międzynarodową wymianę programów. W 1929 r. udzielono Polskiemu Radiu nową koncesję. W maju 1931 r. powstała stacja nadawcza o mocy 120 kW w Raszynie, która pokrywała swoim zasięgiem około 90% powierzchni ówczesnej Polski.

Na konferencji w Lucernie w 1933 Polsce przyznano częstotliwości:

  1. Warszawa I – 230 kHz – 120 kW
  2. Wilno – 536 kHz – 1,7 kW
  3. Katowice – 758 kHz – 12 kW
  4. Lwów – 795 kHz – 1,7 kW
  5. Poznań – 868 kHz – 1,7 kW
  6. Toruń – 986 kHz – 2 kW
  7. Polska (współużytkowanie przez kilka miast) – 1339 kHz – 5 kW
  8. Łódź – 1348 kHz – 1,7 kW
  9. Kraków – 1360 kHz – 1,7 kW
  10. Warszawa II- 1384 kHz – 2 kW

Na konferencji w Montreaux w 1939 Polsce przyznano częstotliwości (powinna obowiązywać od marca 1940) :

  1. Warszawa I – 224 kHz – 120 kW
  2. Łuck – 422 kHz – 50 kW
  3. Baranowicze – 520 kHz – 50 kW
  4. Wilno – 536 kHz – 50 kW
  5. Katowice – 852 kHz – 50 kW
  6. Lwów – 795 kHz – 50 kW
  7. Poznań – 970 kHz – 50 kW
  8. Toruń – 1150 kHz – 24 kW
  9. Kraków – 1168 kHz – 10 kW
  10. Brześć, Rzeszów – 1348 kHz – 10 kW
  11. Kielce, Lublin,Stanisławów – 1465 kHz – 10 kW
  12. Łódź, Gdynia, Białystok – 1483 kHz – 10 kW
  13. Warszawa II, Głebokie – 1546 kHz – 10 kW

W początkowym okresie działalności program radiowy był nadawany jedynie przez kilka wieczornych godzin. W drugiej połowie lat 30 XX w. był nadawany już przez cały dzień, od 6:15 rano do północy. Większość czasu antenowego zajmowała muzyka. Polskie Radio utrzymywało własne chóry, zespoły kameralne i orkiestry. Najsłynniejsza była Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Warszawie (obecnie Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach) pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga[5].

Ogółem Polskie Radio zatrudniało w 1939 roku około 1200 pracowników w całej Polsce. Majątek firmy według bilansu na 1 kwietnia 1939 wynosił ponad 23 mln zł. Roczne wpływy Polskiego Radia dochodziły do ponad 20 mln złotych z czego w większości z opłat abonamentowych. Liczbę abonentów szacowano w latach 1935-1939 na 1,1 miliona[6][7].

Polskie stacje radiowe – stan na 31 sierpnia 1939
Nazwa Uruchomiona Moc w chwili uruchomienia
kW
Częstotliwość
kHz
Moc
kW
Zasięg
km
Uwagi
długofalowe
Warszawa I 18 kwietnia 1926 1,2 225 120 300
średniofalowe
Kraków 15 lutego 1927 1,8 1022 1,7  ?
Poznań 24 kwietnia 1927 1,5 868 16  ?
Katowice 4 grudnia 1927 12 758 12 45
Wilno 15 stycznia 1928 0,5 536 50 140
Lwów 15 stycznia 1930 1,5 795 50 100
Łódź 2 lutego 1930 1,5 1339 1,7  ?
Toruń 15 stycznia 1935 24 968 24 60
Warszawa II 1 marca 1937 10 1384 10 45
Baranowicze 1 lipca 1938 50 520 50 120 Na skali skrót Baranow
Łuck

424 50
Tylko próby
krótkofalowe
Niepokalanów


2
Pasmo 41 m
6 stacji Ministerstwa PiT


31
Moc łączna
Wóz transmisyjny używany w PR od roku 1939
Maszty radiowe Polskiego Radia
Przedwojenny budynek Polskiego Radia
Ulotka reklamująca radio, lata 30. XX w.

W okresie międzywojennym zaczął się okres mocnego rozwoju radiofonii w kraju, i została rozpoczęta produkcja polskich odbiorników radiowych[4]. Polskie Radio reprezentowało nowoczesny i wysoki poziom artystyczny. Radio przyciągało umysły talenty: pisarzy, dyrygentów i aktorów[4]. Pracownikami i współpracownikami radia byli: Jan Parandowski, Janusz Korczak, Zenon Kosidowski, Jerzy Szaniawski, Jarosław Iwaszkiewicz, Maria Dąbrowska, Maria Kuncewiczowa, Grzegorz Fitelberg, Zdzisław Górzyński, Władysław Szpilman, Stefan Jaracz, Aleksander Zelwerowicz[4].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

6 września 1939 została zrujnowana stacja nadawcza w Raszynie, ale 7 września zaczęła nadawać Warszawa II, utworzona na dyspozycję dowódcy obrony Warszawy gen. Waleriana Czumy i cywilnego komendanta stolicy prezydenta Stefana Starzyńskiego[4]. Stacją kierował dyrektor muzyczny Polskiego Radia Edmund Rudnicki[4]. Warszawa II nadawała przemowy Stefana Starzyńskiego, dostarczała wiadomości ze świata, aktualizowała słuchaczy na temat wydarzeń stolicy i ogłaszała alarmy lotnicze[4].

30 września władze nazistowskie przejęły rozgłośnię, skonfiskowały odbiorniki i zakazały Polakom słuchania radia[4].

1 października 1939 Polskie Radio przeszło do działalności tajnej[4].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Magnetofony wykorzystywane w PR od roku 1949

Powojenną historię Polskiego Radia rozpoczęła działalność tymczasowej rozgłośni nadającej najpierw z bocznicy kolejowej w Lublinie, a następnie z Parku Praskiego w Warszawie[4].

22 listopada 1944 na mocy dekretu PKWN stworzono Przedsiębiorstwo Państwowe "Polskie Radio"[4]. Majątek przeznaczony na działalność radia wyodrębniono z ogólnego majątku Skarbu Państwa[8]. Pierwsze powojenne miesiące i lata to okres odbudowy zniszczonych rozgłośni i uruchamianie nowych na Ziemiach Zachodnich.

W 1946 r. postanowiono aby zrekonstruować radiostację Warszawa II o mocy 10 kW[4].

W 1948 r. Polskie Radio zostało zmodyfikowane w Centralny Urząd Radiofonii, i z kolei w Komitet ds. Radiofonii "Polskie Radio"; podlegało prezesowi Rady Ministrów jako główny organ administracji państwowej[4].

Od 3 października 1949 nadawane były na antenie Polskiego Radia dwa programy na całą Polskę[4].

W latach 50. Polskie Radio doświadczyło intensywnego okresu rozwoju merytorycznego i technicznego[4].

W 1956 po raz pierwszy zgłoszono polski dokument radiowy do konkursu Prix Italia[9]. Był to reportaż Jerzego Janickiego i Stanisława Ziembickiego pt. Opowieść o mariackim hejnale[9].

1 listopada 1957 zaczęło funkcjonować Studio Eksperymentalne – jedna z kilku pracowni dźwięku, muzyki elektronicznej, działająca dla kompozytorów, radia, telewizji i filmu, na świecie[4].

1 marca 1958 zaczął nadawać Program III, początkowo odbierany tylko w Warszawie; dopiero od 1962 r. stał się programem nadawanym na całą Polskę. "Trójka" zaproponowała odmienny model rodzaj niż pozostałe dwa kanały, jej adresatami stali się w szczególności studenci[4].

W 1959 roku po raz pierwszy polska audycja zdobyła nagrodę w konkursie Prix Italia[10]. Była to opera radiowa „Nefru” autorstwa Zbigniewa Kopalki i Zbigniewa Wiszniewskiego[10].

W lipcu 1961 nadano pierwszą próbną audycję stereofoniczną.

W latach 60. nastąpiła rozbudowa powieści radiowej, programów dla młodzieży oraz reportażu literackiego. Na początku 1966 r. zaczęto nadawać programy nocne (muzyka, serwis informacyjny itd.), a w 1973 r. programy całodobowe[4].

W 1974 r. został zbudowany najwyższy na świecie maszt o wysokości 646 metrów i nadajnik o mocy 2000 kW w Konstantynowie koło Gąbina[4]. Dzięki niemu zasięg Programu I spotężniał. Polskiego Radia można było słuchać w całej Europie, w Afryce Północnej, na Wschodzie i na terytorium byłego Związku Radzieckiego[4].

W latach 70. powstały nowe audycje emitowane na żywo: "Lato z Radiem" (od 1971 r.), "Sygnały Dnia" (od 1973 r.), "Cztery Pory Roku"[4]. Autorami audycji byli: Sławomira Szofa, Tadeusza Sznuka, Tadeusza Cichomskiego, Lesława Nowaka, Antoniego Mielniczuka i inni[4].

2 stycznia 1976 zaczął nadawać Program IV – stacja o charakterze edukacyjnym[4].

W sierpniu 1991 zawalił się Maszt radiowy w Konstantynowie, zastąpiono go, zmodernizowaną w 1992 roku, rozgłośnią w Raszynie[4].

29 grudnia 1992 Sejm uchwalił „Ustawę o radiofonii i telewizji”[11]: zdecydowano o podziale Państwowej Jednostki Organizacyjnej „Polskie Radio i Telewizja" na dziewiętnaście niezależnych spółek:

  • Telewizja Polska SA
  • Polskie Radio SA nadające programy ogólnopolskie (dokładnie 4 programy ogólnopolskie i program dla zagranicy)
  • 17 spółek regionalnych Polskiego Radia

Konsekwencją Ustawy było powstanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji[11].

31 grudnia 1993 Polskie Radio stało się spółką akcyjną Skarbu Państwa: do rejestru handlowego w Sądzie Rejonowym dla miasta stołecznego Warszawy wpisano Spółkę Skarbu Państwa „Polskie Radio SA”[11]. Przestała istnieć Państwowa Jednostka Organizacyjna „Polskie Radio i Telewizja”[11].

W 1994 roku została powołana Informacyjna Agencja Radiowa (IAR), Centrum Kultury Ludowej przy Programie II Polskiego Radia SA oraz Polskie Radio Bis – następca Programu IV[4]. Polskie Radio SA w tym samym roku dołączyło do Europejskiej Unii Radiowej (EBU)[4].

Radiowe Centrum Nadawcze o mocy 1000 kW zostało oddane do użytku 4 września 1999 w Solcu Kujawskim[4]. W uroczystościach otwarcia udział wzięli m.in. Aleksander Kwaśniewskiprezydent RP oraz kardynał Józef Glempprymas Polski[4].

3 lipca 2001 powołano Audytorium 17 – spółkę, której udziałowcami jest 17 Rozgłośni Regionalnych Polskiego Radia[12].

28 września 2005, z okazji osiemdziesięciolecia istnienia, Polskie Radio otrzymało Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"[13]. W tym samym roku zostało uhonorowane Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy[14].

26 maja 2008 Polskie Radio Bis przekształcono w Polskie Radio Euro by po ponad dwóch latach, 2 sierpnia 2010 powrócić do pierwszej nazwy Polskie Radio Program IV.

30 lipca 2009 roku o godzinie 18:00 wyłączono nadajnik w Raszynie nadający Radio Parlament na częstotliwości 198 kHz ze względów finansowych Polskiego Radia.

Pod koniec lipca 2010 uruchomiono z okazji 85-lecia stronę internetową moje.polskieradio.pl[15]. 17 grudnia 2010 w Teatrze Polskim w Warszawie odbyła się gala „mojepolskieradio.pl”, będąca zwieńczeniem obchodów 85-lecia Polskiego Radia[16]. Gwiazdą specjalną wydarzenia był brytyjski muzyk, Sting, który wystąpił wspólnie z Polską Orkiestrą Radiową pod dyrekcją Adama Sztaby[16]. Współorganizatorem wydarzenia był Program Drugi Telewizji Polskiej (TVP2)[16].

18 stycznia 2011 o godzinie 23:00 rozpoczęto regularny przekaz Radia na Wizji[17].

25 września 2011 odbyło się uroczyste otwarcie nowego studia koncertowego imienia Władysława Szpilmana[18]. Pianista ten związany był z Polskim Radiem od 1935 roku[18]. Był ostatnią osobą, która przed wojną grała na żywo w Polskim Radiu – ostatni koncert odbył się 23 września 1939[18].

27 grudnia 2011 informacyjny kanał internetowy Polskie Radio 24 obchodził swoje pierwsze urodziny[19]. Według ówczesnych danych, wśród wszystkich kanałów znajdujących się w serwisie moje.polskieradio.pl, Polskie Radio 24 zajmowało piąte miejsce pod względem słuchalności, tuż za głównymi antenami Polskiego Radia[19].

Radio współpracuje z klasami dziennikarskimi XXI Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja w Warszawie.

16 listopada 2012 instytucja została wyróżniona Złotym Medalem "Za zasługi dla obronności kraju" przez Ministra ON Tomasza Siemoniaka[20].

1 października 2013 Polskie Radio zaczęło nadawać swój program także w technologii DAB+[21]. Emisję cyfrową, obejmujacą swoim sygnałem Warszawę i Katowice rozpoczęły Jedynka, Dwójka, Trójka, Czwórka, Polskie Radio dla Zagranicy, Polskie Radio RDC, Radio Katowice, a także dotychczas nadające tylko w Internecie informacyjne Polskie Radio 24 oraz nowe muzyczne Polskie Radio Rytm[22][23]. Plan cyfryzacji radia zakłada, że do końca 2020 roku w zasięgu sygnału DAB+ ma znaleźć się cała Polska[23].

Ogólnopolskie rozgłośnie Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

Stacje nadające naziemnie, zarówno cyfrowo (w technologii DAB+), jak i analogowo[edytuj | edytuj kod]

Stacje nadające naziemnie, wyłącznie cyfrowo[edytuj | edytuj kod]

Stacje nadające przez Internet[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie rozgłośnie Polskiego Radia dostępne są w Internecie. Obok standardowych programów funkcjonuje również kilkadziesiąt specjalnych stacji tematycznych, nadawanych w ramach serwisu moje.polskieradio.pl.

Rozgłośnie Regionalne, będące dawniej częścią Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

Rozgłośnie Regionalne Polskiego Radia będące obecnie oddzielnymi spółkami, zrzeszone są w sieci Audytorium 17.

Rozgłośnia Regionalna[24] Siedziba Region nadawania[24] Strona www Stacje miejskie
Radio Białystok Białystok województwo podlaskie [1]
Radio Gdańsk Gdańsk województwo pomorskie [2]
Radio Katowice Katowice województwo śląskie [3] Radio OK Katowice (dla aglomeracji górnośląskiej)[25] – w latach 2011-2013
Radio Kielce Kielce województwo świętokrzyskie [4]
Radio Koszalin Koszalin województwo zachodniopomorskie [5] Radio Słupsk (dla Słupska)[24]
Radio Kraków Kraków województwo małopolskie [6]
Radio Lublin Lublin województwo lubelskie [7] Radio Freee (dla Lublina)[24]
Radio Łódź Łódź województwo łódzkie [8]
Radio Merkury Poznań województwo wielkopolskie [9] MC Radio (dla Poznania)[24]
Radio Olsztyn Olsztyn województwo warmińsko-mazurskie [10]
Radio Opole Opole województwo opolskie [11]
Radio Pomorza i Kujaw Bydgoszcz województwo kujawsko-pomorskie [12]
Radio Rzeszów Rzeszów województwo podkarpackie [13]
Polskie Radio RDC Warszawa województwo mazowieckie [14]
Radio Szczecin Szczecin województwo zachodniopomorskie [15] Radio 94i4fm (dla Szczecina)[24]
Radio Wrocław Wrocław województwo dolnośląskie [16] Radio RAM (dla Wrocławia)[24]
Radio Zachód Zielona Góra województwo lubuskie [17] Radio Zielona Góra (dla Zielonej Góry)[24],
Radio Gorzów (dla Gorzowa Wielkopolskiego)[24]

Studia nagraniowe i koncertowe Polskiego Radia w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Studia nagraniowo-koncertowe:[26]

Studia nagraniowe znajdujące się przy ul. Modzelewskiego 59:[26]

Władze Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

  • Prezesi Zarządu PR SA:
    • Krzysztof Czabański od 30 czerwca 2006 do 10 stycznia 2009
    • wakat od 10 stycznia 2009 do 20 września 2009
      • p.o. Jarosław Hasiński od 20 września 2009 do 19 listopada 2009
    • Jarosław Hasiński od 19 listopada 2009 do 12 lipca 2011
    • wakat od 12 lipca 2011 do 25 sierpnia 2011
    • Andrzej Siezieniewski od 26 sierpnia 2011[2]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Lokalizacja. Polskie Radio – strona korporacyjna, 2011-08-19. [dostęp 2012-03-05].
  2. 2,0 2,1 Gk, PAP: Andrzej Siezieniewski prezesem Polskiego Radia. W: Newsweek Polska [on-line]. Ringier Axel Springer Polska., 2011-08-26 (aktualizacja: 31-08-2011). [dostęp 29 sierpnia 2015].
  3. 3,0 3,1 Statut spółki Polskie Radio – Spółka Akcyjna. Polskie Radio SA. [dostęp 29 sierpnia 2015].
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 4,13 4,14 4,15 4,16 4,17 4,18 4,19 4,20 4,21 4,22 4,23 4,24 4,25 4,26 4,27 4,28 4,29 4,30 Polskie Radio SA – Historia. prsa.com.pl. [dostęp 2015-08-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-02-09)].
  5. Maja i Jan Łozińscy W przedwojennej Polsce. Życie codzienne i niecodzienne, wyd. 2011, s. 174-175
  6. K. Eydziatowicz "Radiofonia. Jej rozwój, organizacja i zadania", Londyn 1944
  7. "Radio w Polsce w latach 1935-1938" Warszawa 1938
  8. Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 22 listopada 1944 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Radio"
  9. 9,0 9,1 opr. Polskie Radio. Historia reportażu radiowego w pigułce. „Tygodnik Medialny Portalu MediaFM.net”. 3 (225), 2005-01-21. Kuba Wajdzik – redaktor naczelny. MediaFM.net. 
  10. 10,0 10,1 Teatr Polskiego Radia. Dziennik Teatralny, 2006-09-28. KOPIA W SERWISIE Internet Archive
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 85 lat Polskiego Radia: Kalendarium. Polskie Radio SA
  12. Strona główna. Audytorium17. [dostęp 2011-12-07].
  13. Gloria Artis dla Polskiego Radia. WirtualneMedia.pl, 2005-09-30. [dostęp 2012-12-10].
  14. Uchwała Nr LV/1477/2005. BIP m. st. Warszawy, 2005-06-16. [dostęp 2011-03-30].
  15. Łukasz Szewczyk: Ruszyły nowe stacje Polskiego Radia (pol.). Media2.pl, 2010-07-29. [dostęp 2010-08-01].
  16. 16,0 16,1 16,2 Gala mojepolskieradio.pl z udziałem Stinga. Polskie Radio, 2010-12-01. [dostęp 2012-09-13].
  17. Antoni Woźniak: Startuje Radio na Wizji – nowy produkt Polskiego Radia. FrazPC.pl, 2011-01-19. [dostęp 2012-04-13].
  18. 18,0 18,1 18,2 Polskie Radio: Otwarto nowe studio koncertowe imienia Władysława Szpilmana (galeria). Polskie Radio, 2011-09-25. [dostęp 2011-10-01].
  19. 19,0 19,1 Magdalena Fris: Polskie Radio 24 obchodzi pierwsze urodziny. MediaFM.net, 2010-12-27. [dostęp 2012-01-01].
  20. Wyróżnienia dla Polskiego Radia. wp.mil.pl, 2012-11-16.
  21. Polskie Radio nadaje cyfrowo. Same plusy systemu DAB+. Polskie Radio SA / Jedynka, 2013-10-01. [dostęp 2013-10-30].
  22. Polskie Radio rozpoczęło stałą emisję cyfrową w technologii DAB+. Polskie Radio SA, 2013-10-01. [dostęp 2013-10-30].
  23. 23,0 23,1 http://dabplus.polskieradio.pl
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 24,4 24,5 24,6 24,7 24,8 Grupa radiowa A17. Audytorium 17. [dostęp 2013-10-22].
  25. Radio OK Katowice. W: Informacje z regionu [on-line]. Polskie Radio Katowice, 2011-12-04. [dostęp 2012-04-30].
  26. 26,0 26,1 Radiowa Agencja Nagrań i Koncertów Dział Zarządzania Studiami Nagraniowymi. Polskie Radio SA – strona korporacyjna.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]