Kali

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bogini Guhjakali
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy bogini. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Kali, litografia Raja Ravi Varmy z XIX wieku.

Kali (dewanagari काली, trl. Kālī, dosł. rodzaj żeński pojęcia "czas", trl. kālā) – hinduska bogini czasu i śmierci, pogromczyni demonów i sił zła. Jedna z głównych postaci Śakti, żony Śiwy. Bywa też rozumiana jako "Pani Kosmosu" lub absolut, źródło zasad kosmicznych i wszelkich archetypów [1]. Występują nurty hinduizmu, wprost utożsamiające formy bogini Kali ze stanami świadomości człowieka [2].

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

Kali w jednej z kilku głównych form ikonograficznych jest ciemnoskóra i wychudzona, z długimi zębami. Odziana w tygrysią skórę i naszyjnik z czaszek; pojawia się najczęściej na polach bitewnych lub na miejscach kremacji. Czasami przedstawiana z wężami wplecionymi we włosy. Często pojawia się z wystającym (najczęściej nieprzeciętnie długim) językiem, głową demona w ręce oraz pasem z uciętych rąk[3].

Liczba ramion[edytuj | edytuj kod]

Kali bywa przedstawiana z kilkoma parami rąk. Ich liczba zdaniem Mahabhagawatapurany może wynosić: dwa, cztery, osiemnaście , jak również sto a nawet tysiąc[4].

Formy kultowe[edytuj | edytuj kod]

Mężowie i partnerzy[edytuj | edytuj kod]

  • Śiwa
  • Wisznu
  • Kryszna
  • Ganeśa
  • Skanda[6].

Inkarnacje[edytuj | edytuj kod]

Recepcja w literaturze religijnej[edytuj | edytuj kod]

Opisy bogini zawierają dopiero stosunkowo późne dzieła – purany i eposy. Jej postać występuje też w literaturze hinduizmu ludowego[7]:

Kult[edytuj | edytuj kod]

Święte miejsca[edytuj | edytuj kod]

  • Kalighat
  • cmentarze

Ofiary[edytuj | edytuj kod]

Gniew Kali wierni uśmierzają ofiarami ze zwierząt i darem ich krwi. W przeszłości wzmiankowane są również ofiary ludzkie i samoofiarowanie (nawet samodekapitacja)[8].


Przypisy

  1. Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał/Kali w literaturze tantrycznej. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 95. 
  2. Kulty Kali. W: Gavin Flood: Hinduizm. Wprowadzenie. Małgorzata Ruchel (tłum.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 195, seria: Ex Oriente. ISBN 978-83-233-2517-8.
  3. Słownik mitologii hinduskiej, Warszawa 1996
  4. Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 94. 
  5. Shri Guhyakali Devi (Mike Magee)
  6. Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 93. 
  7. Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 91. 
  8. Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 102.