Kamienica Łyszkiewicza w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kamienica Łyszkiewicza
Ilustracja
Kamienica Łyszkiewicza w Warszawie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres ul. Freta 16
00-227 Warszawa
Data założenia 1967
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Kamienica Łyszkiewicza
Kamienica Łyszkiewicza
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Kamienica Łyszkiewicza
Kamienica Łyszkiewicza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica Łyszkiewicza
Kamienica Łyszkiewicza
Ziemia52°15′05,3280″N 21°00′31,3560″E/52,251480 21,008710
Strona internetowa muzeum

Kamienica Łyszkiewicza – zabytkowa kamienica znajdująca się przy ul. Freta 16 w Warszawie.

Opis[edytuj | edytuj kod]

zbudowana w drugiej połowie osiemnastego wieku (lata 17821787) na Nowym Mieście, powstała poprzez połączenie dwóch innych kamienic. Uczynił to architekt Szymon Bogumił Zug na zlecenie polskiego zamożnego bankiera Macieja Łyszkiewicza. Potem kamienica miała wielu właścicieli. Jednym z nich (w latach 18581874) był posiadacz warszawskiej fabryki sztućców i maszyn GERLACH I PLUST – Wilhelm Gerlach oraz Dorota Schuster (XIX w.). Budynek zbudowano w stylu klasycystycznym. W 1933 roku w mury kamienicy wbudowano tablicę upamiętniającą odkrycie polonu i radu przez Marię Skłodowską Curie. W 1935 r. piętra oficyny zawaliły się. Opisuje to Jerzy Majewski w swoim dziele pt.: „Warszawa Nieodbudowana – lata trzydzieste”: ”3.08.1935 o godzinie 4.30 zawaliła się oficyna. Dom walił się etapami. Najpierw runęła nadbudówka i część oficyny mieszcząca 5 mieszkań z 34 lokatorami. Po godzinie runęły kolejne ściany. Czteropiętrowa wyrwa w prawej oficynie, niewielka stosunkowo kupa gruzu. Na ocalałych ścianach wiszą melancholijnie jakieś obrazki, pozostałości po spokojnych i cichych zakątkach rodzinnych. Z kupy gruzu wystają połamane meble, materace i pierzyny.” Po odbudowaniu pięter na zlecenie Jankiela Fiszchauta, po około 25 latach konstrukcja znów runęła. Wtedy, klasycystyczny budynek zmienił się w „czteropiętrową czynszówkę” – jak pisze Majewski. Na parterze pojawiły się witryny sklepów. W 1935 r. aresztowano Józefa i Stanisława Fiszchautów i administratora Mieczysława Podbora, ponieważ podczas tej tragedii zginęli ludzie.

W czasie powstania warszawskiego budynek był siedzibą sztabu Obwodu Warszawskiego Armii Ludowej. 26 sierpnia 1944 w wyniku bombardowania kamienica zawaliła się. Pod gruzami zginęli m.in. dowódca Obwodu Bolesław Kowalski ps. „Ryszard”, Stanisław Nowicki ps. „Feliks”, Edward Lanota ps. „Edward” i Anastazy Matywiecki ps. „Nastek”[1].

Rok później gruzy zostały rozebrane, a ok. 1950 r. zrekonstruowali ją państwo Stanisława i Jerzy Dotkiewiczowie. Pierwsze piętro pozostało bez zmian, lecz wyższe piętra zostały nieco uproszczone. Po wojnie otworzono tam Instytut Marksizmu i Leninizmu, a także Związek Nauczycielstwa Polskiego.

Wygląd budynku[edytuj | edytuj kod]

W kamienicy na parterze mieści się teraz sklepik azjatycki zajmujący oba pomieszczenia. Na całej powierzchni pierwszego piętra jest Muzeum Marii Skłodowskiej Curie. Drugie piętro zajmuje archiwum muzealne, sala filmowa oraz siedziba Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Strych budowli należy do muzeum, w którym przechowywane są niezarchiwizowane eksponaty (m.in. polarograf z Cambridge), itp. Poddasze wykonane jest z drewnianych desek. W piwnicach muzeum można zobaczyć oryginalne czerwone cegły, z których powstałe mury nie zawaliły się po ostrzelaniu przez Niemców. Ściany piwnic mają kształt łuków. W podziemiach znajduje się zakład fotograficzny i archiwum Polskiego Towarzystwa Chemicznego. Budynek zaopatrzony jest w drewniane okna, balkonik na pierwszym piętrze, długie, kręte schody. Podłoga wyłożona została drewnianym parkietem. W latach trzydziestych mieścił się w tej kamienicy zakład fotograficzny, w latach siedemdziesiątych Towarzystwo Biochemiczne. W kamienicy nie można zobaczyć żadnych zabytków architektonicznych (poza murami), gdyż wielokrotnie runęła. W 1954 roku podczas odbywającej się sesji z okazji 20 rocznicy śmierci Marii Skłodowskiej-Curie otwarto tu Dom Pracownika Nauki, wydarzeniu towarzyszyła wystawa poświęcona uczonej, na której obecna była córka Irena Joliot-Curie z mężem Fryderykiem.

Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie[edytuj | edytuj kod]

W tym budynku znajduje się Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie, ponieważ właśnie w tym miejscu urodziła się sławna polska noblistka. Nie jest oficjalnie potwierdzone, że już w 1954 roku istniało tu muzeum, choć w wielu artykułach np. w wydawnictwie Nauka Polska z tego samego okresu znajduje się zdjęcie tego budynku z podpisem: „Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie”. Jednak powszechnie uważa się, że muzeum powstało 13 lat później w setną rocznicę urodzin uczonej, gdy dzięki staraniom ówczesnego prezesa Polskiego Towarzystwa Chemicznego Józefa Hurwica przekazano ten budynek muzeum. Na uroczystość otwarcia muzeum przyjechała młodsza córka Marii Skłodowskiej-Curie, Ewa Curie z mężem, Henri Labouisse. Wystawa prezentuje głównie rzeczy osobiste Marii, przekazane muzeum przez różne osoby. Oprócz tego, na wystawach prezentowana jest część zbioru fotografii, znaczków, medali, dyplomów, dokumentów, których znacznie więcej można zobaczyć w archiwum muzeum. Ponadto eksponowane są repliki aparatury chemicznej, oraz kolekcja minerałów i książek gromadzonych niegdyś przez ojca Marii. Jest to jedyne na świecie biograficzne muzeum tej noblistki. Przy ulicy Freta 16 mała Maria mieszkała tylko jeden rok. Pomimo tego w latach trzydziestych to właśnie w ścianę tego domu wmurowano tablicę pamiątkową informującą o miejscu jej urodzenia i dokonaniach.

Hol drugiego piętra

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Władysław Bartoszewski: 1859 dni Warszawy. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2008, s. 760. ISBN 978-83-240-1057-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]