Bolesław Kowalski (1915–1944)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy Bolesława Kowalskiego. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Bolesław Kowalski
Janek, Ryszard Piasecki, Zygmunt
major AL major AL
Data i miejsce urodzenia 6 listopada 1915
Warszawa
Data i miejsce śmierci 26 sierpnia 1944
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Związek Walki Wyzwoleńczej
Orl.jpg Gwardia Ludowa
Orl.jpg Armia Ludowa
Stanowiska Komendant dzielnicy GL PPR Warszawa-Praga
Komendant okręgu GL PPR Warszawa-Miasto
Dowódca Obwodu Krakowskiego GL PPR
Komendant okręgu AL Warszawa-Miasto
Dowódca sił AL w powstaniu warszawskim
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy
Miejsca upamiętnienia Bolesława Kowalskiego
Nieistniejąca płyta na grobie dowódców Armii Ludowej na skwerze Hoovera. Uwaga: Henryk Woźniak nie zginął 26 sierpnia 1944
Współczesny grób członków Sztabu AL na cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Uwaga: Henryk Woźniak nie zginął 26 sierpnia 1944
Tablica upamiętniająca członków sztabu Armii Ludowej na kamienicy przy Freta 16 w Warszawie

Bolesław Kowalski, ps. Janek, Ryszard Piasecki, Zygmunt (ur. 6 listopada 1915 w Warszawie, zm. 26 sierpnia 1944 tamże) – polski działacz komunistyczny, oficer Gwardii i Armii Ludowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Józefa i Emilii. W 1931 wstąpił do Komunistycznego Związku Młodzieży Polski, za co został aresztowany i osadzony na Pawiaku. Wyszedł stamtąd po kilku miesiącach. W 1935 uczestniczył w manifestacji pierwszomajowej w Warszawie, którą brutalnie rozpędziła Policja Państwowa. Uczestniczył w kampanii wrześniowej. Jako dowódca cekaemu wz. 30 walczył w szeregach 2 Morskiego pułku strzelców w bitwie o Kępę Oksywską. Następnie trafił do niemieckiego obozu jenieckiego Stalag II D w Stargardzie z którego uciekł. Został jednak złapany i umieszczony w Twierdzy Toruń. Plan ucieczki Kowalskiego z twierdzy poznali Niemcy i ponownie osadzono go w Stalagu II D. Stamtąd następnie uciekł do rodzinnej Warszawy.

W 1942 został członkiem Polskiej Partii Robotniczej i mianowany dowódcą Gwardii Ludowej na warszawskim Targówku. Za zlikwidowanie prowokatora Gestapo który wydał kilku członków GL i PPR mianowany został przez Sztab Główny GL oficerem Gwardii. Jesienią 1942 powołany na dowódcę Okręgu Warszawa-Miasto. Wiosną 1943 będąc poszukiwanym przez Niemców został przeniesiony do Krakowa na stanowisko dowódcy Obwodu IV Kraków. Brał udział w opanowaniu Kopalni Węgla Kamiennego „Krystyna” w Tenczynku, skąd wraz z innymi gwardzistami zabrał stamtąd pół tony trotylu. W lipcu 1943 awansowany na stopień kapitana GL. Na początku 1944 powrócił do Warszawy, gdzie objął ponownie stanowisko dowódcy Okręgu Warszawa-Miasto awansując na stopień majora Armii Ludowej.

Walczył w powstaniu warszawskim. Poległ 26 sierpnia 1944 w kamienicy Łyszkiewicza na ulicy Freta 16 na Starym Mieście wraz z czterema członkami sztabu warszawskiej AL wskutek uderzenia w kamienicę niemieckiej bomby lotniczej[1].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Bolesław Kowalski był mężem Izoldy z domu Lerska, członkini Rewolucyjnych Rad Robotniczo-Chłopskich „Młot i Sierp” i Polskiej Partii Robotniczej, bojowniczka Armii Ludowej w czasie powstania warszawskiego. Po wojnie wyszła ponownie za mąż za Stanisława Kiryluka, awansowana do stopnia podpułkownik rezerwy Wojska Polskiego działała w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i Lidze Kobiet.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Order Krzyża Grunwaldu III klasy - 2 listopada 1944 (pośmiertnie)[3]
  • Pochwała Dowództwa Głównego GL I stopnia - 1 grudnia 1942

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W latach 1945–2009 jego ekshumowane szczątki spoczywały w grobie na skwerze Hoovera w Warszawie. 26 sierpnia 2009, w rocznicę śmierci oficerów AL, wszystkie szczątki z grobu na skwerze spoczęły w zbiorowej mogile w kwaterze Armii Ludowej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Na kamienicy kamienicy Łyszkiewicza przy ul. Freta 16 w Warszawie widnieje tablica upamiętniająca poległych w niej oficerów warszawskiej AL, w tym Bolesława Kowalskiego.

Powstała w 1967 Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Łączności w Zegrzu nosiła imię Bolesława Kowalskiego.

W 1972 powstał film dokumentalny Z życiorysu majora Ryszarda w reżyserii Zygmunta Adamskiego poświęcony Bolesławowi Kowalskiemu[4]. Postać majora Bolesława Kowalskiego występuje także w radzieckim filmie wojennym Żołnierze wolności (1977) w reżyserii Jurija Ozierowa, gdzie w postać tę wcielił się aktor Tadeusz Łomnicki[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Powstańcze Biogramy - Bolesław Kowalski, 1944.pl [dostęp 2019-08-25].
  2. Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, s. 143-145
  3. Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, s. 143-145
  4. Z życiorysu majora Ryszarda w bazie filmpolski.pl.
  5. Sołdaty Swobody, FilmPolski [dostęp 2019-08-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]