Kampania zagospodarowania nieużytków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kampania zagospodarowania nieużytków - jedna z gospodarczych kampanii w Związku Radzieckim za czasów Nikity Chruszczowa, przeprowadzona z jego inicjatywy. Kampania miała na celu podniesienie produkcji rolnej w ZSRR w latach 1954-1960 poprzez zaoranie nieużytków rolnych, głównie stepów w Kazachstanie, ale także w Rosji (rejon Wołgi, Uralu, Syberii i rosyjskiego Dalekiego Wschodu)[1].

Rozpoczęcie[edytuj | edytuj kod]

Kampanię rozpoczęto przyjmując w 1954 na Posiedzeniu Plenarnym Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego uchwałę o dalszym wzroście produkcji rolnej i zagospodarowaniu nieużytków. Gosplan, realizując uchwałę zaplanował, że w latach 1954-1960 ogólna wielkość gruntów ornych ma wzrosnąć o 43 mln ha (osiągnięto 41,8 mln ha).

Realizacja[edytuj | edytuj kod]

W pierwszym roku realizacji zaorano 190 000 km² nieużytków, a w 1955 roku jeszcze 140 000 km² i przeprowadzono tzw. zaciąg, organizowany głównie przez Komsomoł. Na cele kampanii zaangażowano ogromne środki ludzkie i finansowe. Zagospodarowanie tzw. celiny (stepowych ugorów) miało natychmiast rozwiązać wszystkie problemy żywnościowe. Kampania zasugerowana przez Chruszczowa spotkała się ze sprzeciwem ze strony stalinowskiego skrzydła partii przez co stała się jednym z elementów kampanii walki o władzę między Chruszczowem a Gieorgijem Malenkowem[1]. Kampania została przyjęta z radością i nie było większych niezgodności co do jej przeprowadzenia w obrębie partii - obrano kurs ekstensywnego rozwoju rolnictwa. W latach 1954-1961 około 20% wszystkich nakładów inwestycyjnych w ZSRR było przeznaczone właśnie na rozwój rolnictwa, co w efekcie spowodowało, że na terenach tradycyjnej hodowli rozwinęła się w końcu dość nowoczesna, jak na tamte standardy, uprawa roli. Na obszarach celiny wybudowano 425 sowchozów i zaangażowano około 300 000 osób, głównie Rosjan i Ukraińców, aby rozpocząć tam nowe życie. Do tego przybywali także żołnierze, studenci, uczniowie i kombajniści na prace sezonowe. Zaangażowanie tak wielkiego kapitału ludzkiego wiązało się ze wzrostem i budowaniem nowych miast. Nieprzygotowanie akcji okazało się zniszczeniem ekologicznym (erozja gleb) i ekonomicznym rolnictwa, jednak w miarę jej rozwoju zwiększyła się produkcja do poziomu wyższego niż średnie plony w reszcie Związku Radzieckiego[2].

Rezultaty[edytuj | edytuj kod]

Zbiory w 1956 okazały się oszałamiającym sukcesem. Ze zebranych 125 mln ton zboża w Związku Radzieckim, ponad połowa została wyprodukowana na terenach zagospodarowanych od 1954 (wcześniej była to około 1/8). Jednocześnie produkcja zbóż per capita była w tym roku wyższa niż w państwach zachodnich (od niektórych nawet dwukrotnie). W ramach kampanii posadzono na tzw. obszarach dziewiczych liczne uprawy kukurydzy nie spotykanej do tej pory w tym obszarze świata[3]. Program ten nie tylko rozwiązał problemy żywieniowe w kraju, ale często stosowano go do udowodnienia wyższości komunistycznego sposobu życia od kapitalistycznego[2].

Wyniki kampanii zostały zaprzepaszczone w dużej mierze na skutek klęski suszy z lat 1963-1964[4]. Na ziemiach celiny plony zmniejszyły się o około 65% - było to więcej niż na reszcie ziem ornych w Związku Radzieckim. W tych latach wyprodukowano na tych terenach 1/3, a nie jak zawsze 1/2 ogólnych plonów rolnych w ZSRR, co spowodowało nawet brak materiału siewnego na następny rok. W tym roku ZSRR było zmuszone do importu 20 milionów ton z Kanady[5].

Po zakończeniu kampanii wiele osób zostało na tych terenach, jednak po upadku ZSRR wielu z nich z Kazachstanu powróciło głównie do Ukrainy i Rosji.

Przypisy

  1. a b Taubman, William (2003), Khrushchev: The Man and His Era, s.262-63. W.W. Norton & Co., ISBN 978-0-393-32484-6
  2. a b Tompson, William J. (1995), Khrushchev: A Political Life, s.174, St. Martin's Press, ISBN 978-0-312-12365-9
  3. Carlson, Peter (2009), K Blows Top: A Cold War Comic Interlude Starring Nikita Khrushchev, America's Most Unlikely Tourist, s. 205, PublicAffairs, ISBN 978-1-58648-497-2
  4. Taubman 2003, s. 607.
  5. Medvedev, Roy; Medvedev, Zhores (1978), Khrushchev: The Years in Power, s. 160–61. W.W. Norton & Co.