Gieorgij Malenkow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gieorgij Malenkow
Malenkow.jpg
Data i miejsce urodzenia 8 stycznia 1902
Orenburg
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 1988
Moskwa
I Sekretarz KC KPZR
Okres od 5 marca 1953
do 14 września 1953
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia ZSRR
Poprzednik Józef Stalin
Następca Nikita Chruszczow
Odznaczenia
Bohater Pracy Socjalistycznej Order Lenina Order Lenina Order Lenina

Gieorgij Maksimilianowicz Malenkow, ros. Георгий Максимилянович Маленков (ur. 8 stycznia 1902 w Orenburgu, zm. 14 stycznia 1988 w Moskwie) – radziecki działacz państwowy i partyjny. Jeden z najbliższych współpracowników Józefa Stalina, a po jego śmierci przez niespełna dwa lata (1953-1955) premier ZSRR i faktyczny przywódca tego państwa.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 26 grudnia 1901?/8 stycznia 1902 w Orenburgu. W 1919 wstąpił do Armii Czerwonej, a rok później do partii. W czasie służby wojskowej był komisarzem. Następnie studiował w Moskwie. Później był pracownikiem technicznym aparatu partyjnego. W latach 1934-1939 był kierownikiem ważnego Wydziału Kierowniczych Organów Partyjnych KC WKP(b), aktywnie uczestnicząc w przeprowadzeniu Wielkiej Czystki – m.in. uczestniczył w przesłuchaniach działaczy partyjnych.

Na XVIII zjeździe WKP(b) w 1939 Malenkow został sekretarzem KC WKP(b). W czasie wojny wszedł w skład Państwowego Komitetu Obrony, był wysyłany często na krytyczne odcinki frontu; kierował też produkcją samolotów. Od 1944 wicepremier ZSRR, od 1946 członek Biura Politycznego KC WKP(b). Mimo przejściowej niełaski stał się drugą osobą w państwie. W 1949 organizował tzw. sprawę leningradzką, a następnie sprawę „Żydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego”. W 1952 przewodniczył XIX Zjazdowi KPZR i wygłosił na nim referat sprawozdawczy (zgodnie z jego konwencją, Stalin wyłącznie przysłuchiwał się obradom, składającym się głównie z pochwał jego osoby i polityki).

Po śmierci Stalina w marcu 1953, Malenkow zastąpił go na stanowisku premiera ZSRR. Przez kolejne kilka dni po 5 marca, tj. do czasu wyboru nowego kierownictwa, jako drugi po Stalinie w hierarchii partyjnej, pełnił też obowiązki generalnego sekretarza partii komunistycznej. Nie ulegało wątpliwości, że w nowej sytuacji politycznej, pełniąc również funkcję sekretarza KC KPZR (jednego z pięciu równoprawnych – przewodniczący im Nikita Chruszczow początkowo miał uprawnienia wyłącznie w zakresie koordynacji ich pracy), jest faktycznym przywódcą państwa, ale jego wpływy polityczne systematycznie malały na rzecz Chruszczowa, zwłaszcza po aresztowaniu i straceniu Berii (do czego sam się przyczynił).

9 lutego 1955 został zmuszony do złożenia samokrytyki, a plenum KC zwolniło go z funkcji premiera i przesunęło na funkcję wicepremiera i ministra energetyki. Na stanowisku szefa rządu zastąpił go marszałek Nikołaj Bułganin, ale prawdziwym przywódcą państwa został Chruszczow, który objął stanowisko I sekretarza KC.

Stosunki między nowym przywódcą a starymi współpracownikami Stalina nie układały się i wreszcie w 1957 „antypartyjna grupa”, w skład której wchodzili Malenkow, Wiaczesław Mołotow, Łazar Kaganowicz, Dmitrij Szepiłow, Nikołaj Bułganin i Kliment Woroszyłow podjęła nieudaną próbę obalenia Chruszczowa. Kariera polityczna Malenkowa dobiegła końca, od 1957 pracował jako dyrektor elektrowni, a w 1961 został zwolniony na emeryturę i wydalony z partii. Nie cofnięto jednak jego przywilejów: bezpłatnej daczy i zaopatrzenia.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Bialer, Stalin's succesors: Leadership, Stability and Change in the Soviet Union, Cambridge, 1980
  • Wiera Dawydowa, Leonard Gendlin, Wyznania kochanki Stalina, Wydawnictwo WP MOST, Warszawa, 1990, tłum. Krzysztof Kowalski
  • A. Werth, Russia, the Post-War Years, Nowy Jork, 1972
  • http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=9015 (ros.)