Kanguroszczurowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kanguroszczurowate
Potoroidae[1]
Gray, 1821
Kanguroszczur stepowy – prawdopodobnie wyginął
Kanguroszczur stepowy – prawdopodobnie wyginął
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada ssaki niższe
Nadrząd torbacze
Rząd dwuprzodozębowce
Podrząd kangurokształtne
Nadrodzina Macropodoidea
Rodzina kanguroszczurowate

Kanguroszczurowate[2] (Potoroidae) – rodzina australijskich torbaczy z rzędu dwuprzodozębowców wyodrębniona z kangurowatych, z którymi mają wiele cech wspólnych. Dawniej liczne na terenie niemal całego kontynentu, obecnie wyparte do południowo-wschodnich wybrzeży.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Kanguroszczurowate wyglądem przypominają kangury lub walabie, ale są od nich mniejsze. Najmniejsze osiągają rozmiary szczura, a największe – królika. Podobnie jak kangurowate, kanguroszczury mają silnie rozwinięte tylne kończyny, zwłaszcza stopy, jednak dysproporcja pomiędzy przednimi a tylnymi kończynami nie jest tak wyraźna jak u kangurów. Kanguroszczury przy większej prędkości poruszają się skacząc na tylnych kończynach, jak kangury, a przy małych prędkościach poruszają się na czterech kończynach, podobnie jak to robią króliki. Ogon kanguroszczurów jest częściowo chwytny, często wykorzystywany do podtrzymywania niesionych w łapach przedmiotów, np. materiału do budowy gniazda. Torba lęgowa jest dobrze rozwinięta, otwiera się do przodu. Różnice pomiędzy przedstawicielami obydwu rodzin wyrażają się również w szczegółach uzębienia.

Wzór zębowy I C P M
32-34 = 3 0-1 2 4
1 0 2 4

Kanguroszczurowate występują na terenach porośniętych gęstym podszytem. Wiele gatunków zaliczanych do tej rodziny żywi się wydobywanymi z ziemi owocnikami grzybów. Zjadają też bulwy, nasiona i owady.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Potoroidae została wyodrębniona z kangurowatych w 1978 przez Archera i Bartholamai'a. W kangurowatych klasyfikowana była jako podrodzina Potoroinae. Kanguroszczurowate wraz z kangurowatymi (Macropodidae) tworzą nadrodzinę Macropodoidea[3].

Potorous gilberti

Rodzaje i gatunki kanguroszczurowatych[2]:

Część systematyków zalicza do Potoroidae podrodzinę Hypsiprymnodontinae[5] wydzielaną czasem jako rodzinę Hypsiprymnodontidae[6]:

W powyższym wykazie nie uwzględniono taksonów kopalnych.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Z gatunków żyjących w czasach współczesnych dwa są uważane za prawdopodobnie wymarłe. Kanguroszczur stepowy (Caloprymnus campestris), zwany też pustynnym, nie był obserwowany od 1935. Ostatni osobnik Potorous platyops został znaleziony w 1875. Dwa kolejne gatunki są zagrożone wyginięciem, a tylko dwa można uznać za liczne.

Do głównych zagrożeń należy spowodowane działalnością człowieka i pożarami ograniczanie siedlisk oraz ataki ze strony drapieżników – lisów, dzikich psów i kotów.

Przypisy

  1. Potoroidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 2,0 2,1 Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. I. Hume, P. Jarman, M. Renfree, P. Temple-Smith. Macropodidae. „Fauna of Australia”. 1B. 29, s. 1-70, 1989. Walton Richardson (ang.). 
  4. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ssaki. Cz. 1. Warszawa: Horyzont, 2001. ISBN 83-7227-610-2.
  5. J.H. Seebeck & R.W. Rose, Potoroidea. W: D.W. Walton & B.J. Richardson, Editors, Fauna of Australia (format pdf) (en)
  6. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Hypsiprymnodontidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 13 kwietnia 2008]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Potoroidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 13 kwietnia 2008]
  2. Myers, P.: Potoroidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2001. [dostęp 13 kwietnia 2008].
  3. Kangaroo Biology (ang.). Wildlife trade and conservation. [dostęp 13 kwietnia 2008].