Kanguroszczurowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kanguroszczurowate
Potoroidae[1]
J.E. Gray, 1821
Przedstawiciel rodziny – kanguroszczurnik tasmański (Bettongia gaimardi)
Przedstawiciel rodziny – kanguroszczurnik tasmański (Bettongia gaimardi)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada ssaki niższe
Nadrząd torbacze
Rząd dwuprzodozębowce
Podrząd kangurokształtne
Nadrodzina Macropodoidea
Rodzina kanguroszczurowate
Typ nomenklatoryczny

Potorous Desmarest, 1804

Rodzaje

zobacz opis w tekście

Kanguroszczurowate[2] (Potoroidae) – rodzina australijskich ssaków z rzędu dwuprzodozębowców (Diprotodontia) wyodrębniona z kangurowatych, z którymi mają wiele cech wspólnych. Dawniej liczne na terenie niemal całego kontynentu, obecnie wyparte do południowo-wschodnich wybrzeży.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Kanguroszczurowate wyglądem przypominają kangury lub walabie, ale są od nich mniejsze. Najmniejsze osiągają rozmiary szczura, a największe – królika. Podobnie jak kangurowate, kanguroszczury mają silnie rozwinięte tylne kończyny, zwłaszcza stopy, jednak dysproporcja pomiędzy przednimi a tylnymi kończynami nie jest tak wyraźna jak u kangurów. Kanguroszczury przy większej prędkości poruszają się skacząc na tylnych kończynach, jak kangury, a przy małych prędkościach poruszają się na czterech kończynach, podobnie jak to robią króliki. Ogon kanguroszczurów jest częściowo chwytny, często wykorzystywany do podtrzymywania niesionych w łapach przedmiotów, np. materiału do budowy gniazda. Torba lęgowa jest dobrze rozwinięta, otwiera się do przodu. Różnice pomiędzy przedstawicielami obydwu rodzin wyrażają się również w szczegółach uzębienia.

Wzór zębowy I C P M
32-34 = 3 0-1 2 4
1 0 2 4

Kanguroszczurowate występują na terenach porośniętych gęstym podszytem. Wiele gatunków zaliczanych do tej rodziny żywi się wydobywanymi z ziemi owocnikami grzybów. Zjadają też bulwy, nasiona i owady.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Potoroidae została wyodrębniona z kangurowatych w 1978 przez Archera i Bartholamai’a. W kangurowatych klasyfikowana była jako podrodzina Potoroinae. Kanguroszczurowate wraz z kangurowatymi (Macropodidae) tworzą nadrodzinę Macropodoidea[3]. DO rodziny należą następujące rodzaje[4][2][5]:

Kunguroszczur reliktowy (Potorous gilberti)

W powyższym wykazie nie uwzględniono taksonów kopalnych.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Z gatunków żyjących w czasach współczesnych dwa są uważane za prawdopodobnie wymarłe. Kanguroszczur stepowy (Caloprymnus campestris), zwany też pustynnym, nie był obserwowany od 1935. Ostatni osobnik Potorous platyops został znaleziony w 1875. Dwa kolejne gatunki są zagrożone wyginięciem, a tylko dwa można uznać za liczne.

Do głównych zagrożeń należy spowodowane działalnością człowieka i pożarami ograniczanie siedlisk oraz ataki ze strony drapieżników – lisów, dzikich psów i kotów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Potoroidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 14–15. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  3. I. Hume, P. Jarman, M. Renfree & P. Temple-Smith. Macropodidae. „Fauna of Australia”. 1B. 29, s. 1-70, 1989. Walton Richardson (ang.). 
  4. M. Eldridge & G. Frankham: Family Potoroidae (Bettongs and Potoroos). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 600. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.)
  5. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Potoroidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2018-10-10]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Myers, P.: Potoroidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2001. [dostęp 13 kwietnia 2008].
  2. Kangaroo Biology (ang.). Wildlife trade and conservation. [dostęp 13 kwietnia 2008].