Kit pszczeli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy substancji naturalnej wytwarzanej przez pszczoły. Zobacz też: kit – materiał budowlany.
Kit pszczeli uszczelniający ściany ula
Gałki kitu pszczelego
Roztwór kitu pszczelego w sprayu

Kit pszczeli, propolis (z gr. προ „przed“ i πόλις „miasto“) – mieszanina wydzielin pszczół lub os oraz substancji żywicznych obecnych w pąkach i młodych pędach drzew takich jak: topola (topola osika), brzoza, świerk, kasztanowiec i innych drzew oraz roślin zielonych.

Kit jest wytwarzany przez pszczoły lub osy i służy im głównie jako materiał uszczelniający ul oraz do zmniejszania niezbędnych w ulu otworów na zimę. Jest on stosowany do małych szczelin (maksymalnie do 6 milimetrów), a większe szczeliny są przeważnie wypełniane woskiem pszczelim. Jego kolor jest zależny od rodzaju materiału roślinnego, najczęściej ciemnobrązowy, rzadziej jasno brązowy, pomarańczowy, żółty, żółto-zielony lub czerwony. Rzadko występuje również w kolorze zbliżonym do czerni. Propolis w temperaturze powyżej 20 °C jest lepka cieczą, poniżej tej temperatury jet twardy i kruchy[1]. Propolis może również służyć do konserwacji ciał martwych szkodników, które wtargnęły do ula (ryjówki, myszy), a których, ze względu na rozmiary, nie są w stanie usunąć na zewnątrz.

Znaczenie i historia[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie po raz pierwszy propolis był użyty przez starożytnych Persów lub Greków do opatrywania ran lub odkażania ran pooperacyjnych[1]. Kit pszczeli stosowano do dezynfekcji ran w okresie drugiej wojny burskiej w południowej Afryce ok. roku 1900.[kto?] Poza tym propolis jest lub był stosowany jako składnik lakieru do uszczelniania pęknięć na instrumentach smyczkowych[2], jako składnik gum do żucia czy składnik preparatów do konserwacji karoserii samochodowej.

Skład i właściwości[edytuj | edytuj kod]

Skład propolisu nie jest ustalony ponieważ silnie zależy od warunków środowiskowych i dostępnych źródeł roślinnych, Skład propolisu może być również zmienny w ciągu roku oraz w zależności od wielkości roju i jego stanu[3].

W kicie pszczelim znajduje się:

  • około 50% nieprzetworzonej żywicy roślinnej,
  • około 30% sumarycznie przewożona żywica roślinna i mieszanina wydzielin pszczelich (wosku pszczelego),
  • około 10% innych związków węglowodorowych takich jak: inne związki kwasowe, związki estrowe, eterowe i olejków eterycznych,
  • około 5% nieprzetworzonych pyłków kwiatowych,
  • około 5% sumarycznie, woda, białka, enzymy, inne związki biologicznie aktywne (np. hamujące wzrost roztoczy),
  • śladowe ilości soli nieorganicznych i organicznych związków metali.

niemniej skład jest silnie zależny od wielu czynnik i może się dynamicznie zmieniać[4].

Propolis jako jedyny, obok jadu pszczelego, produkt pszczeli wykazuje silne działanie bakteriostatyczne. Ta właściwość znalazła zastosowanie w leczeniu człowieka. Kit pszczeli przyspiesza procesy gojenia i regeneracji tkanek w przypadku lekkich oparzeń, opryszczce, w opryszczce narządów płciowych, paradontozie, owrzodzeniach jamy ustnej i otwartych ran układu pokarmowego, również spowodowanych infekcją Helikobacter Pylori, gardiozą lub lambiozą., rany jamy ustanej spowodowane kandydozą a także wspomagająco u chorych na gruźlice, nowotwór nosa i gardła oraz chorobę wrzodową przewodu pokarmowego. Wstępne badania wykazują pozytywne działanie w zapobieganiu infekcji górnych dróg oddechowych. Działanie przeciw nowotworom gardła i nosa wymaga dalszych badań[5].

Firmy farmaceutyczne produkują obecnie wiele parafarmaceutyków opartych na propolisie. Stosuje się go głównie pod postacią 3% lub 5% maści, tabletek lub roztworu alkoholowego. Preparaty te w niektórych przypadkach mogą powodować objawy nadwrażliwości lub odczyny alergiczne.

Po roku przechowywania kit pszczeli traci częściowo swoją aktywność biologiczną, po dwóch latach nie wykazuje jej prawie wcale.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Michael Simone-Finstrom, Marla Spivak, Propolis and bee health: the natural history and significance of resin use by honey bees, „Apidologie”, 41 (3), 2010, s. 295–311, DOI10.1051/apido/2010016, ISSN 1297-9678 [dostęp 2019-01-16] (ang.).
  2. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Thilo Gambichler, Stefanie Boms, Marcus Freitag, Contact dermatitis and other skin conditions in instrumental musicians, „BMC dermatology”, 4, 2004, s. 3, DOI10.1186/1471-5945-4-3, ISSN 1471-5945, PMID15090069, PMCIDPMC416484 [dostęp 2019-01-16].
  3. Joselena M. Ferreira i inni, New propolis type from north-east Brazil: chemical composition, antioxidant activity and botanical origin, „Journal of the Science of Food and Agriculture”, 97 (11), 2017, s. 3552–3558, DOI10.1002/jsfa.8210, ISSN 1097-0010 [dostęp 2019-01-16] (ang.).
  4. Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Viviane Cristina Toreti i inni, Recent progress of propolis for its biological and chemical compositions and its botanical origin, „Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine: eCAM”, 2013, 2013, s. 697390, DOI10.1155/2013/697390, ISSN 1741-427X, PMID23737843, PMCIDPMC3657397 [dostęp 2019-01-16].
  5. Propolis: MedlinePlus Supplements, medlineplus.gov [dostęp 2019-01-16] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia pszczelarska, Warszawa 1989.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]