Klejówka różowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Klejówka różowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina klejówkowate
Rodzaj klejówka
Gatunek klejówka różowa
Nazwa systematyczna
Gomphidius roseus (Fr.) Fr.
Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 319 (1838)
Ilustracja
Młody owocnik
Klejówka różowa i maślak sitarz, w pobliżu którego zawsze występuje

Klejówka różowa (Gomphidius roseus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny klejówkowatych (Gomphidiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gomphidius, Gomphidiaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowany został w 1821 r. przez Eliasa Magnusa Friesa jako Agaricus glutinosus, ten sam autor w 1838 r. przeniósł go do rodzaju Gomphidius[1]. Synonimy nazwy naukowej[2]:

  • Agaricus glutinosus ß roseus Fr. 1821
  • Gomphus glutinosus var. roseus (Fr.) P. Kumm. 1871
  • Leucogomphidius roseus (Fr.) Kotl. & Pouzar 1972

Nazwę polską nadała Alina Skirgiełło w 1960[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O średnicy 3–6 cm, u młodych okazów półkulisty, później poduchowaty, u starszych płaski i wgłębiony na środku. Brzegi kapelusza długo podwinięte.. W czasie suchej pogody jest suchy w czasie wilgotnej śliski. Koloru różowego poprzez siworóżowy do żywoczerwonego[4].

Blaszki

U młodych okazów są zakryte śluzowatą osłoną. Są rzadkie i grube o prostych ostrzach, zbiegające na trzon, Początkowo są białe, później od zarodników zmieniają kolor na czarnosiwy[4].

Trzon

Wysokość 2–5 cm, grubość do 3 cm. Jest walcowaty i pełny, posiada dość szybko zanikający i niezbyt wyraźny pierścień. Powyżej pierścienia jest biały, w dolnej części żółty, cały jest śliski[4].

Miąższ

W kapeluszu białawy, w trzonie żółtawy. Smak i zapach niewyraźny[4].

Wysyp zarodników

Ciemnobrązowy lub czarny. Zarodniki 15-20 x 4-5,5 µm, brązowooliwkowe, wrzecionowate, gładkie, zawierające kilka kropel olejowych[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej[6], Europie i Azji. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, w Azji podano jego występowanie tylko w Korei i Japonii[7]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[8]. Znajduje się na czerwonych listach gatunków zagrożonych także w Belgii, Czechach, Niemczech, Holandii i Słowacji[3].

W Polsce występuje głównie w górach, na nizinach dużo rzadziej[4]. Rośnie w lasach iglastych, wyłącznie pod sosną zwyczajną i kosodrzewiną, zawsze razem z maślakiem sitarzem, nawet jeśli nie widać jego owocników, związana jest z jego grzybnią. Owocniki wytwarza od lipca do października[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[3], Grzyb jadalny[5], przed przygotowaniem należy zdjąć skórkę z kapelusza i usunąć śluz. Ze względu na rzadkość występowania, klejówka różowa warta jest jednak oszczędzania[9].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Gatunek tak charakterystyczny, że jest łatwy do odróżnienia od innych gatunków[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c Atlas Grzybów, atlas.grzybiarze.eu [dostęp 2018-11-08].
  6. Roger Phillips (2006). Mushrooms. Pan MacMillan. pp. 270–71. ​ISBN 0-330-44237-6
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  9. Joanna, grzybland – Klejówka różowa, www.grzybland.pl [dostęp 2018-11-08].