Klepsydra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy zegara. Zobacz też: nekrolog.
Klepsydra

Klepsydra (gr. κλεψύδρα od κλέπτω, κλέπτειν 'kraść, uchodzić ukradkiem, wymykać się' i ὕδωρ 'woda') - zegar wodny, w późniejszych czasach także piaskowy, składający się z dwóch, zazwyczaj szklanych baniek, z czego jedna znajduje się dokładnie nad drugą, połączonych rurką przepuszczającą określoną ilość wody lub piasku w określonym czasie. Konstrukcja znana była już na 1500 lat p.n.e[1]. Znane są klepsydry odmierzające od kilkudziesięciu sekund do doby.

Dokładność wskazań klepsydry jest mała, gdyż prędkość wypływu wody zależy od wysokości jej słupa ponad otworem (zob. prawo Torricellego)[2]. Dokładność tę zwiększono dzięki zastosowaniu nierównomiernej podziałki[3].

W 1852 r. angielski mistrz szachowy Howard Staunton zaproponował używanie klepsydr do mierzenia czasu podczas rozgrywania partii. Do tego celu klepsydra została oficjalnie wykorzystana po raz pierwszy w 1861 r. w meczu pomiędzy Adolfem Anderssenem a Ignácem von Kolischem, a w kolejnych latach stosowana była coraz powszechniej aż do turnieju w Londynie w 1883 r., kiedy to została zastąpiona zegarem szachowym[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Łowicki, Młody Technik: Liczydło czasu
  2. Wypływ cieczy przez otwór
  3. Ludwik Zajdler, Dzieje zegara, rozdział 8 Zegary wodne.
  4. * W.Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", tom I, Warszawa 1986, str. 433


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]