Kościół św. Jana Chrzciciela w Siewierzu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Jana Chrzciciela
w Siewierzu
Distinctive emblem for cultural property.svg 776/67 z 17.06.1967 r.[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Siewierz
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kościół św. Jana Chrzcicielaw Siewierzu
Kościół św. Jana Chrzciciela
w Siewierzu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Jana Chrzcicielaw Siewierzu
Kościół św. Jana Chrzciciela
w Siewierzu
Ziemia50°27′21,69″N 19°13′51,19″E/50,456025 19,230886
Widok z przodu
Absyda

Kościół św. Jana Chrzcicielarzymskokatolicka świątynia znajdująca się w Siewierzu, jeden z najstarszych kościołów w Polsce. Do XV w. kościół parafialny, później filialny, obecnie pełni funkcję kaplicy cmentarnej[2].

Historia[edytuj]

Zbudowany prawdopodobnie w 1144 r.[3] lub 1164 r. Wzniesiony z fundacji Piotra Dunina Własta – fundatora 70 kościołów. Pierwotnie gród siewierski był zlokalizowany wokół kościoła, jednak najprawdopodobniej po najazdach mongolskich został przeniesiony w miejsce dzisiejszego terenu zamku.

Wykonany jest z kamienia ciosanego, w stylu romańskim, ze sklepieniem burgundzkim, co potwierdza jego powstanie najpóźniej w XII w. Należy do najstarszych świątyń w Polsce gdzie obok rotundy św. Mikołaja na Górze Zamkowej w Cieszynie jest jednym z najstarszych zabytków architektury polskiej. W kościele tym odbył się 6 lipca 1233 r. synod biskupów polskich.

Budowla mierzy 6 x 9 metrów. W nieznanym czasie budowla uległa pożarowi, co doprowadziło do zapadnięcia się sklepienia i nadwyrężenia ścian. W takim stanie stał do 1639 r., kiedy to nieznany fundator ściągnął dach żelazem i wsparł przyporami rozchylone mury, pokrył je dachem, ale zamiast sklepienia dał płaski sufit oraz dobudował kruchtę. Kościół od podłogi do szczytu dachu ma 13 metrów i 20 centymetrów. Posiada on wąskie, podobne do strzelnic okna o szerokości 15 cm a wysokości 145 cm w świetle. Te wymiary okien oraz jedne, małe drzwi przemawiają za obronnym charakterem budowli, gdzie ludność drewnianego grodu mogła się schronić podczas najazdu.

Czasy współczesne[edytuj]

W latach 50. XX w. kościółek przebudowano, przywracając go do pierwotnego stanu – usunięto przypory, pokryto dach gontem, przywrócono należyty sufit. W 1993 r. przeprowadzono remont dachu, kładąc nowe poszycie z podwójnych gontów.

Kościół posiada półkolistą apsydę, w niej fragmenty dwuwarstwowej polichromii romańskiej z XII w., ze słabo czytelnymi scenami figuralnymi (Maiestas Domini, święci). Zygmunt Świechowski określa postacie jako orantów. Ślady malowideł również na zewnętrznej północnej ścianie. Przy zachodniej ścianie widoczne pozostałości empory. Do wnętrza świątyni prowadzi uskokowy portal, zamknięty półkoliście, z prostokątnym otworem wejściowym.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 30 września 2017; 2 miesiące temu.
  2. Cmentarz grzebalny został tu przeniesiony z kościoła parafialnego w XIX w. na skutek rozporządzeń higienicznych.
  3. Jan Długosz podaje właśnie tę datę

Bibliografia[edytuj]

  • Korusiewicz Stanisław,Dzieje Księstwa Siewierskiego i Siewierza do roku 1900, Piekary Śląskie, 1990
  • Benedyktyni tynieccy w średniowieczu, Materiały z Sesji Naukowej Wawel – Tyniec, 13-15.10.1994 ; Roman Stelmach : Dokument z 6 lipca 1233 roku kończący spór między benedyktynami a premonstratensami wrocławskimi
  • Zespół pod przewodnictwem Zastępcy Burmistrza Miasta i Gminy Iwony Kubik: PLAN ROZWOJU LOKALNEGO Miasta i Gminy Siewierz. Urząd miasta i gminy Siewierz. [dostęp 11 kwietnia 2009].
  • Literatura do polichromii romańskiej, czyli rozdz. Czasy współczesne: Zygmunt Świechowski: Architektura romańska w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2000, s. 220-221. ISBN 8371811640..
  • Sztuka Polska przedromańska i romańska do schyłku XIII wieku, PWN, Warszawa s.755 il.206

Dutkiewicz J., Romańskie malowidła ścienne w Polsce [w:] Biuletyn Hist. Sztuki 28 (1966)