Kopalnia Segiet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy zlikwidowanej kopalni rud cynku. Zobacz też: inne znaczenia słowa Segiet.
Kopalnia Segiet
Ilustracja
Wieża wiertnicza kopalni Segiet
Państwo  Polska
Siedziba Tarnowskie Góry
Data założenia 13 listopada 1844 (nadanie pola górniczego)
Data likwidacji 28 maja 1927
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Kopalnia Segiet
Kopalnia Segiet
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Kopalnia Segiet
Kopalnia Segiet
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kopalnia Segiet
Kopalnia Segiet
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kopalnia Segiet
Kopalnia Segiet
Ziemia50°24′17,4″N 18°49′56,1″E/50,404833 18,832250
Granice pola kopalni Segiet; złączone fragmenty dwóch niemieckich map geologicznych z 1911 roku
Pogórniczy krajobraz terenu

Kopalnia Segiet[1] (Seget[2], niem. Segeth[3][4][5]) – zlikwidowana kopalnia rudy cynku[6][7] położona w Lesie Segieckim na zboczu Srebrnej Góry, na południowy wschód od Nowych Rept[1] w pobliżu dawnej Kolonii Segiet[5] (niem. Kolonie Segeth[8]), obecnie częściowo na terenie dzielnic Tarnowskich GórBobrownik Śląskich-Piekar Rudnych i Rept Śląskich – oraz dzielnicy BytomiaSuchej Góry.

Działała co najmniej od lat 30. XIX wieku[9] do 28 maja 1927[10].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na Srebrnej Górze wydobycie rud srebra i ołowiu było prowadzone już od czasów średniowiecza. Najstarsza wzmianka pochodzi z 1247. W XVI wieku był to najbardziej wydajny region działalności górniczej w rejonie Tarnowskich Gór. Do dziś widoczne są liczne pozostałości po wyrobiskach takie jak leje, hałdy, czy zapadliska[11][12][13].

Do budowy urządzeń kopalnianych używano drewna z buczyny porastającej Srebrną Górę, co spowodowało jej przetrzebienie. Obecny drzewostan liczy około 150 lat, zaś najstarsze buki wg badań dendrochronologicznych – około 350 lat, co potwierdzałoby miejscową legendę o zasadzeniu ich podczas potopu szwedzkiego[11][12].

Nadanie pola górniczego o powierzchni 24602 m² miało miejsce przed 1841[14]. Jedna z pierwszych wzmianek o będącej własnością hrabiów Henckel von Donnersmarck kopalni Segiet pochodzi z 1830 roku[15]. Według innego źródła, nadanie pola górniczego miało miejsce 13 listopada 1844 roku[4]. Pozyskiwanym surowcem był biały galmanhemimorfit mioceński[16][1], natrafiono także na galman czerwony. W polu zachodnim na głębokości od 10 do 30 metrów występowała ruda żelaza, natomiast w polu wschodnim – dolomit zawierający galenę, który był eksploatowany przez kopalnię Fryderyk (zob. Zabytkowa Kopalnia Srebra)[4]. W latach 1923–1927 kopalnia należała do firmy The Henckel von Donnersmarck-Beuthen Estates Limited[4][5][17], której prezesem był w tym czasie Edgar Henckel-Gaschin von Donnersmarck[10][2][3]. Wcześniej była własnością hrabiego Lazy’ego Arthura Edgara Henckel von Donnersmarcka[18]. W 1923 kopalnia zatrudniała 50 osób, a wydobycie wynosiło 650 ton rudy cynkowej rocznie[3]. Natomiast w samym grudniu 1926 wydobycie wyniosło 654 tony rudy[19], przy 133 pracownikach[20][1]; około 1928 roku pole górnicze wynosiło 707 065 m²[4]. Kopalnia prowadziła wydobycie jednym szybem o głębokości 33 m[1], eksploatowała bocznicę konnej kolei wąskotorowej (tzw. rosbanki) odgałęziającą się od szlaku Bytom Karb WąskotorowyMiasteczko Śląskie Huta Górnośląskich Kolei Wąskotorowych[21]. W wyniku spadku cen cynku na giełdzie londyńskiej, wstrzymano wydobycie w grudniu 1924 roku[5]. Zakład został unieruchomiony 28 maja 1927 wskutek wyczerpania złóż rudy cynkowej[10].

Poza rudą cynku prowadzono także wydobycie rud żelaza na terenie Segietu[22][1], które trwało (z przerwami) od lat 60. XIX wieku[23] do 1951 roku[15].

W 1953 obszar leśny został objęty ochroną poprzez utworzenie na jego terenie rezerwatu przyrody o nazwie „Segiet”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Nowak 1927 ↓.
  2. a b Przegląd Górniczo-Hutniczy 1923 ↓.
  3. a b c Przemysł i Handel 1923 ↓.
  4. a b c d e Brück 1928 ↓.
  5. a b c d Ciszewski 1938 ↓.
  6. Oziębłowski 1927 ↓, s. 671.
  7. Dębicki 1927 ↓.
  8. Stahl und Eisen 1921 ↓.
  9. Westphal 1913 ↓, s. 304.
  10. a b c Statystyka... 1928 ↓, s. 44.
  11. a b Tom: Segiet. Rezerwat nad sztolniami (pol.). W: Montes Tarnovicensis nr 8 [on-line]. Oficyna „Monos”, 2001-12-20. [dostęp 2016-09-28].
  12. a b Informacja zaczerpnięta z tablicy informacyjnej przy wejściu na teren rezerwatu przyrody „Segiet”.
  13. Żurek 2003 ↓, s. 69.
  14. Kwaśny 1983 ↓.
  15. a b Żurek 2003 ↓, s. 70.
  16. Posiedzenia... 1922 ↓.
  17. Oziębłowski 1927 ↓, s. 674.
  18. Westphal 1913 ↓, s. 60.
  19. Polska Zachodnia 1927 ↓.
  20. Goniec Śląski 1927 ↓.
  21. Żurek 2003 ↓, s. 160–161.
  22. Szreter 1973 ↓, s. 459.
  23. Żurek 2003 ↓, s. 135.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]