Kozacy piszą list do sułtana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kozacy piszą list do sułtana
Grafika bez ustawionego tekstu alternatywnego: Kozacy piszą list do sułtana
Autor Ilja Riepin
Rok wykonania 1880–1891
Technika wykonania Olej na płótnie
Rozmiar 203 × 358 cm
Muzeum Państwowe Muzeum Rosyjskie
Miejscowość Rosja Petersburg
Druga wersja obrazu, nieukończona, z 1893. Przechowywana w muzeum w Charkowie

Kozacy piszą list do sułtana (lub Zaporożcy piszący list do sułtana) – obraz olejny rosyjskiego malarza Ilji Riepina. Płótno artysta zaczął malować w 1880, a skończył w 1891. Istnieje także druga, niedokończona wersja obrazu z 1893.

Treść obrazu[edytuj]

Według legendy list został napisany w 1676 przez atamana koszowego Iwana Sirko wraz z „całą Siczą Zaporoską” w odpowiedzi na ultimatum sułtana osmańskiego Mehmeda IV.

Oryginał pisma nie zachował się do naszych czasów, jednak w latach 70. XIX wieku została odnaleziona kopia pisma sporządzona w XVIII wieku. Kopia została odnaleziona przez etnografa-hobbystę z Dniepru (wtedy Jekaterynosław), który przekazał ją znanemu historykowi Dymitrowi Jawornickiemu (ukr. Дмитро Яворницький). Ten z kolei odczytał kiedyś pismo dla rozweselenia swoich gości, wśród których był Ilja Riepin. Artysta malarz zainteresował się całą historią i w 1880 rozpoczął prace nad obrazem.

Historia powstawania[edytuj]

Od roku 1880 Riepin zajął się tworzeniem dokładnych szkiców oraz dobieraniem modeli. Wśród modeli, którzy pozowali artyście do obrazu było wiele znanych w tamtych czasach osób. I tak na przykład do postaci pisarza pozował Dymitr Jawornicki (ten sam, który wcześniej przeczytał artyście pismo Kozaków), a atamanem koszowym Iwanem Sirko został generał-gubernator Kijowa M.I. Dragomirow (ros. М. И. Драгомиров). Przy postaci śmiejącego się kozaka w białej papasze asystował dziennikarz i pisarz Władimir Giliarowski (ros. Владимир Гиляровский). Pierwszy gotowy szkic został ukończony w 1887, i Riepin podarował go Jawornickiemu, który później go sprzedał. Dziś znajduje się w Galerii Tretiakowskiej w Moskwie.

Najważniejszy wariant obrazu został namalowany w 1891. Po pierwszym wystawieniu na widok publiczny autor był krytykowany za to, że obraz nie jest zgodny z prawdą historyczną. Niemniej, po wielu sukcesach na wystawach w Rosji i za granicą (Chicago, Budapeszt, Monachium, Sztokholm) obraz został kupiony w 1892, za 35 tysięcy rubli, przez cara Aleksandra III. Następnie pozostawał on w zbiorach rodziny carskiej do roku 1917, a po rewolucji październikowej znalazł się w zbiorach Muzeum Rosyjskiego w Piotrogrodzie (obecnie Petersburg).

Jeszcze przed ukończeniem najbardziej znanego wariantu, w 1889, Riepin rozpoczął pracę nad drugą wersją, której nigdy nie zakończył. Drugie płótno ustępuje rozmiarami pierwszemu i było eksperymentem artysty. Nowa wersję Zaporożców autor starał się namalować, zwracając większą uwagę na fakty historyczne. Otrzymany efekt nie był jednak dla artysty zadowalający i obraz pozostał niedokończony. Jest to tzw. wersja z 1893, przechowywana w muzeum w Charkowie.

Bibliografia[edytuj]

  • Dymitr Jawornicki: Historia Kozaków Zaporoskich, cz. 2, pp. 517-518, Sankt Petersburg, 1895.
  • Myron B. Kuropas: The Saga of Ukraine: An Outline History, MUN Enterprises, 1961.
  • Piękne obrazy, zbiór. Artyści RFSRR (ros. Замечательные полотна. Сборник Художник РСФСР), 1962.

Linki zewnętrzne[edytuj]