Kwarcyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kwarcyt osadowy, górny kambr, kopalnia Wiśniówka Duża, woj. świętokrzyskie
Kwarcyt

Kwarcyt - zwięzła skała, której dominującym składnikiem ziarnistym jest kwarc frakcji piaskowej, a spoiwem rekrystalizowana krzemionka[1][2]. Cechami charakterystycznymi kwarcytów są bardzo duża twardość, spoistość i to, że ziarna kwarcu nie są dostrzegalne makroskopowo (gołym okiem)[3][4]. Kwarcyty mogą być osadowe (ortokwarcyty) lub metamorficzne (metakwarcyty)[5].

Kwarcyty o genezie metamorficznej powstają na drodze metamorfizmu piaskowców kwarcowych (zbudowanych niemal wyłączne z ziaren kwarcu). Kwarcyty powstają już przy słabym metamorfizmie i przy silniejszym metamorfizmie (w mezozonie i katazonie) nie przechodzą w inny rodzaj skały[6]. W Polsce metakwarcyty występują głównie w masywach metamorficznych Sudetów[7].

Kwarcyty o genezie osadowej (ortokwarcyty) powstają na drodze silnej rekrystalizacji pierwotnego spoiwa krzemionkowego piasków lub piaskowców kwarcowych w trakcie diagenezy[8][9]. Gdy rekrystalizacja spoiwa zaszła tylko częściowo, takie mniej twarde skały nazywa się piaskowcem kwarcytowym[10]. Do kwarcytów osadowych należą górnokambryjskie kwarcyty Gór Świętokrzyskich (formacja piaskowców z Wiśniówki), tworzące główne partie Łysogór[11] i tamtejsze gołoborza.

Złoża kwarcytu w Polsce

Kwarcyty bywają jasnoszare, szaroniebieskie, brązowe lub żółtoczerwone [potrzebny przypis].

Kwarcyty są niesłychanie odporne na obróbkę mechaniczną. Na tym polu mają one przewagę nad tak twardą skałą jak np. granit [potrzebny przypis].

Mają zastosowanie w przemyśle materiałów ogniotrwałych oraz jako tłuczeń w budownictwie drogowym[12].

Przypisy

  1. Niemczynow, Burchart s. 109
  2. Roniewicz s. 91, 92
  3. Niemczynow, Burchart s. 109
  4. Roniewicz s. 91, 92
  5. Roniewicz s. 91, 92, 124, 125
  6. Roniewicz s. 124-125
  7. Roniewicz s. 125
  8. Niemczynow, Burchart s. 109
  9. Roniewicz s. 91, 92
  10. Roniewicz s. 92
  11. Roniewicz s. 92
  12. Niemczynow, Burchart s. 109

Bibliografia[edytuj]

  • Roniewicz P., 1986: Skały okruchowe. W: Jaroszewski W. (red.): Przewodnik do ćwiczeń z geologii dynamicznej. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa. ISBN 83-220-0180-0
  • Niemczynow G., Burchart J., 1966: Mały słownik geologiczny. Warszawa: Wiedza Powszechna.