Kwarcyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kwarcyt osadowy, górny kambr, kopalnia Wiśniówka Duża, woj. świętokrzyskie
Kwarcyt

Kwarcyt - zwięzła skała, której dominującym składnikiem ziarnistym jest kwarc frakcji piaskowej, a spoiwem rekrystalizowana krzemionka[1][2]. Cechami charakterystycznymi kwarcytów są bardzo duża twardość, spoistość i to, że ziarna kwarcu nie są dostrzegalne makroskopowo (gołym okiem)[1][2]. Kwarcyty mogą być osadowe (ortokwarcyty) lub metamorficzne (metakwarcyty)[3].

Kwarcyty o genezie metamorficznej powstają na drodze metamorfizmu piaskowców kwarcowych (zbudowanych niemal wyłączne z ziaren kwarcu). Kwarcyty powstają już przy słabym metamorfizmie i przy silniejszym metamorfizmie (w mezozonie i katazonie) nie przechodzą w inny rodzaj skały[4]. W Polsce metakwarcyty występują głównie w masywach metamorficznych Sudetów[5].

Kwarcyty o genezie osadowej (ortokwarcyty) powstają na drodze silnej rekrystalizacji pierwotnego spoiwa krzemionkowego piasków lub piaskowców kwarcowych w trakcie diagenezy[1][2]. Gdy rekrystalizacja spoiwa zaszła tylko częściowo, takie mniej twarde skały nazywa się piaskowcem kwarcytowym[6]. Do kwarcytów osadowych należą górnokambryjskie kwarcyty Gór Świętokrzyskich (formacja piaskowców z Wiśniówki), tworzące główne partie Łysogór[6] i tamtejsze gołoborza.

Złoża kwarcytu w Polsce

Kwarcyty bywają jasnoszare, szaroniebieskie, brązowe lub żółtoczerwone [potrzebny przypis].

Kwarcyty są niesłychanie odporne na obróbkę mechaniczną. Na tym polu mają one przewagę nad tak twardą skałą jak np. granit [potrzebny przypis].

Mają zastosowanie w przemyśle materiałów ogniotrwałych oraz jako tłuczeń w budownictwie drogowym[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Niemczynow, Burchart s. 109
  2. a b c Roniewicz s. 91, 92
  3. Roniewicz s. 91, 92, 124, 125
  4. Roniewicz s. 124-125
  5. Roniewicz s. 125
  6. a b Roniewicz s. 92

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roniewicz P., 1986: Skały okruchowe. W: Jaroszewski W. (red.): Przewodnik do ćwiczeń z geologii dynamicznej. Wydawnictwa Geologiczne. Warszawa. ​ISBN 83-220-0180-0
  • Niemczynow G., Burchart J., 1966: Mały słownik geologiczny. Warszawa: Wiedza Powszechna.