Lektorium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy części kościoła. Zobacz też: czytelnia.
Lektorium (czerwone) na rzucie kościoła
Lektorium w kościele w Rhenen

Lektorium – murowana[a] lub drewniana przegroda oddzielająca w kościołach katedralnych i klasztornych przestrzeń przeznaczoną dla księży lub zakonników (prezbiterium) od części, w której mogły przebywać osoby świeckie (nawy głównej).

Lektorium stanowiło dalszą formę rozwojową wczesnochrześcijańskiej przegrody chórowej[b] i najczęściej miało formę ażurowej ścianki z drzwiami pośrodku[1], na której znajdowało się miejsce do czytania ewangelii, wygłaszania kazań, oznajmiania zarządzeń[2] oraz ukazywania wiernym relikwii[3].

Lektoria zaczęły pojawiać się w późnym romanizmie, w gotyku ich stawianie stało się regułą. Pod względem pastoralnym rozwiązanie to nie było korzystne, gdyż l. dzieliło społeczność Kościoła, służyło utrwalaniu podziału na duchowieństwo i wiernych, było wyrazem liturgii duchowieństwa (Klerliturgie)[3]. Pojawienie się reformacji spowodowało uznawanie lektorium za przeszkodę[4]. W czasach nowożytnych, zgodnie z zaleceniami soboru trydenckiego[5], zostały w większości rozebrane, a ich funkcję jako miejsca wygłaszania kazania przejęła ambona.

Zabytki tego typu zachowały się m.in. w katedrach w Albi, Naumburg (Saale) i Magdeburgu, kościołach Saint-Étienne-du-Mont w Paryżu, św. Elżbiety w Marburgu, św. Pantaleona w Kolonii, w Exeter[6] oraz w katedrze w Bristolu[5]. Do II wojny światowej lektorium posiadała kolegiata w Kołobrzegu. Nieistniejące dzisiaj gotyckie lektorium znajdowało się też w kościele św. Jana Chrzciciela w Zawichoście. Obecnie jedyne w Polsce zachowane oryginalne lektorium znajduje się w kościele Świętej Trójcy w Gdańsku.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Jeśli murowana przegroda wypełnia cały otwór tęczowy, zwana jest ścianą tęczową.
  2. Chodzi o chór kapłański.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stefan Kozakiewicz (red.): Słownik terminologiczny sztuk pięknych, 2002, s. 229.
  2. Klemens Krajewski: Mała encyklopedia architektury i wnętrz, 1974, s. 292.
  3. a b Bogusław Nadolski: Leksykon liturgii. Poznań: Wydawnictwo Pallottinum, 2006, s. 731. ISBN 83-7014-531-0.
  4. Bogusław Nadolski: Ambona – stół słowa Bożego. opoka.org.pl. [dostęp 2017-11-24].
  5. a b Sztuka świata. Słownik terminów. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 18. ISBN 978-83-213-4727-1.
  6. Witold Szolginia: Architektura i budownictwo, 1982, s. 200.