Lektorium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Ten artykuł dotyczy części kościoła. Zobacz też: czytelnia.
Plan kościoła, lektorium oznaczono kolorem
Lektorium w kościele w Rhenen
Gdańsk - Kościół franciszkanów pw. św. Trójcy

Lektorium – murowana lub drewniana przegroda oddzielająca w kościołach katedralnych i klasztornych przestrzeń przeznaczoną dla księży lub zakonników (prezbiterium) od części, w której mogli przebywać świeccy (nawy głównej).

Lektorium stanowiło dalszą formę rozwojową wczesnochrześcijańskiej przegrody chórowej i najczęściej miało formę ażurowej ścianki z drzwiami pośrodku[1], na której znajdowało się miejsce do czytania ewangelii, wygłaszania kazań, oznajmiania zarządzeń[2] oraz ukazywania wiernym relikwii[3].
Lektoria zaczęły pojawiać się w późnym romanizmie, w gotyku ich stawianie stało się regułą. Pod względem pastoralnym rozwiązanie to nie było korzystne, gdyż l. dzieliło społeczność Kościoła, służyło utrwalaniu podziału na duchowieństwo i wiernych, było wyrazem liturgii duchowieństwa (Klerliturgie)[3]. Pojawienie się reformacji spowodowało uznawanie lektorium za przeszkodę[4]. W czasach nowożytnych, zgodnie z zaleceniami soboru trydenckiego[5] zostały w większości rozebrane, a ich funkcję jako miejsca wygłaszania kazania przejęła ambona.

Zabytki tego typu zachowały się m.in. w katedrach w Albi, Naumburg (Saale) i Magdeburgu, kościołach Saint-Étienne-du-Mont w Paryżu, św. Elżbiety w Marburgu, św. Pantaleona w Kolonii, w Exeter[6] oraz w katedrze w Bristolu[5]. Do II wojny światowej lektorium posiadała kolegiata w Kołobrzegu. Nieistniejące dzisiaj gotyckie lektorium znajdowało się też w kościele św. Jana Chrzciciela w Zawichoście. Obecnie jedyne w Polsce zachowane oryginalne lektorium znajduje się w kościele Świętej Trójcy w Gdańsku.

Przypisy

  1. Kozakiewicz Stefan: Słownik terminologiczny Sztuk Pięknych, 2002, s. 229.
  2. Krajewski Klemens: Mała encyklopedia architektury i wnętrz, 1974, s. 292.
  3. a b B. Nadolski, Leksykon liturgii, s. 731
  4. http://www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TA/TAL/ambona_04.html
  5. a b Sztuka świata t. 18, s. 18
  6. Szolginia Witold: Architektura i budownictwo, 1982, s. 200.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Sztuka świata. Słownik terminów tom 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013. ISBN 978-83-213-4727-1.
  • Bogusław Nadolski: Leksykon liturgii. Poznań: Wydawnictwo Pallottinum, 2006. ISBN 83-7014-531-0.