Ludwik Rajchman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ludwik Rajchman
Ilustracja
Ludwik Rajchman (pocz. XX wieku)
Data i miejsce urodzenia 1 listopada 1881
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 1965
Chenu, Francja
Zawód, zajęcie bakteriolog
działacz społeczny
Założyciel i prezes UNICEF
Narodowość Polska
Tytuł naukowy Profesor akademicki
Alma Mater Kazański Uniwersytet Państwowy
Dzieci Jan Rajchman (informatyk w USA)
Krewni i powinowaci Michał Ludwik Baliński (wnuk, matematyk)

Ludwik Rajchman (ur. 1 listopada 1881 w Warszawie, zm. 1965 w Chenu) – polski bakteriolog i działacz społeczny żydowskiego pochodzenia, jeden z założycieli UNICEF, wolnomularz[1][niewiarygodne źródło?].

Wczesne życie i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Ukończył III Gimnazjum w Warszawie. Działał w Polskiej Partii Socjalistycznej. Po masakrze robotników folwarcznych w Łaniętach w marcu 1905 roku, wydał odezwę wzywającą do strajków rolnych. Współautorami odezwy, sygnowanej przez Ludowe Koło Oświaty, byli m.in. Konstanty Krzeczkowski, Stefan Wolff i Stefan Julian Brzeziński (współzałożyciel Polskiego Związku Ludowego)[2][3]. Rajchman przemycił odezwę z Krakowa do Królestwa Polskiego. Po rozłamie w PPS na IX zjeździe w Wiedniu w 1906 roku, przyłączył się do PPS-Lewicy. Za działalność w czasie rewolucji 1905 roku został aresztowany. Po czterech miesiącach pobytu w więzieniu został uwolniony dzięki pomocy finansowej teściów. Musiał opuścić Królestwo Polskie przez co wyjechał do Kazania, aby to tam nostryfikować dyplom lekarski[4]. Następnie pojechał do Francji, by w latach 1907–1909 studiować w Instytucie Pasteura w Paryżu[2]. W 1919 zorganizował Państwowy Centralny Zakład Epidemiologiczny w Warszawie (przemianowany później na Państwowy Zakład Higieny[5]), którego był pierwszym dyrektorem[2].

Emigracja i działania za granicą[edytuj | edytuj kod]

W latach 1920–1921 był współorganizatorem Komisji Epidemiologicznej Ligi Narodów. W 1929 i 1930–1931 przebywał w Chinach jako doradca medyczny Czang Kaj-szeka i Song Ziwena, w latach 1931–1939 ekspert Narodowej Rady Ekonomicznej do Spraw Odbudowy Chin, 1940–1943 doradca Song Ziwena, jako specjalny przedstawiciel Chin w USA.

Dziedzictwo[edytuj | edytuj kod]

Był pomysłodawcą i współzałożycielem UNICEF – Funduszu Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci[6]. Dzięki jego inicjatywie w latach 1948–1951, w 22 krajach na całym świecie wykonano około 30 milionów badań lekarskich i dostarczono 17 milionów szczepionek przeciwko gruźlicy[potrzebny przypis].

Od marca 2018 roku funkcjonuje Fundacja na rzecz Polskiej Młodzieży im. Ludwika Rajchmana, której celem jest pomoc młodzieży w osiąganiu sukcesów na rynku pracy oraz w rekrutacji na uniwersytety, poprzez zniesienie barier finansowych i pomoc merytoryczną[7][8].

Był ojcem informatyka Jana Rajchmana i dziadkiem matematyka Michała Ludwika Balińskiego, oraz pradziadkiem pisarki Marty Balińskiej, która wydała jego dobrze przyjętą biografię[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. SĘP, Forpoczty masonerii w Polsce, „Myśl Narodowa” 1933 nr 30, s. 345.
  2. a b c Ludwik Witold Rajchman. www.ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2015-07-20].
  3. Rewolucja 1905 „Strajki rolne – to słuszna broń”. rewolucja1905.pl. [dostęp 2015-07-20].
  4. Marta Aleksandra Balińska: Ludwik Rajchman. Życie w służbie ludzkości. Warszawa: Studio Emka, 2012, s. 60. ISBN 978-83-62304-43-1.
  5. Historia | Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny, web.archive.org, 14 lipca 2018 [dostęp 2019-04-21] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-14].
  6. Polski naukowiec współzałożycielem UNICEF / Aktualności / O nas / UNICEF Polska – pomagamy dzieciom, www.unicef.pl [dostęp 2019-06-17].
  7. Krajowy Rejestr Sądowy.
  8. Ludwik Rajchman Foundation » Patron, rajchman.org [dostęp 2019-04-21] (ang.).
  9. Mikołaj Gliński, Biografia Ludwika Rajchmana po latach po polsku, Culture.pl [dostęp 2019-06-17] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marta A. Balińska, Ludwik Rajchman, lider międzynarodowej ochrony zdrowia, „Medycyna Pracy”, XLIV, 1993, 4.
  • Marta A. Balinska, For the good of humanity: Ludwik Rajchman, medical statesman, Central European University Press, Budapeszt 1998, ​ISBN 963-9116-17-3
  • Jakub Polit, Chiny, Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004, ISBN 83-88542-68-0, OCLC 749405256.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]