Lycoperdon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Purchawka
Ilustracja
Purchawka chropowata (Lycoperdon perlatum)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj purchawka
Nazwa systematyczna
Lycoperdon Pers.
Ann. Bot. (Usteri) 1: 4 (1794)
Typ nomenklatoryczny
Lycoperdon perlatum Pers. (1796)

Lycoperdon Pers. (purchawka) – rodzaj grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1]. W Europie występuje 14 gatunków.

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Polska nazwa pochodzi od dźwięku wydawanego po nadepnięciu dojrzałego owocnika. Nazwa łacińska pochodzi od greckiego λύκος, tj. wilk oraz πέρδομαιwypuszczam gazy jelitowe (por. prasłowiańskie *pьrdjǫ, *pьrděti).

Nazwę polską podał Józef Jundziłł w 1830 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym rodzaj ten opisywany był też jako prochówka[2]. Synonimy naukowe: Bovistella Morgan, Calvatiella C.H. Chow, Capillaria Velen., Cerophora Raf., Handkea Kreisel, Lycoperdon subgen. Bovistella (Morgan) Jeppson & E. Larss., Lycoperdon subgen. Utraria (Quél.) Jeppson & E. Larss., Priapus Raf., )Sufa Adans., Utraria Quél.[3]:

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Owocniki kuliste lub odwrotnie gruszkowate z zarodnikami wewnątrz. Podczas dojrzewania powoli brązowiejące. Po naciśnięciu zarodniki rozpylają się wydostając na zewnątrz przez otworek w górnej części owocnika. Trzony płonne. Wysyp zarodników: oliwkowobrązowy do umbrowobrązowego. Zarodniki okrągławe, gładkie do brodawkowatych, bez pory rostkowej[4].

Saprotrofy rosnące na ziemi, rzadko na martwym drewnie. Większość gatunków jest jadalna, jednak do spożycia nadają się tylko osobniki młode, dopóki ich wnętrze jest biało zabarwione[4].

Niektóre gatunki[edytuj | edytuj kod]

Wykaz gatunków (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum. Obejmuje on wszystkie gatunki występujące w Polsce i niektóre inne. Uwzględniono tylko gatunki zweryfikowane o potwierdzonym statusie[7]. Nazwy polskie według checklist Władysława Wojewody[2].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. a b Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 594. ISBN 83-7404-513-2.
  5. Nazwa polska podana przez J. Jundziłła w 1830
  6. Nazwa podana przez F. Berdau w 1876.
  7. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-10-20].