Lystrozaur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Lystrozaur
Lystrosaurus
Ilustracja
Hipotetyczna rekonstrukcja lystrozaura.
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

synapsydy

Rząd

terapsydy

Podrząd

Anomodontia

Infrarząd

dicynodonty

Rodzina

Lystrosauridae

Rodzaj

Lystrosaurus

Gatunki
  • L. curvatus
  • L. declivus
  • L. mccaigi
  • L. murrayi
  • L. oviceps
  • L. platyceps

Lystrozaur (Lystrosaurus) – bardzo szeroko rozprzestrzeniony terapsyd z wczesnego triasu, żyjący 251–248 milionów lat temu.

Jego nazwa „łopaciasty jaszczur” nawiązuje do wyrastającej z górnej szczęki pary kłów, w które prawdopodobnie zaopatrzone były samce grupy Dicynodontia, do której należał lystrozaur.

Występowanie Lystrosaurus (brązowe) na superkontynencie Gondwana

Było to zwierzę roślinożerne, wielkości świni (przeciętna długość – 1 m). Miał krótki, baryłkowaty tułów i krępe kończyny. Żył w stadach.

Początkowo myślano, że lystrozaury odznaczały się ziemno-wodnym trybem życia, jak współczesne hipopotamy. Jednak później odkryto, że zamieszkiwały pustynne tereny charakterystyczne dla wczesnego triasu.

Szczątki lystrozaura odnajdywane są na terenach Ameryki Południowej, Indii i Antarktydy, wchodzących w owym czasie w skład superkontynentu Gondwana. Od niedawna naukowcy dysponują poza tym skamieniałościami zwierzęcia z takich krajów jak Rosja czy Mongolia.

Paleoekologia[edytuj | edytuj kod]

Lystrosaurus jest znany z powodu szerokiego rozpowszechnienia w południowej części Pangaei, przez miliony lat, we wczesnym triasie. Co najmniej jeden niezidentyfikowany gatunek tego rodzaju przetrwał masowe wymieranie pod koniec permu i przy braku drapieżników i roślinożernych konkurentów rozwijał się i wtórnie wyodrębnił się tworząc szereg gatunków[1], stając się najbardziej rozpowszechnioną grupą kręgowców lądowych we wczesnym triasie; przez pewien czas 95% kręgowców lądowych stanowiły Lystrosaurusy[1][2]. Taki rodzaj dominacji jednego rodzaju zwierząt na Ziemi nie ma analogii w żadnym innym okresie[3]. Kilka innych permskich rodzajów terapsydów również przetrwało masowe wymieranie i pojawia się w skałach triasowych – terocefale Tetracynodon, Moschorhinus, Ictidosuchoides i Promoschorhynchus, ale nie wydaje się, by były one liczne w triasie[4][5]; całkowita odbudowa ekologiczna trwała 30 milionów lat, obejmując wczesny i środkowy trias[6].

W kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

Lystrozaury pojawiły się w odcinku serialu Zanim przywędrowały dinozaury.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b M.J. Benton, When life nearly died : the greatest mass extinction of all time, New York: Thames & Hudson, 2003, ISBN 0-500-05116-X, OCLC 51031684 [dostęp 2023-01-15].
  2. The Consolations of Extinction | Orion magazine, web.archive.org, 12 października 2007 [dostęp 2023-01-15] [zarchiwizowane z adresu 2007-10-12].
  3. BBC: Life Before Dinosaurs
  4. Jennifer Botha, Roger M.H. Smith, Lystrosaurus species composition across the Permo-Triassic boundary in the Karoo Basin of South Africa: Lystrosaurus across the PTB, „Lethaia”, 40 (2), 2007, s. 125–137, DOI10.1111/j.1502-3931.2007.00011.x [dostęp 2023-01-15] (ang.).
  5. Adam K. Huttenlocker, Christian A. Sidor, Roger M.H. Smith, A new specimen of Promoschorhynchus (Therapsida: Therocephalia: Akidnognathidae) from the Lower Triassic of South Africa and its implications for theriodont survivorship across the Permo-Triassic boundary, „Journal of Vertebrate Paleontology”, 31 (2), 2011, s. 405–421, DOI10.1080/02724634.2011.546720, ISSN 0272-4634 [dostęp 2023-01-15] (ang.).
  6. Sarda Sahney, Michael J Benton, Recovery from the most profound mass extinction of all time, „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”, 275 (1636), 2008, s. 759–765, DOI10.1098/rspb.2007.1370, ISSN 0962-8452, PMID18198148, PMCIDPMC2596898 [dostęp 2023-01-15] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]



← mln lat temu
Lystrozaur
←4,6 mld 541 485 443 419 359 299 252 201 145 66 23 2