Manatowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ssaków morskich. Zobacz też: inne znaczenia słowa manat.
Manatowate
Trichechidae
Gill, 1872
Manatowate
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd syreny
Rodzina manatowate
Zasięg występowania
Mapa występowania
Występowanie manatów na świecie: manat karaibski: kolor zielony, manat rzeczny: kolor czerwony, manat afrykański: pomarańczowy
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło manat w Wikisłowniku

Manatowate, manaty, lamantyny, brzegowce (Trichechidae) – rodzina wodnych ssaków łożyskowych z rzędu syren. Zamieszkują przybrzeżne rejony zachodniej części Atlantyku, od Florydy po północną Brazylię oraz baseny Amazonki i Orinoko. Pojawiły się na przełomie eocenu i oligocenu na terenie Ameryki Południowej[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Mogą osiągać długość 4 metrów, a ich masa dochodzi do 1 tony. Mają zaokrągloną płetwę ogonową, kończyny przednie przekształcone w płetwy z 2–5 szczątkowymi kopytkami. Manaty mają tylko 6 kręgów szyjnych. Nie mają zębów przednich, natomiast boczne są liczne. Głowa jest słabo wyodrębniona, pysk wydłużony, szeroki, oczy małe. Kończyny tylne zredukowane, niewidoczne.

Manaty są bardzo dobrymi pływakami. Mogą pozostawać pod wodą do 15 minut. Zamieszkują płytkie wody przybrzeżne, morskie i słodkie, często w pobliżu elektrowni, które ogrzewają wodę. Niektóre manaty tak przyzwyczaiły się do tego nienaturalnego źródła ciepła, że przestały migrować do cieplejszych wód. Żywią się roślinami wodnymi. Żyją samotnie, w małych zgrupowaniach lub w stadach liczących do 200 osobników. Przebywając w grupie często dotykają się wzajemnie.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Do rodziny Trichechidae zaliczane są 3 lub 4 współcześnie żyjące gatunki z rodzaju Trichechus Linnaeus, 1758, zamieszkujące równikowe i podzwrotnikowe rzeki i estuaria oraz gatunki wymarłe, których pozycja taksonomiczna nie została jednoznacznie uzgodniona.

  1. manat karaibski (Trichechus manatus) – zamieszkuje rejon Karaibów. Czasami zwany jest też manatem florydzkim. Żyje zarówno w słodkiej, jak i słonej wodzie. Manat karaibski jest gatunkiem zagrożonym. Mimo że nie ma żadnych naturalnych wrogów, ekspansja człowieka zmniejszyła jego naturalne środowisko. Wiele manatów jest także raniona lub zabijana przez śruby motorówek. Część ginie też po zjedzeniu śmieci, szczególnie elementów sprzętu wędkarskiego.
  2. manat rzeczny (Trichechus inunguis) – występuje w wodach słodkich (Amazonka) na terenach Brazylii, Gujany, Kolumbii, Peru i Ekwadoru. Możliwe, że wpływa także do odgałęzień Orinoko[2].
  3. manat afrykański (Trichechus senegalensis) – zamieszkuje zachodnie wybrzeże Afryki.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Manaty są poławiane przez ludzi z powodu smacznego mięsa. Pływają powoli, przez co stanowią łatwy łup. Pomimo ochrony prawnej, jaką zostały objęte, nadal są poławiane przez kłusowników. W klasyfikacji IUCN zaliczane są do gatunków narażonych na wyginięcie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Caryn Self-Sullivan: Evolution of the Sirenia (ang.). [dostęp 17 kwietnia 2009].
  2. Manatus inunguis (ang.). Marine Mammals of the World. [dostęp 5 lutego 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  2. Myers, P.: Trichechidae (ang.). Animal Diversity Web, 2001. [dostęp 6 maja 2008].
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Trichechidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 19 stycznia 2009]
  4. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
  5. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 166-167. ISBN 83-01-14344-4.