Masa perłowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Masa perłowa (albo macica perłowa) – wewnętrzna, silnie iryzująca warstwa (hipostrakum) muszli niektórych małżów np. perłopławów, ślimaków lub łodzików używana jako tworzywo dekoracyjne[1][2].

Składa się z prostopadle ustawionych kryształów aragonitu[3] i niewielkiej ilości konchioliny w czelinach między kryształami aragonitu[4]. Barwa biała, srebrzysta, kremowa oraz najbardziej cenione na rynku: niebieskawa, zielonkawa, różowa[1][4]. Twardość waha się między 2,5 a 4,5[1].

Producenci masy perłowej[edytuj | edytuj kod]

Głównymi producentami najładniejszej masy perłowej wykorzystywanej na rynkach światowych są morskie małże (zwłaszcza Pinctada, Pteria, Pinna, Placuna, Tridacna) i ślimaki (głównie Haliotis, Trochus, Strombus, Turbo). Ładną masę perłową uzyskiwano też z małży słodkowodnych (perłoródki rzecznej, Anodonta, Unio) i łodzików[5]. Najczęściej używa się macicy perłowej perłopławów (rodzaj Pteria), zatem głównymi dostawcami są farmy hodowlane pereł. Podstawową barwą jest zwykle biel; dla macicy perłowej z Tahiti – naturalnie ciemny kolor. Lśniąca niebieskozielono macica perłowa małża uchowca Haliotis australis (zwanego Paua) z Nowej Zelandii była przez Maorysów wykorzystywana do inkrustacji mistycznych rzeźb. Od pewnego czasu macica perłowa tych małżów znajduje zastosowanie również w zachodnim świecie, przede wszystkim do wyrobu modnej biżuterii. Ze względu na podobne efekty barwne jak u opalu, w handlu nazywa się ją opalem morskim. Muszle o kolorowo zabarwionej masie perłowej (błękit, zieleń) należą do słuchotek (ślimaków z rodzaju Haliotis) żyjących wokół Ameryki i Nowej Zelandii.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W Chinach od XIII w. wkładano do wnętrza żywych małży słodkowodnych figurki (np. Buddy) lub inne przedmioty i wyjmowano je po okresie do 3 lat, gdy figurki zostały już otoczone przez małża masą perłową[6]. Stosowana w Europie do wyrobu biżuterii, ozdób i sztuki użytkowej oraz inkrustacji[1], wyrabia się z niej m.in. guziki, ale też kamee[7]; popularna zwłaszcza w XVI-XVIII wieku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Żaba
  2. Sobczak, Sobczak
  3. Maślankiewicz s. 253
  4. a b Sobczak, Sobczak s. 22
  5. Sobczak, Sobczak s. 20-22
  6. Maślankiewicz s. 259
  7. Maślankiewicz s. 266-267

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maślankiewicz K., 1987: Kamienie szlachetne. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  • Żaba J., 2006: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wyd. Videograf II, Chorzów, str. 284-285. ​ISBN 978-83-7183-385-7
  • Sobczak T., Sobczak N. J., 2015: Masa perłowa. Gems & Jewerly, marzec, 20-22.