Masa perłowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Masa perłowa (albo macica perłowa) – wewnętrzna, silnie iryzująca warstwa (hipostrakum) muszli niektórych małżów np. perłopławów, ślimaków lub łodzików używana jako tworzywo dekoracyjne[1][2].

Składa się z prostopadle ustawionych kryształów aragonitu[3] i niewielkiej ilości konchioliny w czelinach między kryształami aragonitu[4]. Barwa biała, srebrzysta, kremowa oraz najbardziej cenione na rynku: niebieskawa, zielonkawa, różowa[5][6]. Twardość waha się między 2,5 a 4,5[7].

Producenci masy perłowej[edytuj]

Głównymi producentami najładniejszej masy perłowej wykorzystywanej na rynkach światowych są morskie małże (zwłaszcza Pinctada, Pteria, Pinna, Placuna, Tridacna) i ślimaki (głównie Haliotis, Trochus, Strombus, Turbo). Ładną masę perłową uzyskiwano też z małży słodkowodnych (perłoródki rzecznej, Anodonta, Unio) i łodzików[8]. Najczęściej używa się macicy perłowej perłopławów (rodzaj Pteria), zatem głównymi dostawcami są farmy hodowlane pereł. Podstawową barwą jest zwykle biel; dla macicy perłowej z Tahiti – naturalnie ciemny kolor. Lśniąca niebieskozielono macica perłowa małża uchowca Haliotis australis (zwanego Paua) z Nowej Zelandii była przez Maorysów wykorzystywana do inkrustacji mistycznych rzeźb. Od pewnego czasu macica perłowa tych małżów znajduje zastosowanie również w zachodnim świecie, przede wszystkim do wyrobu modnej biżuterii. Ze względu na podobne efekty barwne jak u opalu, w handlu nazywa się ją opalem morskim. Muszle o kolorowo zabarwionej masie perłowej (błękit, zieleń) należą do słuchotek (ślimaków z rodzaju Haliotis) żyjących wokół Ameryki i Nowej Zelandii.

Zastosowanie[edytuj]

W Chinach od XIII w. wkładano do wnętrza żywych małży słodkowodnych figurki (np. Buddy) lub inne przedmioty i wyjmowano je po okresie do 3 lat, gdy figurki zostały już otoczone przez małża masą perłową[9]. Stosowana w Europie do wyrobu biżuterii, ozdób i sztuki użytkowej oraz inkrustacji[10], wyrabia się z niej m.in. guziki, ale też kamee[11]; popularna zwłaszcza w XVI-XVIII wieku.

Przypisy

  1. Żaba
  2. Sobczak, Sobczak
  3. Maślankiewicz s. 253
  4. Sobczak, Sobczak s. 22
  5. Sobczak, Sobczak s. 22
  6. Żaba
  7. Żaba
  8. Sobczak, Sobczak s. 20-22
  9. Maślankiewicz s. 259
  10. Żaba
  11. Maślankiewicz s. 266-267

Bibliografia[edytuj]

  • Maślankiewicz K., 1987: Kamienie szlachetne. Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa.
  • Żaba J., 2006: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wyd. Videograf II, Chorzów, str. 284-285. ISBN 978-83-7183-385-7
  • Sobczak T., Sobczak N. J., 2015: Masa perłowa. Gems & Jewerly, marzec, 20-22.