Megrelia-Górna Swanetia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Megrelia-Górna Swanetia
სამეგრელო-ზემო სვანეთი
Region
ilustracja
Państwo  Gruzja
Siedziba Zugdidi
Kod ISO 3166-2 GE-SZ
Powierzchnia 7441 km²
Populacja (2016)
• liczba ludności

329,700[1]
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba prowincji 7
Liczba miast 1
Położenie na mapie
Położenie na mapie

Megrelia-Górna Swanetia[2] (dawny polski egzonim: Megrelia i Górna Swanetia; gruz.: სამეგრელო-ზემო სვანეთი, Samegrelo-Zemo Swaneti) – region północno-zachodniej Gruzji, ze stolicą w Zugdidi. Region ten od zachodu graniczy z Abchazją, od południa z Gurią, od wschodu z Racza-Leczchumi i Dolną Swanetią i Imeretią, północna granica regionu jednocześnie jest granicą państwa z Rosją.

Gospodarka[edytuj]

Prowincje Megrelii i Górnej Swanetii, wraz z liczbą mieszkańców (2016)[3]:

  1. Zugdidi - 42,700 (miasto), 62,500 (gmina)
  2. Poti - 41,500
  3. Mestia - 9,400
  4. Abasza - 22,100
  5. Senaki - 39,500
  6. Martwili - 33,300
  7. Chobi - 30,400
  8. Czchorocku - 22,200
  9. Calendżicha - 26,100

Główne przemysłowe miasta regionu to Zugdidi i Poti, posiadają porty lotnicze i połączenie drogowe z najważniejszymi arteriami drogowymi Gruzji. Ponadto Poti jest głównym portem morskim, nie biorąc pod uwagę portów w autonomicznych republikach Adżarii i Abchazji. Jednakże produkcja w obu tych miastach jest bardzo mała. Gospodarka regionu opiera się na rolnictwie, głównie na uprawie kukurydzy (35 000 ha, 122 000 ton), orzechów laskowych (9000 ha, 8000 ton) i owoców (6000 ha, 18 000 ton)[4].

Na rzece Inguri, na północ od Dżwari, zakończono budowę elektrowni wodnej w 1980 r. Jest to najwyższa zapora łukowa na świecie (wysokość – 272 m, długość – 670 m)[5].

Geografia[edytuj]

Typowa swanecka baszta obronna

Swanetia[edytuj]

Swanetię zamieszkuje grupa etnograficzna Gruzinów zwanych Swanami. Posługują się swanuri, czyli jednym z dialektów języka gruzińskiego. Zarówno język, jak i obyczaje wyraźnie różnią ich od rodaków z innych regionów. Dość oryginalna kultura Swanów powstawała na skutek wielowiekowej izolacji mieszkańców regionu od reszty Gruzinów[6].

Swanetia otoczona przez szczyty o wysokości 3000-5000 m jest najwyższym zamieszkanym regionem w Europie[7]. Jest głównym ośrodkiem alpinistycznym w Gruzji. Znajdują się tam najwyższe szczyty: Szchara (5068 m n.p.m.), Uszba, Dżangitau, Szchelda oraz słynna ściana Bezingi.

Wieś Uszguli jest najwyższym zaludnionym miejscem w Europie (2200 m n.p.m.). Położona jest w trudno dostępnym odizolowanym miejscu w Swanetii[8].

Region Górnej Swanetii, ze względu na liczne zabytkowe cerkwie i baszty obronne oraz wyjątkową kulturę, został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Megrelia[edytuj]

Ludność zamieszkująca tereny Megrelii - Megrelowie - posiada własny dialekt i oryginalną kulturę[9]. Słynie również z własnej kuchni, która jest o wiele pikantniejsza niż w pozostały regionach Gruzji[10].

W południowej części Megrelii, na granicy z Gurią, znajduje się Kolchidzki Park Narodowy.

Historia[edytuj]

Tereny Megrelii to starożytna Kolchida, cel wyprawy Argonautów po złote runo. W starożytności Kolchida była kolonią greckiego miasta Milet. Grecy łączyli Kolchidę z obecną w mitologii krainą Aja.

Muzeum Historii i Etnografii w Zugdidi zawiera wiele znalezisk związanych z Kolchidą. Są to między innymi: złota głowa sarny z I wieku, wiele monet, części elementów szklanych i haftu z XIXIII wieku, ikony z klasztorów Megrelii. W Zugdidi w siedemnastowiecznym pałacu książąt znajdują się trzy brązowe maski Napoleona Bonaparte. Znalazły się one w tym miejscu w wyniku małżeństwa Salome z Księciem Achille Napoleonem Muratem – wnukiem siostry Napoleona i marszałka Murata[10].

Współczesna Megrelia jest politycznie podzielona. Zachodnia część regionu od rzeki Inguri po miasto Oczamczire (tzw. obwód galski) została wcielona do Abchaskiej Republiki Autonomicznej. Dziś obszar ten – choć zamieszkany niemal wyłącznie przez Gruzinów – kontroluje samozwańczy rząd abchaski, wsparty militarnie przez wojska rosyjskie (nominalnie siły pokojowe)[6].

Zabytki[edytuj]

W Martwili znajduje się średniowieczny monaster. Już w I wieku naszej ery powstała w tym miejscu świątynia chrześcijańska. Monaster Martwili został zbudowany w VII wieku. W X wieku za sprawą króla Abchazji Giorgiego II monastyr stał się siedzibą biskupa. Katedra została prawie całkowicie zniszczona podczas tureckich najazdów, odbudował ją w X wieku król Abchazji Giorgi II[11].

Przypisy

  1. GeoStat.Ge, www.geostat.ge [dostęp 2017-11-25].
  2. Polski egzonim wprowadzony na LXXXI posiedzeniu Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
  3. GeoStat.Ge, www.geostat.ge [dostęp 2017-02-23].
  4. Encyclopædia Britannica Online: Inguri Dam (ang.). [dostęp 9 lipca 2008].
  5. About Georgia: Samegrelo and Zemo Svaneti (ang.). [dostęp 11 lipca 2008].
  6. a b Kaukaz.pl: Megrelia (pol.). [dostęp 11 lipca 2008].
  7. concordtravel.ge: Svaneti (ang.). [dostęp 25 lipca 2008].
  8. orexca.com: Svaneti (ang.). [dostęp 25 lipca 2008].
  9. Krzysztof Kamiński: Gruzja Armenia. Magiczne Zakaukazie. Kraków: Bezdroża, 2006. ISBN 978-83-60506-06-6.
  10. a b concordtravel.ge: Samegrelo (ang.). [dostęp 25 lipca 2008].
  11. Martvili Monastery: Martvili Monastery (ang.). [dostęp 13 lipca 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj]