Michał I Asen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Michał I Asen
car Bułgarów i Wołochów
ilustracja
Michał I Asen
car Bułgarii
Okres od 1241
do 1246
Poprzednik Koloman I Asen
Następca Koloman II Asen
Dane biograficzne
Dynastia Asenowicze
Data urodzenia 1238/1241
Data śmierci 1256
Ojciec Iwan Asen II
Matka Irena Komnena Dukaina
Żona Maria, córka bana Maczwy

Michał I Asen[1] (ur. 1238/1241, zm. 1256, bułg. Михаил I Асен) car bułgarski w latach 1246-1256. Syn Iwana Asena II.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Michał I Asen pochodził z bułgarskiej dynastii Asenowiczów. Był synem Iwana Asena II i trzeciej żony Iwana Asena II, poślubionej w ostatnich latach życia, Ireny Komneny, córki cesarza Tesaloniki Teodora Angelosa[2].

Po śmierci ojca Michała I w 1241 roku na tron wstąpił jego przyrodni brat, siedmioletni Koloman I Asen. W toku walk między stronnictwami bojarskimi grupa skupiona wokół carowej wdowy Ireny zawiązała spisek na życie młodziutkiego Kolomana I Asena. W 1246 roku 12-letni car został otruty, a na tron wprowadzono jego brata, najwyżej ośmioletniego, Michała I Asena[2]. W okresie małoletniości Michała władzę sprawowała matka Irena oraz sewastokrator Piotr, który rządził w istocie jako namiestnik zachodniej połowy państwa[3].

Wewnętrzne walki w carstwie wkorzystał cesarz nicejski Jan III Watatzes i w 1246 roku wtargnął w granice Bułgarii i zajął bez walki ziemie zdobyte przez Iwana Asena II: Macedonię po Wardar i południową Trację aż do górnego biegu Maricy. W granicach cesarstwa znalazły się Skopje i Filipopol.W grudniu 1246 roku Jan III Watatzes zdobył Tesalonikę rozstrzygając na swą korzyść spór o pierwszeństwo do spadku po Bizancjum. W tym samym roku Węgrzy opanowali sporne: Belgrad i Braniczewo. Bułgaria była bezsilna[2].

Po osiągnięciu pełnoletniości Michał I Asen podjął próbę odzyskania utraconych ziem. Zawarł sojusz z Rościsławem banem Maczwy (ziemi między Sawą, Driną a górami Cera), Belgradu i Braniczewa, osadzonemu na tych ziemiach przez króla węgierskiego. Michał I Asen przypieczętował sojusz poślubiając córkę Rościsława, Marię. W 1255 roku, po śmierci Jana III Watatzesa (1254), najechał ziemie cesarskie zdobywając kilka twierdz w Rodopach, m.in. Stanimachos i Peristicę (obec. Perusztica)[2][3]. W odpowiedzi na agresję bułgarską, nowy cesarz nicejski Teodor II Laskarys wyprawił się dwukrotnie przeciw Bułgarii i po ciężkich walkach odebrał utracone twierdze. W czerwcu lub lipcu 1256 roku car został zmuszony do zawarcia pokoju w Regina (Erkene w Tracji). Na mocy zawartego układu cesarze nicejscy zachowywali swe zdobycze, jedynie północna Macedonia ze Skopje wracała do Bułgarii[4].

Jesienią 1256 roku Michał I Asen został zamordowany przez swego stryjecznego brata Kałojana[2][5]

Związki rodzinne[edytuj | edytuj kod]

                       
Asen I
(panował 1188–1196)
 
   
     
       
Aleksander 1
Anna (Anisja)
Iwan Asen II
(zm. 1241,
panował 1218–1241)
2
Anna Maria
Węgierska
3
Irena Komnena
 
     
       1  1  2  2  2  2  3  3  3
      Biełosława (?)
Stefan Władysław
Tamara Piotr
zm. 1237
Anna Teodora
∞ sewastokrator Piotr
Kałojan
(jako Koloman II Asen
panował 1256)
Maria (?)
Teodor Angelos
Helena
Teodor II Laskarys
Koloman I Asen
(ur. 1235, zm. 1246
panował 1241–1246)
Maria
Mico
Michał I Asen
(ur. 1238/1241, zm. 1256
panował 1246–1256)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kwestia numeracji carów bułgarskich jest jak się wydaje dosyć płynną. T. Wasilewski określa tego władcę konsekwentnie jako Michała Asena, chociaż w stosunku do jego późniejszego następcy, trzeciego władcy o imieniu Michał w drugim państwie bułgarskim, używa określenia Michał III Szyszman (Historia Bułgarii, s. 95-96 i 105). Podobnie postępuje G. Ostrogorski w Dziejach Bizancjum (s. 414 i 485). W. Giuzelew uznaje z kolei Michała Asena za drugiego władcę tego imienia, najprawdopodobniej po Borysie Michale z okresu pierwszego państwa, choć w stosunku do Piotrów nie wykazuje tej konsekwencji (Bułgarzy, s. 90 i 84-84)
  2. a b c d e T. Wasilewski: Historia Bułgarii. s. 95.
  3. a b W. Giuzelew: Bułgaria. Zarys dziejów. s. 90.
  4. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. s. 96.
  5. Według D Langa Michał I Asen zginął w 1257 roku (Bułgarzy, s. 83)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]