Skopje

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Skopje
Скопје
Shkup
Ilustracja
Panorama Skopja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Macedonia
Burmistrz Koce Trajanowski
Powierzchnia 571,46 km²
Wysokość 240 m n.p.m.
Populacja (01.01.2013)
• liczba ludności
• gęstość

537 478
941 os./km²
Nr kierunkowy (0)2
Kod pocztowy główny kod 1000
Tablice rejestracyjne SK
Podział miasta 10 gmin
Plan Skopje
Plan Skopje
Położenie na mapie Macedonii
Mapa lokalizacyjna Macedonii
Skopje
Skopje
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Skopje
Skopje
Ziemia 42°00′N 21°26′E/42,000000 21,433333
Strona internetowa
Migawki ze Skopje
Akwedukt Justyniana

Skopje[1][2], dawniej też (obecnie niezalecane) Skopie[3] (maced. Скопје, alb. Shkup, serb. Скопље – Skoplje, bułg. Скопие, gr. Σκόπια, tur. Üsküp) – stolica Republiki Macedonii, położona w kotlinie na wschód od Szar Płaniny nad rzeką Wardar, ludność: 537 478 mieszkańców (01.01.2013), główny ośrodek gospodarczy i naukowy kraju, węzeł kolejowy ze stacją Skopje, drogowy, międzynarodowy port lotniczy.

Pochodzenie nazwy miasta[edytuj]

Obecna nazwa miasta może pochodzić od greckiego słowa σκοπιά – skopia, oznaczającego wojskowe obserwacyjne posterunki wartownicze. Ponadto w pobliżu obecnego miasta położone było antyczne miasto greckie Σκουποί[4], stolica plemienia Dardanów, po grecku alternatywnie zwanego też Σκούποι[5], zniszczone trzęsieniem ziemi w 520 r. Miasto zostało odbudowane dzięki pomocy pochodzącego z tych stron cesarza Justyniana I Wielkiego; zmieniono wtedy jego nazwę na na Ιουστινιανή Πρώτη (Pierwsza, najważniejsza dla Justyniana).

Historia[edytuj]

Obecnie w centrum miasta przy głównym placu (plac Macedonia, mac. Плоштад Македонија) trwa budowa nowego centrum rządowo-kulturalnego. Nad rzeką Wardar wznoszone są nowe budynki (m.in. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Muzeum Archeologiczne), niekiedy nawiązujące do starych obiektów, stojących w tym miejscu do czasu trzęsienia ziemi. W wyniku realizacji projektu Skopje 2014 wokół placu stanęło wiele pomników nawiązujących do odległej historii (m.in. monumentalny pomnik Aleksandra Macedońskiego, cesarza Justyniana I), prowadzone są również prace renowacyjne starszych konstrukcji.

Spór o tradycję historyczną[edytuj]

Skopianie odwołują się do historycznej tradycji starożytnych Makedonów. Znalazło to m.in. wyraz w nazewnictwie międzynarodowego portu lotniczego „Aleksander Wielki”, nowej nazwie głównego stadionu sportowego Filip II, pomnikach Filipa II (Wojownik) i Aleksandra Wielkiego (Wojownik na koniu), publicznych ekspozycji oryginalnych fragmentów antycznych rzeźb przed najważniejszymi gmachami państwa itp.[7] W związku z powyższym w dziedzinie historii trwa spór międzypaństwowy z Grecją, szczególnie emocjonujący mieszkańców greckiej Macedonii. Ewenementem na skalę światową jest także to, że inny międzynarodowy port lotniczy, położony obok greckiego macedońskiego miasta Kawala, także nosi imię „Aleksander Wielki”.

Podział administracyjny[edytuj]

Nr Gmina
(Општина)
Powierzchnia
(km²)
Populacja
(2002)
1 Coat of arms of Centar Municipality, Macedonia.svg Centar (Центар) 7,52 45 412
2 Coat of arms of Gazi Baba Municipality.svg Gazi Baba (Гази Баба) 110,86 72 617
3 Coat of arms of Aerodrom Municipality, 2012-present.svg Aerodrom (Аеродром) 21,85 72 009
4 Coat of arms of Čair Municipality.svg Czair (Чаир) 3,52 64 773
5 Coat of arms of Kisela Voda Municipality (2015).svg Kisela Voda (Кисела Вода) 34,24 57 236
6 Coat of arms of Butel Municipality.svg Butel (Бутел) 54,79 36 154
7 Coat of arms of Šuto Orizari Municipality.svg Szuto Orizari (Шуто Оризари) 7,48 22 017
8 Coat of arms of Karpoš Municipality.svg Karposz (Карпош) 35,21 59 666
9 Coat of arms of Ǵorče Petrov Municipality.svg Dziorcze Petrow (Ѓорче Петров) 66,93 41 634
10 Coat of arms of Saraj Municipality.svg Saraj (Сарај) 229,06 35 408
Total Coat of arms of Skopje.svg Skopje 571,46 506 926

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj]

  • Słabo zachowane ruiny antycznego miasta Skup,
  • Akwedukt, według jednych opinii rzymsko-bizantyński z I wieku n.e., rozbudowany w VI wieku n.e. przez Justyniana Wielkiego; według innych źródeł powstały dopiero w czasach tureckich, ewentualnie z użyciem części starszych konstrukcji[8][a],
  • Twierdza Skopsko Kale ze śladami osadnictwa z epok: neolitu i brązu, a także czasów rzymskich i bizantyjskich (obecnie trwają tam badania archeologiczne),
  • Cerkiew św. Pantelejmona w Nerezi na przedmieściach Skopje z 1161 r. z zachowanymi freskami, będącymi wspaniałym przykładem malarstwa bizantyjskiego,
  • Kamienny średniowieczny most na rzece Wardar,
  • Cerkiew św. Nikity z XIV wieku,
  • Architektura z okresu panowania tureckiego (łaźnie, zajazdy, meczety – głównie z XV wieku) w muzułmańskiej części miasta,
  • Cerkiew Przemienienia Pańskiego z XVII-XIX wieku,
  • Synagoga Beit Jakow.

Nazwa w języku polskim[edytuj]

Nazwa miasta Skopje jest w języku polskim rodzaju nijakiego i odmienia się jak słońce, np. Byłem w Skopju. Jedziemy do Skopja lub pozostaje nieodmieniona, np. Byłem w Skopje. Jedziemy do Skopje.

Miasta partnerskie[edytuj]

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[9][10][11][12].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. W pierwszym okresie swego pobytu w Europie, Turcy osmańscy chętnie korzystali z gotowych do realizacji projektów, rzymskich lub bizantyjskich. Przykład akweduktu w Kawali, klasyfikowanego jako rzymski, mimo jego tureckiej realizacji.

Przypisy

  1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) Nazwy państw świata, ich stolic i mieszkańców, 2007 Wykaz w formacie PDF, s. 26.
  2. Protokół z IV, V i VI posiedzenia Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Polski, które odbyły się w dniu 20 lutego, 13 marca i 17 kwietnia 2002 roku, s. 4 [1].
  3. Włodzimierz Pianka, Zuzanna Topolińska, Božidar Vidoeski Słownik macedońsko-polski i polsko-macedoński, wydawcy: PWN i Knigoizdatelstvo „Makedonska kniga”, Warszawa – Skopje 1990 r.
  4. Σκουποί czyta się po grecku podobnie, jak łacińskie „Scupi”.
  5. Za Akademickim Słownikiem j. Greckiego.
  6. Kathryn Spink: Matka Teresa. Autoryzowana biografia. Lublin: Wydawnictwo Gaudium, 2001. ISBN 83-88615-22-X. Cytat: Tak obojętnie podchodziła do chronologii swojego życia i faktycznie tak daleko była od chęci czytania tego, co o niej pisano, że przez wiele lat, a zatem także w wielu książkach błędnie podawano jako datę jej urodzenia 27 sierpnia 1910 r. Ta sama figuruje nawet w rejestrze (...) Zgromadzenia Sióstr Loretanek w Indiach. Tymczasem jak wyznała Eileen Egan, (...) była to data chrztu..
  7. Artykuł w „The Christian Science Monitor” 2,300 years later, ‘Alexander-mania’ grips Macedonia ; Artykuł w Der Spiegel (ang.) „Which Macedonia Was Alexander the Great From?”.
  8. Adamczak S., Firlej-Adamczyk K., Bzowski K., Gołębiowski Ł.: Czarnogóra, Serbia, Macedonia, Kosowo i Albania. Praktyczny przewodnik. Bielsko-Biała: Pascal, 2011, s. 388. ISBN 978-83-7513-904-4.
  9. http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69.
  10. http://web.archive.org/web/20090114033014/http://www.ankara-bel.gov.tr/AbbSayfalari/hizmet_birimleri/dis_dairesi_baskanligi/avrupa_gunu_kutlamasi.aspx.
  11. http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=160.
  12. http://sitel.com.mk/dnevnik/makedonija/skopje-i-belgrad-se-zbratimija.

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Skrót historii regionu Macedonii i Republiki Macedonii.