Mleczaj żółtofioletowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mleczaj żółtofioletowy
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj żółtofioletowy
Nazwa systematyczna
Lactarius repraesentaneus Britzelm
Ber. naturhist. Augsburg 28: 136 (1885)
2012-01-17 Lactarius repraesentaneus Britzelm 195724.jpg
2012-03-22 Lactarius repraesentaneus Britzelm 207231 crop.jpg

Mleczaj żółtofioletowy (Lactarius repraesentaneus Britzelm.) – gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lactarius, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako[2]. Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Lactarius repraesentaneus Britzelm. 1885 subsp. repraesentaneus
  • Lactarius repraesentaneus subsp. speciosus (Burl.) Singer 1942
  • Lactarius scrobiculatus var. repraesentaneus (Britzelm.) Killerm. 1933
  • Lactarius speciosus Burl., Mem. Torrey bot. Club 14: 34 1908
  • Lactifluus repraesentaneus (Britzelm.) Kuntze 1891

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Młody – płaski, stary – lekko lejkowaty, jasnosłomkowy, słabo pręgowany o podwiniętym brzegu. Do 15 cm średnicy[4].

Blaszki

Kremowobiałe; gęste[4].

Trzon

Jasnosłomkowy, cylindryczny lub nieco rozszerzony, do 15 cm długości, na szczycie plamisty, z ciemnymi wodnistymi jamkami; staje się pusty[4].

Miąższ

Żółtawobiały, twardy i jędrny, o przyjemnym zapachu korzeni przyprawowych[4].

Mleczko

Dość obfite, białe lub wodnistobiałe. Od razu oddzielone od grzyba pozostaje białe, ale w kontakcie z miąższem zmienia barwę na fioletową. W pierwszym momencie ma łagodny lub trochę gorzki smak, wkrótce jednak staje się gorzkawe, ale nie piekące[5]

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników kremowy. Zarodniki owalne o rozmiarach 9–11 × 6,5–9 μm. Na powierzchni posiadają dość duże brodawki połączone regularną siateczką. Podstawki mają rozmiar 60–70 × 8–11 μm. Wąskowrzecionowate pleurocystydy mają rozmiar 60–90 × 6–12 μm. Występują także podobne, ale mniejsze cheilocystydy[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Polsce jest rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – zagrożony wyginięciem[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Danii, Niemczech, Litwie, Słowacji, Czechach[2].

Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[7].

Rozwija się w lasach liściastych i iglastych, głównie pod świerkami i brzozami na glebach ubogich w wapń, przede wszystkim w górach (do 2000 n.p.m.) i w północnej Europie[4].

Gatunki podobne[edytuj]

Rzadki mleczaj żółtawy (Lactarius aspideus) jest mniejszy, posiada też kapelusz podobnego koloru, jednak nie pręgowany i lepki.. Jego gorzkie mleczko powoli przebarwia się na liliowo.

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. a b c d e Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło: Grzyby : przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej. Warszawa: MUZA SA, 2006, s. 160. ISBN 83-7319-976-4.
  5. a b Alina Skirgiełło: Mleczaj (Lactarius). Grzyby (Mycota), tom 25. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), mleczaj (Lactarius). Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-85444-65-3.
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów