Mleczaj żółtofioletowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mleczaj żółtofioletowy
Mleczaj żółtofioletowy: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd gołąbkowce
Rodzina gołąbkowate
Rodzaj mleczaj
Gatunek mleczaj żółtofioletowy
Nazwa systematyczna
Lactarius repraesentaneus Britzelm
Ber. naturhist. Augsburg 28: 136 (1885)
2012-01-17 Lactarius repraesentaneus Britzelm 195724.jpg
2012-03-22 Lactarius repraesentaneus Britzelm 207231 crop.jpg

Mleczaj żółtofioletowy (Lactarius repraesentaneus Britzelm.) – gatunek grzybów z rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lactarius, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako[2]. Niektóre synonimy naukowe[3]:

  • Lactarius repraesentaneus Britzelm. 1885 subsp. repraesentaneus
  • Lactarius repraesentaneus subsp. speciosus (Burl.) Singer 1942
  • Lactarius scrobiculatus var. repraesentaneus (Britzelm.) Killerm. 1933
  • Lactarius speciosus Burl., Mem. Torrey bot. Club 14: 34 1908
  • Lactifluus repraesentaneus (Britzelm.) Kuntze 1891

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Młody – płaski, stary – lekko lejkowaty, jasnosłomkowy, słabo pręgowany o podwiniętym brzegu. Do 15 cm średnicy[4].

Blaszki

Kremowobiałe; gęste[4].

Trzon

Jasnosłomkowy, cylindryczny lub nieco rozszerzony, do 15 cm długości, na szczycie plamisty, z ciemnymi wodnistymi jamkami; staje się pusty[4].

Miąższ

Żółtawobiały, twardy i jędrny, o przyjemnym zapachu korzeni przyprawowych[4].

Mleczko

Dość obfite, białe lub wodnistobiałe. Od razu oddzielone od grzyba pozostaje białe, ale w kontakcie z miąższem zmienia barwę na fioletową. W pierwszym momencie ma łagodny lub trochę gorzki smak, wkrótce jednak staje się gorzkawe, ale nie piekące[5]

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników kremowy. Zarodniki owalne o rozmiarach 9–11 × 6,5–9 μm. Na powierzchni posiadają dość duże brodawki połączone regularną siateczką. Podstawki mają rozmiar 60–70 × 8–11 μm. Wąskowrzecionowate pleurocystydy mają rozmiar 60–90 × 6–12 μm. Występują także podobne, ale mniejsze cheilocystydy[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Polsce jest rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – zagrożony wyginięciem[6]. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Danii, Niemczech, Litwie, Słowacji, Czechach[2].

Od 2014 r. w Polsce jest objęty ochroną częściową grzybów[7].

Rozwija się w lasach liściastych i iglastych, głównie pod świerkami i brzozami na glebach ubogich w wapń, przede wszystkim w górach (do 2000 n.p.m.) i w północnej Europie[4].

Gatunki podobne[edytuj]

Rzadki mleczaj żółtawy (Lactarius aspideus) jest mniejszy, posiada też kapelusz podobnego koloru, jednak nie pręgowany i lepki.. Jego gorzkie mleczko powoli przebarwia się na liliowo.

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. a b c d e Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło: Grzyby : przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej. Warszawa: MUZA SA, 2006, s. 160. ISBN 83-7319-976-4.
  5. a b Alina Skirgiełło: Mleczaj (Lactarius). Grzyby (Mycota), tom 25. Podstawczaki (Basidiomycetes), gołąbkowce (Russulales), gołąbkowate (Russulaceae), mleczaj (Lactarius). Kraków: PWN, 1998. ISBN 83-85444-65-3.
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  7. Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów