Mlekotok
| galactorrhoea | |
| |
| Specjalizacja |
endokrynologia |
|---|---|
| Klasyfikacje | |
| ICD-10 |
N64.3 |
Mlekotok (łac. galactorrhoea) — u kobiet, to wydzielanie mleka bez związku z ciążą lub przedłużony po porodzie okres laktacji. U mężczyzn – każde pojawienie się wydzielania mleka[1].
Patofizjologia
[edytuj | edytuj kod]Mlekotok świadczy o zaburzeniach w układzie podwzgórzowo-przysadkowym. Do wystąpienia laktacji dochodzi na skutek zwiększenia poziomu prolaktyny we krwi, do którego fizjologicznie dochodzi u kobiet tuż po porodzie. Możliwe są jednak inne stany, które zwiększają poziom prolaktyny we krwi, jak również bardzo rzadko może dojść do mlekotoku bez podwyższonego poziomu prolaktyny w osoczu[2]. Często mlekotok jest związany z zahamowaniem menstruacji u kobiet oraz zaburzeniami wzwodu u mężczyzn[3].
Guzy przysadki
[edytuj | edytuj kod]Zwiększone ilości prolaktyny we krwi mogą wystąpić na skutek guza przysadki — zazwyczaj gruczolaka. Około 40% gruczolaków przysadki wydziela prolaktynę[4], jednak nie zawsze poziom jest wystarczający do wystąpienia mlekotoku. Częściej występuje on u kobiet, rzadko u mężczyzn[1].
Nieprawidłowe hamowanie wydzielania prolaktyny
[edytuj | edytuj kod]Hormonem odpowiedzialnym za hamowanie w warunkach fizjologicznych prolaktyny jest dopamina, wydzielana przez podwzgórze (dopaminergiczny szlak guzowo-lejkowy[5]). Wśród leków hamujących wydzielanie dopaminy, a więc mogącymi się przyczynić do wystąpienia mlekotoku, są m.in. niektóre neuroleptyki (np. promazyna, sulpiryd, haloperydol, rysperydon), niektóre leki przeciwdepresyjne (imipramina, amitryptylina), metoklopramid, spironolakton, metyldopa, werapamil, cymetydyna, ranitydyna, estrogeny i opioidy[3]. W niektórych przypadkach mlekotok (oraz inne objawy, np. zahamowanie menstruacji) będące powikłaniem leczenia lekami antypsychotycznymi może powodować pojawienie się urojeń związanych z ciążą rzekomą — u pacjentki dochodzi wtedy do błędnego wytłumaczenia patologicznej laktacji ciążą[6].
Rzadsze przyczyny
[edytuj | edytuj kod]Mlekotok może wystąpić na skutek niedoczynności tarczycy, akromegalii, sarkoidozy, stwardnienia rozsianego[1]. Może być też wczesnym objawem choroby Wilsona[7]. Opisywano także mlekotok na skutek urazu rdzenia kręgowego w odcinku piersiowym[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c William W. Campbell: Objawy kliniczne w neurologii. Wyd. I. Wrocław: Edra Urban&Partner, 2019, s. 97. ISBN 978-83-66067-89-9.
- ↑ Agarwal M, Das A, Singh SA.. Hyperprolactinemia with normal serum prolactin: Its clinical significance.. „J Hum Reprod Sci.”. 3 (2), Maj 2010. DOI: 10.4103/0974-1208.69334. (ang.).
- ↑ a b Piotr Gajewski: Interna Szczeklika. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2019, s. 1295. ISBN 978-83-7430-591-4.
- ↑ Yatavelli RKR, Bhusal K.: Prolactinoma. [w:] Statpearls [on-line]. [dostęp 2025-09-17]. (ang.).
- ↑ "Antipsychotic drugs". Neurobiology of Psychiatric Disorders.. W: Hudepohl NS, Nasrallah HA (2012): Handbook of Clinical Neurology. Wyd. 106. Elsevier, 2012, s. 657-667. DOI: 10.1016/b978-0-444-52002-9.00039-5. ISBN 978-0-444-52002-9.
- ↑ Seeman MV. Pseudocyesis, delusional pregnancy, and psychosis: The birth of a delusion. „World J Clin Cases”. 2(8), Sierpień 2014. DOI: 10.12998/wjcc.v2.i8.328. (ang.).
- ↑ Krysiak R, Handzlik-Orlik G, Okopien B.. Endocrine symptoms as the initial manifestation of Wilson's disease.. „Yale J Biol Med.”. 85, Czerwiec 2012. (ang.).
- ↑ Yarkony GM, Novick AK, Roth EJ, Kirschner KL, Rayner S, Betts HB.. alactorrhea: a complication of spinal cord injury.. „Arch Phys Med Rehabil.”. 73 (9), Wrzesień 1992. (ang.).
