Muchomor cytrynowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muchomor cytrynowy
Muchomor cytrynowy: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina muchomorowate
Rodzaj muchomor
Gatunek muchomor cytrynowy
Nazwa systematyczna
Amanita citrina Pers.
Tent. disp. meth. fung. (Lipsiae): 70 (1797)
Pękająca osłona odsłania blaszki
Pierścień powstały z resztek osłony
Amanita citrina G4 (1).JPG
Amanita citrina 2010 G1.jpg

Muchomor cytrynowy (Amanita citrina Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Amanita, Amanitaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi [1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1774 r. Jacob Christian Schaeffer nadając mu nazwę Agaricus citrinus . Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1797 r. Christiaan Hendrik Persoon, przenosząc go do rodzaju Amanita[1].

Synonimów łacińskich ma ponad 40. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus citrinus Schaeff. 1762
  • Agaricus mappa Batsch 1783
  • Agaricus mappa Willd. 1787
  • Amanita bulbosa var. citrina (Schaeff.) Gillet 1874
  • Amanita citrina var. alba (Gillet) Rea 1922
  • Amanita citrina (Schaeff.) Pers. 1797 var. citrina
  • Amanita citrina var. mappa (Batsch) Pers. 1801
  • Amanita citrina ß mappalis Gray 1821
  • Amanita mappa (Batsch) Bertill. 1866
  • Amanita mappa var. citrina (Schaeff.) Rea 1922
  • Amanitina citrina (Schaeff.) E.-J. Gilbert 1948

Nazwę polską podał Stanisław Domański w 1955 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako muchomor płowy, muchomor sromotnikowy (odmiana cytrynowa), muchomor żółty[3]. Inne nazwy regionalne: muchomor żółtawy, muchomor bulwiasty, muchar, muchoraj[4].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Mięsisty, o średnicy 5-10 cm, bladożółtawy, rzadziej żółtozielonkawy na początku półkolisty, później płaski. Na jego powierzchni znajdują się nieliczne łatki o różnych rozmiarach[5]. Za młodu cały kapelusz otoczony jest osłoną. Podczas wzrostu owocnika ulega ona rozerwaniu. Z dolnej części powstaje pierścień na trzonie, z górnej łatki na kapeluszu, które podczas deszczu często ulegają zmyciu[4].

Blaszki

Na młodych owocnikach białe, na starszych żółtobiałe, gęsto ustawione, przy trzonie nie przyrośnięte[5].

Trzon

Cienki (1-2 cm) i wysoki (5-15 cm), walcowaty, łatwo oddzielający się od kapelusza. Jest biały lub żółtobiały, zwężający się ku górze. Na bulwiastej nasadzie trzonu występuje krótka pochwa o grubości do 4 cm i postrzępionych, nierównych brzegach. Na trzonie występuje żółtawy pierścień, u dojrzałych okazów obwiśnięty[5].

Miąższ

Biały, kruchy, o łagodnym smaku i zapachu surowych ziemniaków. Nie zmienia barwy po przełamaniu[5].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki gładkie o średnicy 7-10 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje na obszarach o umiarkowanym klimacie w Azji, Ameryce Północnej i Europie oraz w Australii[4]. W Polsce jest bardzo pospolity[7].

Rośnie w różnego typu lasach, szczególnie na terenach piaszczystych i na glebach kwaśnych[6]. Owocniki pojawiają się od lipca do listopada[3].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb niejadalny lub lekko trujący. Przez niektórych uważany jest za lekko toksyczny dla człowieka[6][5]. Zawiera bufoteninę. Jest to ta sama substancja, która występuje w jadzie wydzielanym przez ropuchy, ale przy doustnym spożyciu dla ludzi jest nieszkodliwa[8]. Muchomor cytrynowy jednak i tak nie nadaje się do spożycia ze względu na nieprzyjemny smak. Odradza się też jego zbieranie ze względu na możliwość pomyłki z śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym[4].

Gatunki podobne[edytuj]

Jest bardzo podobny muchomora jadowitego (Amanita virosa) oraz muchomora sromotnikowego (Amanita phalloides). Obydwa te gatunki są śmiertelnie trujące. Szczególnie łatwo można pomylić okazy muchomora cytrynowego, z kapeluszy których deszcz zmył łatki[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  5. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. a b c Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.