Niedźwiedź malajski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Niedźwiedź malajski
Helarctos malayanus[1]
(Raffles, 1821)
Niedźwiedź malajski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina niedźwiedziowate
Rodzaj Helarctos[2]
Horsfield, 1825
Gatunek niedźwiedź malajski
Synonimy
  • Ursus malayanus Raffles, 1821[3]
  • Helarctos euryspilus Horsfield, 1825[3]
  • Helarctos malayanus Horsfield, 1825[3]
  • Helarctos anmamiticus Heude, 190[3]
Podgatunki

zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Niedźwiedź malajski, biruang (Helarctos malayanus) – gatunek drapieżnego ssaka lądowego z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae), najmniejszego i jednego z najrzadziej występujących gatunków niedźwiedzi, a zarazem jeden z najsłabiej poznanych. Po raz pierwszy został opisany naukowo pod nazwą Ursus malayanus, następnie zaklasyfikowany do rodzaju Helarctos jako jedyny jego przedstawiciel.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Występuje w lasach deszczowych Azji – od wschodnich Himalajów, Mjanmy i Tajlandii po prowincję Syczuan w Chinach i – na południe – Malezję, Sumatrę i Borneo. Dokładne granice zasięgu jego występowania nie są znane. W Singapurze wyginął.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Dorosłe osobniki nie są większe od dużych psów. Ważą zaledwie 35 kilogramów, przy ok. 70 cm wysokości w kłębie i 1,2-1,5 m długości ciała. Samce są o 10-20% większe od samic. Charakterystyczną cechą niedźwiedzi malajskich jest żółtopomarańczowa plama na piersi przyjmująca zwykle kształt litery U. Mają krótką, lśniącą sierść, która idealnie pasuje do gorącego klimatu lasów deszczowych.

Niedźwiedzie malajskie. Zoo w Medan (Indonezja)

Niedźwiedzie malajskie są świetnymi wspinaczami. Wchodzenie na drzewa ułatwiają im długie, zakrzywione pazury i nieowłosione stopy zapewniające lepszy chwyt. Podczas wspinaczki potrafią objąć nawet bardzo gruby pień drzewa. Nie zapadają w sen zimowy. Są aktywne nocą. Na drzewach spędzają nie tylko większość dnia, lecz budują także gniazda noclegowe. Śpią na wysokości 2–7 m. Żywią się głównie owadami, miodem dzikich pszczół oraz nektarem kwiatowym, który zlizują długim jęzorem.

Biologia rozrodu w warunkach naturalnych została słabo poznana. Ciąża trwa ok. 95 dni, ale istnieją dowody na występowanie ciąży przedłużonej u tego gatunku. W miocie rodzi się zwykle 1-2, rzadziej 3 młodych. Noworodki nie widzą, nie słyszą i są w pełni zależne od opieki matki, z którą pozostają do czasu osiągnięcia dojrzałości płciowej – ok. 3 lat. Odnotowana w niewoli długość życia niedźwiedzia malajskiego wynosiła ponad 24 lata.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dwa podgatunki niedźwiedzia malajskiego[5], m.in. na podstawie różnic w wielkości[3]:

  • Helarctos malayanus malayanus (Raffles, 1821)podgatunek nominatywny, występuje na kontynencie azjatyckim i na Sumatrze,
  • Helarctos malayanus euryspilus Horsfield, 1825 – występuje na Borneo.

Kwestia odrębności między podgatunkami była kwestionowana i uznawano gatunek za monotypowy[3]. Jednak podgatunek z Borneo (H. m. euryspilus) na tyle różni się od podgatunku występującego na kontynencie azjatyckim i Sumatrze (H. m. malayanus) co gwarantuje rozróżnienie obu taksonów[6]

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W klasyfikacji IUCN zaliczony został do kategorii gatunków narażonych na wyginięcie – VU (vulnerable). Analizy przeprowadzone przez zespół IUCN SSC Bear Specialist Group wykazały, że liczebność populacji niedźwiedzia malajskiego wykazuje trend spadkowy, ale brak jest wystarczających danych dla oceny rzeczywistego jej stanu. W edycji 2007 Czerwonej Księgi IUCN gatunek został zaliczony do kategorii DD (brak wystarczających danych).

Za dwa podstawowe zagrożenia uważa się utratę siedlisk i komercyjne polowania. Na wielu obszarach w zasięgu występowania niedźwiedzia malajskiego, szczególnie na Sumatrze i Borneo, prowadzona jest rabunkowa deforestacja. Nielegalne polowania prowadzone są w celach handlowych. Niektóre części ciała niedźwiedzia (pęcherzyk żółciowy, pazury) są stosowane w chińskiej medycynie ludowej. Zwierzęta te są też często zabijane jako szkodniki upraw lub dla sportu. Pomimo zakazu handlu[7] oraz oficjalnego objęcia ochroną w większości krajów, brak jest konkretnych programów ochrony, niedźwiedzie są nadal zabijane, a kłusownictwo jest poza kontrolą prawa[8].

Przypisy

  1. Helarctos malayanus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Helarctos. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 9 sierpnia 2011]
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Christopher S. Fitzgerald, Paul R. Krausman. Helarctos malayanus. „Mammalian Species”. 696, s. 1-5, 2002 (ang.). 
  4. Helarctos malayanus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Helarctos malayanus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 29 czerwca 2008]
  6. Erik Meijaar. Craniometric differences among Malayan sun bears (Ursus malayanus); Evolutionary and taxonomic implications. „The Raffles Bulletin of Zoology”. 52 (2), s. 2004, 2004 (ang.). 
  7. Gatunek jest objęty konwencją waszyngtońską CITES (załącznik I)CITES: Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, Appendices I, II and III (ang.). 2007. [dostęp 29 czerwca 2008].
  8. IUCN SSC Bear Specialist Group. Helarctos malayanus Sun Bear (format pdf) (en)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Bies, L.: Helarctos malayanus (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2007. [dostęp 29 czerwca 2008].
  2. Christopher S. Fitzgerald, Paul R. Krausman. Helarctos malayanus. „Mammalian Species”. 696, s. 1-5, 2002 (ang.). 
  3. IUCN SSC Bear Specialist Group. Helarctos malayanus Sun Bear (format pdf) (en)