Nimfajon (miasto na Krymie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nimfajon i inne greckie kolonie na wybrzeżu Morza Czarnego

Nimfajon, Nimfaion, Nymfaion, Nymfaion (gr. Νυμφαιων, łac. Nymphaeum, ros. Нимфей) – starożytne miasto greckie we wschodniej części Krymu.

Położenie[edytuj]

Znajdowało się nad Cieśniną Kerczeńską (wówczas Bosporem Kimmeryjskim), 17 km na południowy zachód od Kerczu (antycznego Pantikapajonu). Obecnie pochłonięte jest częściowo przez morze, od strony północnej opiera się o jezioro (w starożytności zalew morski) Czurubasz.

Historia[edytuj]

Wykopaliska w Nimfajonie

Przed osiedleniem się przesiedleńców z Jonii w początkach VI wieku p.n.e. istniało tam osiedle scytyjskie. Miasto prosperowało dzięki kontroli nad handlem zbożem, biło własne monety. W czasach wojen peloponeskich ok. 444 p.n.e. miasto i port w Nimfajonie zostały wybrane przez Ateńczyków na ich główną bazę wojenną w tym rejonie. Przyłączone w końcu V wieku p.n.e. do Królestwa Bosporańskiego, wskutek czego Chilona (dziadka Demostenesa) wygnano z Aten pod zarzutem zdrady i sprzedania miasta Bosporańczykom, od których w nagrodę otrzymał Kepoi. Od czasu przyłączenia do Bosporu miasto stopniowo zaczęło podupadać. Ponowny rozkwit nastąpił w pierwszych wiekach n.e. W tym okresie Nimfajon zaczął ulegać stopniowej sarmatyzacji. Miasto zostało zniszczone w połowie III wieku n.e. podczas najazdu Gotów.

Zabytki i wykopaliska[edytuj]

Malowidło z wyobrażeniem triery ze świątyni w Nimfajonie, obecnie w Ermitażu

Z połowy VI wieku p.n.e. pochodzi położona poniżej akropolu, wielokrotnie przebudowywana świątynia Demeter. Znaleziono w niej wiele fragmentów masek kultowych, rytonów i form do produkcji wyrobów terakotowych. Na akropolu odsłonięto także pozostałości świątyni Kabirów i Afrodyty z licznymi fragmentami kolorowych tynków ściennych i kamiennych elementów wystroju architektonicznego oraz wiele kultowych figurek terakotowych. Z IV wieku p.n.e. pochodzi fragment muru obronnego. Na początku IV wieku p.n.e. zbudowano tam jedną z najwcześniejszych tłoczni wina w Nadczarnomorzu, od VI wieku p.n.e. poświadczona jest produkcja ceramiczna.

W jednym z pomieszczeń hellenistycznej budowli kultowej znaleziono na podłodze tysiące fragmentów barwnych tynków. W sumie udało się zrekonstruować 15 m² z malowidłami (m.in. z wyobrażeniem triery o nazwie „Izyda”, o długości 1,2 m), rysunkami i napisami. Pomieszczenie to zostało zrujnowane w połowie III wieku p.n.e.

W pobliżu znajduje się nekropola ziemna i kurhanowa z pochówkami od V wieku p.n.e. W kurhanach grzebano przedstawicieli plemion scytyjskich z bogatym wyposażeniem. Część nekropoli ziemnej stanowią grobowce wyciosane w skale, bogato dekorowane, m.in. reliefami.

Wykopaliska archeologiczne w Nimfajonie są prowadzone systematycznie od 1933.

Bibliografia[edytuj]

  • Encyklopedia sztuki starożytnej. WAiF i Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 436, ISBN 83-01-12466-0 (PWN), ISBN 83-221-0684-X (WAiF).
  • The Princeton Encyclopedia of Classical Sites (eds. Stillwell, Richard. MacDonald, William L. McAlister, Marian Holland). Princeton University Press, 1976, ISBN 0-691-03542-3 (za anglojęzyczną Wikipedią, wersja 2007-10-21)