Olejek cedrowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Surowce olejkodajne
Jałowiec wirginijski (dawniej – cedr wirgiński, łac. Juniperus virginiana L.)
Cedr atlaski (łac. Cedrus atlantica)
Żywotnik zachodni
(łac. Thuja occidentalis L.)

Olejek cedrowy (łac. Oleum Ligni Cedri) – tani olejek eteryczny, pozyskiwany z drewna jałowca wirgińskiego (cedr wirgiński) metodą destylacji z parą wodną. Niektóre rodzaje olejków, nazywanych cedrowymi, otrzymuje się również z innych surowców, np. z drewna cedru atlaskiego (łac. Cedrus atlantica) lub z liści żywotnika zachodniego (łac. Thuja occidentalis L., biały cedr). Głównymi składnikami olejku są cedren, cedrol (kamfora cedrowa), pseudocedrol, cedroneol i seskwiterpeny. Olejek cedrowy jest stosowany jako środek zapachowy oraz jako ciecz immersyjna w mikroskopii[1].

Otrzymywanie i właściwości olejków[edytuj]

Jałowiec wirginijski (cedr wirgiński) jest drzewem lub krzewem, rosnącym głównie w USA, w stanach Wirginia, Karolina Północna i Tennessee. Osiąga wysokość 15 m. Drewno jest pozyskiwane do produkcji np. mebli, skrzyń, ołówków. Surowcem do produkcji olejku są odpadki z tej produkcji. W czasie destylacji z parą wodną osiągana jest wydajność 2–2,5%. W czasie destylacji drewna cedru atlaskiego wynosi ona 3–5%. Dostępny w handlu „olejek cedrowy” jest często produktem destylacji mieszaniny różnych surowców, np. liści żywotnika zachodniego (tuja) i innych drzew szpilkowych. Olejek z drewna jałowca wirginijskiego (cedru wirgińskiego) jest niemal bezbarwną cieczą o trwałym, balsamicznym zapachu. Do celów mikroskopowych jest stosowana specjalnie preparowana frakcja z procesu rektyfikacji, o współczynniku załamania światła (linia D) równym 1,515 w 18 °C[1].

Właściwości Olejek z drewna cedru wirgińskiego Olejek z drewna cedru atlaskiego
Właściwości olejków cedrowych[1]
a) według Gildemeistra i Hoffmanna
b) według Guenthera
a) według Schimmla & Co
b) według Massy'ego
Główne składniki cedren, cedrol (kamfora cedrowa), pseudocedrol, cedroneol
i seskwiterpeny, np. α- i γ-atlanton

(zawiera kwas plikatowy[potrzebny przypis])

Barwa ciecz prawie bezbarwna ciecz jasnobrunatna
Zapach balsamiczny, trwały balsamiczny
Gęstość, d15/15 a) 0,943–0,964
b) 0,949–0,961
a) 0,945–0,968
b) 0,9384–0,9587
Skręcalność właściwa, αD a) −18° do −42°
b) −25°27' do −37°15'
a) +43° do +62°
b) +35,27° do +49,23°
Współczynnik załamania światła, n20/D a) 1,50–1,51
b) 1,5030–1,5067
a) 1,512–1,517
b) 1,5061–1,5132
Liczba kwasowa a) do 1,5 a) 2,0
b) 0,50–2,16
Liczba estrowa a) do 12 a) 3–11
b) 3,75–8,86
Liczba estrowa po acetylowaniu a) 26–8 a) 30–46
b) 28,26–40,01
Rozpuszczalność
(obj. alkoholu/1 obj. olejku)
a) 1–10; czasem 7–10 (alkohol 90°)
b) 8–10 (alkohol 90°), często 0,5–4,0 (alkohol 95°)
a) 1–10 (alkohol 90°)
b) 1–6 (alkohol 90°)


Zafałszowania[edytuj]

Olejek nie jest fałszowany ze względu na jego niską cenę. Jest stosowany do fałszowania droższych olejków o podobnym zapachu (np. paczulowy, wetiwerowy, sandałowy)[1].

Zastosowania[edytuj]

Olejek cedrowy jest stosowany jako ciecz immersyjna, zwiększająca zdolność rozdzielczą mikroskopu dzięki bardzo dużej wartości współczynnika załamania światła. Wypełnienie przestrzeni między preparatem a obiektywem taką przezroczystą cieczą zapobiega niekorzystnemu załamywaniu się światła na granicy między szkłem i powietrzem. Olejek jest też stosowany do perfumowania mydeł toaletowych i jako utrwalacz kompozycji zapachowych (np. kwiatowych, tj. jaśmin, mimoza)[1].

Przypisy

  1. a b c d e Romuald Klimek: Olejki eteryczne. Warszawa: Wydawnictwo Przemysłu Lekkiego i Spożywczego, 1957.